Tutumlar ve İş Tatmini

Örgütsel davranışta tutumlar, bireyin işe ilişkin duygu, düşünce veya işi sevme ve sevmeme derecelerini belirttiğinde, bu konu iş tatmini olarak incelenmektedir. Genel anlamla iş tatmini, bireyin işe verdiği değer ve iş tecrübelerinin çıkardıkları sonuca göre pozitif duygusal durumları veya memnuniyetleri olarak adlandırılmaktadır. (Hellriegel, Slocum, Woodman, 1986, s.78.) İş, bireylerin değer veya ihtiyaçlarını karşıladığında pozitif duygular ve düşünceler ortaya çıkar. Bu durum da bireyin işe ilişkin olumlu tutumlar sergilemesine, yani iş tatminine neden olur.

İş tatmini ölçeklerinde kişinin, işinin belirli yönlerini belirleyen beş tatmin unsuru yer almaktadır. Bunlar, ücretler, ödüller, yöneticiler, işin kendisi ve çalışma arkadaşlarıdır. Bu unsurlar olumlu beklentiler doğrultusunda gerçekleştiğinde bireyler tatmin olacaklar; gerçekleşmediğinde de iş tatminsizliği yaşayacaklardır. İş tatmini veya tatminsizliği kişiden kişiye değişebilir. Çünkü, iş hayatında bireyin önem verdikleri konular ayrıdır. İş tatmini, bireyin kendi algılamalarına göre önemli olan bir takım faktörlerin birey tarafından değerlendirilmesinin bir sonucudur. İş tatmininin üç önemli boyutu vardır: (Özkalp, Kırel, 2001, s.129.)

Birincisi, bireyin işine karşı olan duygusal bir tutumudur. Bu nedenle, doğrudan gözlemlenemez ancak işyerine yansıyan davranışlarından anlaşılır.

İkincisi, iş ile ilgili sonuçlar tarafından tayin edilir. Yani bireyin önem verdiği şeyler ne derece olumlu veya olumsuz biçimde karşılanıyorsa, iş tatminini tayin eden şey bu sonuçlardan kaynaklanmaktadır. Eğer örgüt içinde bir grup, diğer bir gruptan daha fazla çalıştığını, ancak bunun karşılığında daha az ödüllendirildiklerini düşünüyorlarsa, bu gruptaki insanların işlerine veya yöneticilerine ve arkadaşlarına olumsuz tutumları olacaktır. Çünkü, bu kişiler tatminsizdirler. Eğer bunun karşıtı bir durum söz konusu ise, o zaman da tatmin duyguları içinde, işyerlerine ve patronlarına olumlu tutumlar sergileyeceklerdir.

Üçüncü olarak da iş tatmini birbirleriyle ilgili tutumlardan oluşur. İş tatmini ile ilgili altı önemli iş unsurundan söz edilmektedir. Bunlar:

- İşin kendisi,
- Ücret,
- Terfi sistemi,
- Danışmanlık,
- İş arkadaşları,
- Çalışma koşullarıdır.

İşin Kendisi: İşin birey için taşıdığı anlam, öğrenme fırsatları ve sorumluluklardır. Bireyin kendi kendine karar verebilmesi, işin yaratıcılık yeteneğini kullanabilmesine imkan vermesi, yapılan işin zevkli olması motivasyonu arttırır.

Ücret: Bireyin yaptığı iş karşılığında elde ettiği maddi ödül anlamındadır. Bunun miktarı ve diğer çalışanlarla karşılaştırıldığında eşitliği önem kazanır. Yaptığı işin karşılığını aldığına inanmak motivasyonu arttırır. Çünkü, çalışanlar aldıkları ücrete bakarak yönetimin kendileri hakkında ne düşündüğünü tahmin ederler. İyi bir ücret, bireyin işe ilişkin olumlu tutum geliştirmesine yardımcı olur.

Sayfalar: 1 2