Yetişkin Kavramı

Yetişkinler İnsanlar, doğdukları andan itibaren yaşamları boyunca içinde bulundukları zaman dilimini, yeterliliklerini ve gelişimsel özelliklerini ifade eden bazı kavramlarla çevreleri tarafından betimlenirler. Örneğin, henüz doğmuş veya 5-6 aylık bir bebek, 15-16 yaşındaki bir birey ise ergen, delikanlı veya genç olarak tanımlanır. 30-35 yaşlarındaki bireyler yetişkin olarak adlandırılırken, 65-70 yaşlarındaki bireyler ise yaşlı olarak adlandırılır. Bunların dışında, bir isteğini ısrarla ifade eden ve sürekli ağlayan bir çocuk, anne-babası tarafından “Bebek gibi davranıyorsun!” diye uyarılabilir. Bir ergen veya bir genç çevre tarafından istenilen davranışları sergilemediğinde, “Çocuk gibisin!” gibi ifadelerle betimlenebilir. Yine, 25-30 yaşlarındaki bir birey, bazı davranışlarından dolayı “Koskocaman adam oldun, hâlâ çocuk gibi davranıyorsun!” diye azarlanabilir.

Yaşamlarının bebeklik, çocukluk, ergenlik yıllarını izleyen zaman dilimine gelmiş olan bireyler, yetişkin olarak adlandırılırlar. Yetişkin olarak betimlenen bireylerden de bir bebekten, çocuktan ve ergenden beklenen davranışlardan daha farklı davranışlar sergilemesi beklenir. Örneğin, bir çocuktan anne-babanın kararları doğrultusunda okula devam etmesi, istenilenleri yapması beklenirken, 25-30 yaşındaki bir yetişkin bireyden bir iş sahibi olması ve geleceğine ilişkin kendi kararlarını yine kendisinin alması beklenmektedir. Dolayısıyla, yetişkinlik, bireyin sadece yaşını ifade eden bir kavram olmayıp bireyin sergilemesi beklenen bazı davranışları da içermektedir.

Öte yandan, “Koskocaman adam oldun, hâlâ çocuk gibi davranıyorsun!” ifadesinde olduğu gibi, bireyin sadece fiziksel açıdan büyük olması da onun yetişkin olduğu anlamına gelmemektedir. Böylece, bir bireyin yetişkin olup olmadığını ifade ederken bireyin fiziksel, toplumsal ve psikolojik özelliklerini ve davranışlarını birlikte dikkate alarak değerlendirmek daha uygun olacaktır.

Yetişkin kavramının tam olarak bir tanımını yapmak güçtür. Çünkü, yetişkin bir bireyin sahip olması gerekli fiziksel, toplumsal ve psikolojik özellikler farklı biçimlerde ifade edilebilmektedir. Bu nedenle, yetişkin kavramına ilişkin betimlemeler toplumdan topluma, kurumdan kuruma, kişiden kişiye farklılıklar gösterebilmektedir.

Örneğin, bir toplum veya kişi için bireyin ergenlik dönemine girdiğinin belirtilerini göstermesi onun artık yetişkin olduğunu ifade ederken, diğer bir toplum veya kişi için bu yıllar bireyin kimliğini kazandığı ve yetişkinliğe hazırlandığı bir dönem olarak ifade edilebilmektedir. Yine, bazı toplumlar veya bireyler sadece yaşa bağlı olarak yetişkinliği tanımlamakta, bir toplum için 15 yaşında olmak diğer bir toplum için 18 yaşında olmak yetişkin olmayı ifade edebilmektedir.

Bunların dışında; yetişkin kavramı dikkate alınan ölçüte göre de farklı biçimlerde tanımlanabilmekte ve bu durumda yetişkin kavramının anlamı da değişmektedir. Bu çerçevede, M. Knowles, yetişkin kavramının biyolojik, yasal, toplumsal ve psikolojik tanımlarının yapılabileceğini ifade etmektedir.

Sayfalar: 1 2