Vergi Hukuku ve Hukuk İlişkisi

Vergi hukukunun hukuk ile ilişkisini, kamu hukuku dalları ile ilişkisi ve özel hukuk ile ilişkisi şeklinde iki alt başlık altında ele almak gerekir.

Kamu Hukuku Dalları ile İlişkisi

Vergi hukuku çok disiplinli bir bilim dalıdır. Bu bakımdan, vergi hukukunun birçok bilim dalıyla yakın ilişkisinin olması çok doğaldır. Ancak, vergi hukukunun, bilim dalları içerisinde en fazla hukuk ile ilişkisinin olduğunu söylemek pek yanlış olmayacaktır. Hatta vergi hukuku, hukuk biliminin bir parçasıdır dahi denilebilir. Vergi hukuku, hukuk alanı içerisinde de, kamu hukuku dallarıyla çok yakın ilişki içerisindedir.

Anayasa Hukuku ile İlişkisi: Hukuk bilimi içerisinde, vergi hukukunun en fazla ilişkili olduğu hukuk dallarından biri anayasa hukukudur. Çünkü anayasa hukuku, devletin temel yapısını ve işleyişini meydana getiren hukuk kurallarının bütünüdür. Vergi de anayasal bir müessese olup, bu müessesenin devlet yapısı ve işleyişi içinde önemi çok büyüktür.

Modern devlet anlayışında, vergilendirme yetkisinin temeli, anayasalara dayandırılmaktadır. Günümüzde anayasalar vergilerle ilgili temel ilkeleri de düzenlemektedir. Vergilendirme yetkisinin kime ait ve ne kapsamda olacağı, bu yetkinin ne ölçüde idareye devredilebileceği, verginin kanunilik ve eşitlik gibi ilkeleri, modern anayasaların vazgeçilmez esaslarıdır. Bu nedenle, çıkarılan vergi kanunlarının ve vergi uygulamalarıyla ilgili getirilen düzenlemelerin, anayasaya uygun olmaları bir zorunluluktur. Söz konusu düzenlemeler, yürürlükte olan anayasalara aykırı olduğunda anayasa mahkemelerince iptal edilebilmektedir. Bu açıdan, vergi hukuku ile anayasa hukuku arasında, hiyerarşik bir ilişki bulunmaktadır.

İdare Hukuku ile İlişkisi: Devletin varlık nedeni, esas olarak, kamusal ve yarı kamusal hizmetlerin görülmesidir. Bu hizmetler, kamu tüzel kişileri tarafından veya kamu tüzel kişilerin denetim ve gözetiminde diğer kişilerce yapılır. İdare tarafından yapılan bu hizmetlerde, idare hukukunun ilkeleri uygulanır. Bu bakımdan idare hukuku, kamu hizmetlerine ilişkin kuralların bütünüdür.

Özel hukuk, eşit hak ve yetkiler üzerine kurulduğu halde, idare hukukunda kamu yararı esas tutulur. Yani genelin yararları karşısında, özel çıkarlar bir yana bırakılır. Bu açıdan idare hukukunda, devletin egemenlik kudreti esastır. Vergi işlemi idari bir işlemdir. Verginin temel işlemleri olan tarh, tahakkuk ve tebliğ işlemleri birer idari işlemdir. Bu işlemlerde taraflar, özel hukukta olduğu gibi eşit değildir. Yani vergiye ilişkin işlemlerde, idare hukukunun esasları uygulanır. İdari işlemler için geçerli olan sebep, konu, yetki şekil ve amaç unsurları, vergi işlemleri için de geçerlidir. İdari örgütün düzenlenmesine ve denetlenmesine ilişkin kurallar da, idare hukukunun bir parçasıdır.

Vergi yönetimi de, idare hukuku esasları içerisinde faaliyetini sürdürmektedir. Vergi yargısının, kuruluş ve işleyişi için de aynı esas geçerlidir. Yani vergi uyuşmazlıkları, idari yargı kolu içerisinde çözümlenmektedir. Bu bakımdan idare hukuku ile vergi hukuku arasındaki ilişki, vergi hukuku idare hukukunun bir parçasıdır, denilebilecek derecede birbirlerine yakındırlar.

Ceza Hukuku ile İlişkisi: Suç sayılan fiilleri tespit eden ve bunlara uygulanacak cezaları belirleyen hukuk dalına ceza hukuku denir. Tanımı yapılan ceza hukuku ile vergi hukuku arasındaki ilişki de birbirine çok yakındır. Vergi hukukunun bölümlerinden biri olan, vergi ceza hukuku, gerek ceza hukukunun ve gerek vergi hukukunun ilkeleri doğrultusunda düzenlenmiştir. Bu nedenle vergi ceza hukukunun, bunun doğal bir sonucu olarak da vergi hukukunun, ceza hukuku ile ilişkisi iç içedir. Ceza hukuku, maddi ceza hukuku ve şekli ceza hukuku şeklinde ikiye ayrılır. Maddi ceza hukuku, suçlar ile cezalardan ve güvenlik önlemlerinden söz eder.

Sayfalar: 1 2 3