Tutum Kavramı
Gündelik hayatımızda belli birtakım tutumlar söz konusu edilir.Örneğin; Ayten Hanım sürekli olarak belli bir deterjanı kullanırken Nurten Hanım bir başka marka deterjanı kullanır. Nevin Hanım ise, bir markette karşılaştığı satış elemanıyla yaptığı konuşma sonucunda önceden belli bir marka diş macunu kullanırken bunu değiştirerek satış elemanının önerdiği diş macununu kullanmaya başlamıştır.
Yukarıda verilen örneklerde de görülebileceği üzere bireyin içinde yer aldığı süreçlerden birisi de tutumlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Tutumların kaynağı, oluşması, o zaman içinde değişime uğraması ve tutumların bireylerin davranışlarına olan etkileri bilim adamlarının devamlı olarak ilgisini çekmiştir. Bu konuda birçok araştırma çalışmasının yapıldığı bilinmektedir.
Tutum kavramı konuyla ilgili çalışma yapan bilim adamlarının farklı kuramsal yaklaşımları nedeniyle çok değişik biçimlerde tanımlanmıştır. Genel kabul görebilecek bir tanım ise şu şekilde gerçekleştirilebilir: Tutum, bir bireye atfedilen ve onun bir psikolojik obje ile
ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan bir eğilimdir.
Tanımı biraz açacak olursak; tutumun bir bireye ait olduğu görülecektir. Çok sayıda bireyin tutumları ölçüldüğünde grup tutumlarından söz edilebilir veya çeşitli gruplar tutumları bakımından karşılaştırılabilirse de tutum bireyseldir. Ayrıca tutum doğrudan gözlenebilen bir özellik değildir. Tutum, bireyin gözlenebilen davranışlarından dolaylı olarak var sayılır ve tutum bir bireye atfedilen bir eğilimdir. Tutum gözle görülmez, fakat gözle görülebilir bazı davranışlara yol açtığından, bu davranışların gözlenmesi sonucu belli bir tutumun var olduğu söylenebilir.
Psikolojik obje ise, birey için anlam taşıyan, bireyin farkında olduğu herhangi bir obje demektir. Bir birey için her şey bir psikolojik obje olabilir. Örneğin; sevilen-sevilmeyen kişiler, siyasal eğilimler ya da bir deterjan. Ayrıca, bir tutumun meydana getirdiği sadece bir davranış eğilimi ya da duygu değil, düşünce-duygu davranış eğilimi bütünleşmesidir. Bu üç faktör aynı zamanda tutumun öğeleri olarak da tanımlanabilir. Tam gelişmiş bir tutum ise yalın değil karmaşıktır. Tutumun özellikleri de şöyle sıralanabilir:
- Güç derecesi
- Karmaşıklık
- Diğer tutumlarla ilişki ve merkezilik
- Öğeler arası tutarlılık
- Tutumlar arası tutarlılık
Bir tutumun gücü, her üç öğesinin gücünün toplamı olarak düşünülür. Tutumlar, diğer tutumlarla ilişkileri bakımından da farklılıklar gösterir. Bazı kimselerde belli bir tutum diğerlerine oranla daha merkezi ve belirleyici rol oynayabilir. Hatta belli bir tutum, bireyin genel hayat görüşüne ve davranışına yön verir hale gelebilir. Bu tür bir tutuma da ideoloji adı verilebilir. Tutumların oluşum yollarını şu biçimde gruplandırmak mümkündür:
- Büyüme ve toplumsallaşma boyunca ailede ve diğer çevrelerde öğrenilen tepki yollarının birikmesi,
- Bireyin başından geçen yaşantılardan çıkarılan genel sonuçlar,
- Çok şiddetli etki eden bir olaya dayanarak buna benzeyen olayların da aynı şekilde değerlendirilmesi,
- Başkalarının tutumlarının taklit yoluyla benimsenmesi.
Tüm bunların yanı sıra, tutumun ortamsal etkenlerle etkileşim halinde davranışı oluşturduğunu da belirtmek gerekmektedir. Bunun yanı sıra alışkanlıklar ve sonuç hakkındaki beklentiler de tutum-davranış ilişkisinde belirleyicidir.
Loading ...
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış.
Yorum yapın