Vergi Mükelleflerinin Genel Ödevleri

En ilkel toplumlardan günümüze dek insan ihtiyaçlarının çoğalması, zaman içerisinde insanların tüzel bir kişilik taşıyan devlet olgusuna ihtiyaç duymaları, buna bağlı olarak devletin varlığını sürdürebilmesi, ekonomi içerisinde rol alabilmesi ve toplumsal ihtiyaçları karşılayabilmesi için maddi bir takım gelirlere ihtiyaç duyması, devleti belirli kurallar çerçevesinde kişi ve kurumlardan vergi toplamaya götürmüştür. Devlet bu gelirleri çeşitli adlar altında, örneğin vergi, harç, vergi benzeri gelirler, şerefiyeler vb toplarken aynı zamanda da kişi ve kurumlara bir takım sorumluluklar yüklemiştir.

Örneğin; devlet vergi alacaksa, kayıt düzenini, belli zamanlarda bir takım beyanname verme zorunluluğunu vb. mükelleflere getirmiştir. VUK’da mükelleflerin vergiler karşısındaki ödevleri belirtilmiştir. Bu ödevler şu şekilde sıralanmıştır:

- Mükelleflerin bildirimler ile ilgili ödevleri
- Mükelleflerin defter tutma ile ilgili ödevleri
- Mükelleflerin vesikalar ile ilgili ödevleri
- Çiftçilerin ekim ve sayım beyanı ile ilgili ödevleri
- Mükelleflerin vergi karnesi ile ilgili ödevleri
- Mükelleflerin muhafaza ve ibraz ile ilgili ödevleri

Mükellefin Bildirimler İle İlgili Ödevleri

VUK’nunda da belirtildiği gibi vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı, serbest meslek erbabı, kurumlar vergisi mükellefleri, kolektif ve adi şirket ortaklarıyla komandit şirketlerin komandite ortakları işe başladıklarını; adres, iş ve işletmelerindeki değişiklikleri; işi bıraktıklarını, bina ve arazi değişikliklerini belirli süre içinde vergi dairelerine bildirmek zorundadırlar. Öte yandan kazançları basit usulde vergilendirilenlerin ayrıca işe başlamayı bildirme zorunluluğu olmayıp, bunların beyanname vermek için vergi dairesine müracaatları, işe başlamayı bildirme yerine geçmektedir.

Ayrıca, komandit şirketlerin komandite ortakları ile zirai kazanç sahibi çiftçilerin işe başlama bildiriminde bulunma mükellefiyetleri de yoktur. Bildirimin yapılacağı yer, vergi dairesi yanında bir belediye ya da bir özel idare de olabilir. Örneğin, bir diş hekimi açtığı muayenehanesi için, devlete ait vergi açısından vergi dairesine, ilan ve reklâm vergisi örneğinde olduğu gibi belediye gelirleri yönünden de belediyeye bildirimde bulunacaktır.

Mükelleflerin Defter Tutma İle İlgili Ödevleri

VUK’nın 171- 214 maddelerinde de belirtildiği gibi ticaret ve sanat erbabı, ticaret şirketleri, iktisadi kamu müesseseleri, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler, serbest meslek erbabı ve çiftçiler yaptıkları faaliyetlerle ilgili gelir ve giderlerini, varlıklarını ve kaynaklarını gösteren çeşitli defterler tutmak zorundadırlar.

Eğer mükellef bilanço esasına tabi ise (1. sınıf işletme) yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri; mükellef işletme hesabı esasına tabi ise (2. sınıf işletme) işletme hesabı defteri; mükellef serbest meslekle uğraşıyorsa, serbest meslek kazanç defteri gibi defterler tutmak zorundadır. Mükellefler yukarıdaki defterleri tutmanın yanında belli bir süre de saklamak zorundadırlar. Ayrıca VUK’nunda belirtilen bazı belgeleri düzenlemek zorundadırlar.