Yetişkinlik Psikolojisi

İnsanlar, yaşam boyunca gelişmektedirler. Bu gelişim süreci içerisinde bireyler yaşamın başlangıcında yaklaşık bir nokta büyüklüğünde iken daha sonraki yıllarda giderek bir bebek, bir çocuk, bir ergen ve bir yetişkin durumuna gelmektedirler. Dolayısıyla, insan gelişimi yaşamın başlangıcından sonuna kadar devam eden bir dizi değişmeyi içermektedir. Böylece, insan yaşamının yetişkinlik yıllarında da fiziksel, bilişsel ve psikososyal yönlerden değişim sürmektedir.

Gelişim Dönemi Olarak Yetişkinlik

İnsan gelişimi, yaşam boyu devam eden bir süreç içerisinde gerçekleşir. Bu süreç içerisinde, bireylerin gelişiminde belirli zaman dilimlerinde belirli gelişim özellikleri daha belirgin olarak ortaya çıkar. Bu çerçevede gelişim psikologları, insan gelişimini belli yaşam dönemlerine ayırarak betimlerler ve açıklarlar. Bu yaşam dönemleri, her bir döneme özgü belirli gelişimsel özellikler taşımakla birlikte, aynı zamanda belirli yaş dilimlerini de ifade ederler. Gelişim psikologları gelişim dönemlerinin başlangıç ve bitiş yaşları ile dönem isimlerini belirlemede tam bir fikir birliğine sahip bulunmamakta ve farklılıklar gösterebilmektedirler. Yetişkinlik yılları da, bireylerin sahip olduğu gelişimsel özellikler dikkate alınarak değişik biçimlerde dönemlere ayrılabilmektedir.

Örneğin, Levinson yetişkinlik yıllarını ilk yetişkinlik, orta yetişkinlik ve geç yetişkinlik olarak ifade etmektedir. F. Baymur, genç yetişkinlik çağı, orta yaşlılık çağı, yaşlılık çağı olarak belirtmektedir. B. Onur da, yetişkinlik gelişim dönemlerinin ve bu dönemlerin yaş sınırlarının değişik biçimlerde ifade edilebildiğini belirterek yetişkinlik yıllarını genç yetişkinlik, orta yıllar (orta yetişkinlik) ve ileri yıllar (yaşlılık) dönemleri çerçevesinde açıklamaktadır.

Bireylerin ergenlik döneminin 18-19 yaşlarına kadar sürdüğü ve ortalama yaşam süresinin 65-70 yaşları dolayında olduğu düşünülürse, bireylerin yaşamının yaklaşık üçte ikisinden fazlasının yetişkinlik yılları olarak yaşandığı ve bu uzun zaman diliminde de gelişimsel örüntünün farklılık gösterdiği belirtilebilir.

Örneğin, yetişkinliğin ilk yıllarında birey bir mesleğe hazırlanma, yakın ilişkiler geliştirme çabasında iken yetişkinliğin son yıllarında sağlık durumundaki değişmelere uyum sağlama çabası içerisinde bulunabilmektedir.

Yukarıda da ifade edildiği gibi, yetişkinlik yılları farklı yaş dilimlerinde farklı dönem isimlendirmeleriyle betimlenmektedir. Ancak, yetişkinlik yılları yaygın olarak şu şekilde dönemlere ayrılarak açıklanmaktadır:

Yetişkinlik Gelişim Dönemleri

- Genç Yetişkinlik Dönemi: Yaklaşık on dokuz-yirmi yaşlarından başlayarak otuzlu yılların ortalarına kadar devam eden yetişkinlik yıllarıdır. Bu dönemde, birey bir mesleğe hazırlanarak meslek sahibi olmakta, ekonomik ve kişisel özgürlüğünü kazanmakta, karşı cinsle yakın ilişkiler kurmakta ve bir aile kurmaya yönelmektedir.

- Orta Yetişkinlik Dönemi: Yetişkinliğin orta yılları, yaklaşık otuzlu yaşların ortalarından altmışlı yaşlara kadar sürer. Bu dönem, orta yaş olarak da belirtilmektedir. Bu dönemde, bireyin üretkenliği, sorumluluklarının gelişmesi, farklı alanlara yönelik ilgilerinin artması, mesleki doyumun aranması, gelecek kuşakların yetişmesine yardım edilmesi gibi gelişimsel özellikler ön plana çıkmaktadır.

- İleri Yetişkinlik Dönemi: Yetişkinlik yıllarının yaklaşık altmışlı yaşlardan başlayarak yaşamın sonuna kadar devam eden dönemini içerir. Yaşlılık dönemi olarak da nitelendirilebilecek olan bu dönemde, bireyler azalan güce, bozulan sağlığa, emekliliğe uyum sağlamaya çalışırlar.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12