Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Uygarlık Tarihi      Ünite 1      8 Nisan 2011 Ara     

Uygarlığın Doğuşu

Amaç 7

Uygarlığın doğuşunu hazırlayan koşulların neler olduğunu öğreneceksiniz.

Sulamalı tarım ve artı ürünün ortaya çıkması, artı ürün üretiminin organize edilme­si, artı ürünün buna sahip olmayan ve potansiyel bir tehlike oluşturan (göçebe hayvancı) topluluklara karşı korunması, üreten ve üretimi kontrol eden ekseninde toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkması, nüfus artışı, yerleşimlerin büyümesi, ti­caret ve mesleki uzmanlaşmanın artması bir devlet organizasyonunun ortaya çık­masını sağlamıştır. Sulama kanallarının yapımında insanların kitleler halinde çalış­tırılması ve birilerinin bu işi yönetmesi ve planlaması gerekmiştir.

Aynı şekilde tapınaklar ve anıtsal binaların inşasında da insanlar çalıştırılmıştır. Bunun için büyük çaplı bir organizasyona ihtiyaç doğmuştur. Bu organizasyonda liderler ve onların yardımcıları olmalıdır. Bu amaçla oluşturulan bütün kurumlar, sonuçta devlet bü­rokrasisine dönüşmüşlerdir. Toplumsal tabakalaşmanın artması, insanların kaynak­lara ulaşımları arasında bazı farklılıklar doğurmuştur. Toplumun en üstündeki yö­netici tabaka güç ve zenginliğe sahip olmuştur. Yönetmenin yolu da yine bu güç olduğu için anıtsal mimari aracılığıyla bu güç, özellikle vurgulanmıştır.

Karmaşık bir toplumsal yapıya sahip büyük ölçekli kent yerleşimlerinde merkezî bir devlet organizasyonu; ekonomik, siyasal, askerî ve yasal konuların bir sisteme oturtulma­sını sağlamıştır. Mezopotamya dışında Mısır, İndus Vadisi, Çin, Orta ve Güney Amerika kültürlerinde de yukarıda sayılan benzer nedenlerle ilk devletler ortaya çıkmıştır.

İlk devletlerin ortaya çıkmasıyla birlikte uygarlığın da başladığı kabul edilmek­tedir. Uygarlık tarihsel olarak devlet, üretim ve iş gücünün denetimi, toplumsal ta­bakalaşma, mesleki uzmanlaşma, anıtsal yapılar, yazı ve büyük nüfuslu yerleşim­ler gibi gelişmelerle özdeşleştirilmektedir. Uygarlığın doğuşunu hazırlayan neden­ler sırasıyla; yerleşik yaşama geçiş, tarımın özellikle de sulu tarımın başlaması, ar­tı ürünün yaratılması ve kent devletlerinin ortaya çıkışı olarak sayılabilir.

Sıra Sizde 8

Uygarlığın doğuşunu hazırlayan nedenler nelerdir?