Vergi Hukuku

Vergi hukuku, devlet ile kişiler arasındaki vergi ilişkisinden doğan karşılıklı hak ve ödevleri, verginin tarh ve tahakkukunu, toplanmasını (tahsilini) ve vergi yargısını düzenleyen hukuk kurallarından meydana gelir. Vergi, “kamu giderlerini karşılamak üzere devletin, tek taraflı olarak ve vergileme yetkisine dayanarak, kişilerin gelir ve mallarından aldığı ekonomik değerlerdir”. Vergi dolayısıyla devlet ile kişiler arasında mali bir ilişki doğar. Bu ilişki vergi kanunlarıyla düzenlenmektedir. Vergi hukuku, devlet ile kişiler arasındaki bu mali ilişkiyi düzenleyen hukuk kurallarından oluştuğu içindir ki, kamu hukukuna giren bir hukuk dalıdır.

Vergi hukukunun temel ilkelerinden birisi, vergide genellik ve adalet ilkesidir. Vergide genellik, vatandaşlar arasında herhangi bir fark yapılmaksızın herkesin vergi vermekle yükümlü olması demektir. Vergide adalet ise, herkesin mali gücüne göre vergiye tabi tutulmasıdır. Vergi hukukunda kanunilik esası geçerlidir. Buna göre vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ancak kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır (Any.m.73/III).

Vergiler; gelir üzerinden alınan vergiler (örneğin gelir vergisi, kurumlar vergisi), servet üzerinden alınan vergiler (örneğin emlak vergisi, veraset ve intikal vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, özel tüketim vergisi) ve gider (harcamalar) üzerinden alınan vergiler (örneğin katma değer vergisi, banka ve sigorta işlemleri vergisi) şeklinde bir ayırıma tabi tutulmaktadır. Doktrinde ayrıca vasıtalı vergiler ve vasıtasız vergiler biçiminde bir ayırım da yapılmaktadır.