Yargı Organı ve Yargı Örgütü - Özet

Uyuşmazlık kavramının taşıdığı anlam nedir? Uyuşmazlıklar nasıl çözümlenmektedir?

- Anlaşmazlık (niza), sulh yolu ile çözülemeyen bir uyuşmazlığı (ihtilâfı) ifade eder. Uyuşmazlık ise, bir hakkın varlığı, kapsamı veya sonuçları üzerinde ortaya çıkan anlaşmazlıktır.

- Uyuşmazlık ve dava kavramları birbirinden farklı kavramlardır. Dava bir uyuşmazlığın halli için devlet yargısına, yani mahkemelere başvurmayı ifade eder.

Cezalandırma yetkisi kime aittir?

- Cezalandırma yetkisi sadece devlete aittir. Kişilerin kendilerine karşı işlenen suçların faillerini kendilerinin takip etmesi ve cezalarını yine kendilerinin vermesi söz konusu değildir.

Kuvvetler ayrılığı kuramı neyi ifade etmektedir. Kuvvetler ayrılığında yargının önemi nedir?

- Çağdaş bir demokraside birbirlerini denetleyen ve dengeleyen, yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç kuvvet bulunmaktadır. Üç erkten yargı erkinin yasama ve yürütmeyi, denetleyebilmesi ve bireylerin hak ve hürriyetlerini güvenceye kavuşturabilmesi için, yasama ve yürütme erklerinden bağımsız olması zorunludur.

Yargı ile yasama arasındaki ilişki nasıldır?

- Görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili yasama meclisinde soru sorulamaz, görüşme yapılamaz ve herhangi bir beyanda bulunulamaz.

- Yasama organı ve mensupları da dahil hiç bir organ, makam veya kişi, yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili mahkeme ve hâkimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Yasama organı, mahkeme kararlarına kayıtsız ve şartsız uymak zorundadır.

Yargı ve yürütme arasındaki ilişki nasıldır?

- Yürütme organı da yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili mahkeme ve hâkimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Yürütme organı da elbette, mahkeme kararlarına kayıtsız ve şartsız uymak zorundadır. Yargının özellikle yürütme organına karşı bağımsızlığının sağlanabilmesi için hâkim ve savcıların özlük haklarının teminatlı olması zorunludur.

Genel olarak yargı örgütü nasıl örgütlenmiştir?

- Türkiye’de üç temel yargı kolu vardır. Bunlar sırasıyla anayasa yargısı, adlî yargı ve idarî yargı kollarıdır.

Yargılama alanında insan kaynağı kimlerden oluşmaktadır?

- Hâkimler, savcılar, avukatlar ve yargısal faaliyete ilişkin her türlü dosya tutma, kayıt, tutanak, yazışma, arşiv gibi pek çok hizmetler, başta mahkeme yazı işleri müdürleri olmak üzere yardımcı adalet personeli ile mahkeme kararına bağlanmış hakların yerine getirilmesinde ve alacakların tahsilinde icra dairesi görevlileri de yardımcı adalet personeli olarak yargı örgütü insan kaynaklarını oluştururlar.

Anayasa yargısı neyi ifade eder? Anayasa yargısında Anayasa Mahkemesinin işlevi nedir?

- Geniş anlamda anayasa yargısı, doğrudan doğruya anayasaya uyulmasını sağlama amacını güden her türlü yargı işlemini veya anayasa hukuku sorunlarının yargısal usuller içinde bir karara bağlanması sürecini ifade ederken, dar anlamda anayasa yargısından kanunların ve diğer bazı yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun yargısal merciler tarafından denetimi anlaşılmaktadır.