Yaratıcılığın Gerçekleşmesine Yol Açan Faktörler

Motivasyon

Yaratıcılıkta güdüleme merak ile ilgilidir. Yaratmaya istekli ve meraklı olmayan kimseler yaratıcılıklarını ortaya koyamazlar. Dayatma ve talimatlar, motivasyonu arttırmaz tam tersine motivasyonu kırarlar. Güdülenmiş, meraklı insan daha yaratıcı olabilir. İnsanların yaratıcılıklarına inanan insan güdülenir. İnsanların yaratıcılık konusunda inançları yoksa bu konuda motive olamazlar. Aynı şekilde insanlar yaratıcılığın gereğini ve değerini anlamış olmakla da motive olabilirler. Yaratıcılığın değersiz hatta gereksiz olduğuna inanan insanları güdülemek imkansızdır.

Örgütsel yaratıcılıkta genellikle sinerjinin getirilerinden yararlanmak için takım çalışmaları yapılmaktadır. Ama zaman zaman çalışanlara yönelik öneri sistemi gibi bireysel yaratıcılık için de ortamlar oluşturulur. İster bireysel, isterse takım halinde olsun yaratıcılık çalışmalarında insanlara özel olduklarını hissettirmek, moral vermek, zaman zaman kaytarmalara izin vermek, oyunu teşvik etmek, kuralları gevşetmek, plansız molalar vermek, alan gezileri yapmak, sergi ziyaretlerine katılmak, iç görüleri paylaşmak için yemekli toplantılar yapmak, çok sayıda hediye ve ödül vermek, öz güven aşılamak; başarma güdüsünü tetikleyerek heyecanı ve yaratıcılıkta motivasyonu arttırır. Ayrıca çeşitlilik ve farklılık, kişi ve örgütlere esin kaynağı olabilmektedir. Birden fazla projeyi bir arada yürütmek de bir çeşitliliktir. Bu şekilde çalışanlar ilişkiler kurarak, bağlantılar oluşturarak yorulmak yerine enerji toplayacaklardır. Yine sıcak bir takımda farklı karakterde ve yetenekte olan takım üyeleri bir arada bulunur.

Örneğin; ileri görüşlü, sorun çözücü, put kırıcı, nabız yoklayıcı, zanaatçı, teknoloji, girişimci ve çapraz geçişçi (Kelley, 2002, s.95). Bu tür farklılık ve çeşitlilikleri biraraya getirerek, takım üyelerini yaratıcılık için özendirmek mümkündür. Bunun sonucunda da motive olmuş birey ortaya çıkar.

Girişimciliğin ilk adımı da motivasyondur. Bu durumda yaratıcılıktaki motivasyon ile girişimcilikteki motivasyon içerik itibariyle çakışmaktadır. Yaratıcılığın üç bileşeninden (uzmanlık, yaratıcı düşünce, motivasyon) biri olan motivasyon eksik olursa, yaratıcı kimse uzmanlığını ve yaratıcı düşüncesini harekete geçiremez (Amaible, 1998, ss.14-16). Bilindiği gibi dışsal ve içsel olmak üzere iki tür motivasyon vardır ve iki motivasyonunda yaratıcılık üzerine etkisi farklıdır.

İçsel motivasyon, dışsal motivasyona göre daha etkilidir. Dışsal motivasyon dışarıdan gelir. Yaratıcı olursan ödül, yaratıcı olmazsan işten atılma gibi. Örgütlerde yöneticiler dışsal motivasyon unsuru olarak parayı kullanırlar. Para yaratıcılığı engellemez, ancak pek çok durumda yaratıcılığın gelişimine yardımcı da olmaz. İnsanlar parayı bir tür rüşvet olarak algıladıklarından motive olamayabilirler. Motive olmak için para tek başına yeterli değildir. Çünkü maddi ödüller insanlara kontrol edildiklerini hissettirir. Kontrol edilme ile yaratıcılık birbirlerini bazen olumsuz etkileyebilir. Yaratıcılık tutkusu, yaratıcılığa karşı ilgi ve istek içsel motivasyona aittir. Problemin çözümü konusunda ona meydan okuma, çözümün ona verdiği tatmin duygusu ve ilgi içsel motivasyonu artırır. Bilgi paylaşımı ve işbirliği iş keyfini arttırdığı için içsel motivasyonda artar.

Didişmeler, kavgalar, dedikodu ve klikler insanların içsel motivasyonunu olumsuz yönde etkilediği için yaratıcılığı engeller. İçsel motivasyonun dışsal motivasyona göre yaratıcılıkta daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Yaratıcılığın üç bileşeni olarak görülen uzmanlık, yaratıcı düşünce ve motivasyon yöneticiler tarafından etkilenebilir. Yöneticilerin en çok etkilediği bileşen motivasyondur. Yöneticilerin, uzmanlığı ve yaratıcı düşünceyi etkileyebilmesi için motivasyona göre daha fazla zaman ve para ayırmaları gereklidir. Kısacası motivasyonun maliyeti daha azdır, sonuçlar kısa yoldan görülür. Bunun yanında çeşitli tutum, davranış ve ortamlar hem bireysel hem de örgütsel yaratıcılığı yakından etkilediği için yaratıcılığın gerçekleşmesini sağlayacak faktörler arasında sayılmıştır.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8