Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
22.09.2014
Ders: Sermaye Piyasası ve Finansal Kurumlar      Ünite 8      27 Temmuz 2011 Ara     

Türkiye’de Kolektif Yatırım Kurumları

Ülkemizde kolektif yatırım kurumlarının faaliyette bulunmasına olanak veren hukuksal düzenleme 28.07.1981 tarihli ve 2499 sayılı SPK ile yapılmıştır. Bu kanunla kurulan SPK 27.11.1983 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Seri VI No.1 Tebliği ile yatırını ortaklıklarının, 12.12.1986 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Seri VII No.1 Tebliği ile de yatırım fonlarının kurulmasına yol vermiştir. Değişen gereksinmelere göre bu iki tebliğin de, zaman içinde, bazı maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Bu amaçla ek Tebliğler neşredilmiştir.

Yatırım Ortaklıkları

Ülkemizde, yatırım ortaklıkları fonlarını sadece taşınmaz mallara yatırmak amacı ile kurulan Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları ve sermaye piyasası araçları ile ulu sal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören al tın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacı ile kurulan Yatırım Ortaklıkları olmak üzere iki türdür. Yatırım ortaklıkları anonim şirket şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulurlar. Ortaklıkların kuruluşu Türk Ticaret Kanunu’nun anonim ortaklıkların kurulusuna ilişkin hükümleri ve SPK’nın adı geçen Seri VI No 4 sayılı Tebliğinde yer alan kuruluş esaslarına göre gerçekleştirilir. Kayıtlı sermaye üst sınırına kadar yönetim kurulu kararı ile hisse senedi çıkararak fon toplayabilmeği açık sonlu kolektif yatırım kurumu görüntüsü verirse de kendi pay senetlerini geri satın alma yetkisi yoktur. Misse senetleri borsaya kote ettirilmelidir ve alım satım ancak kayıtlı oldukları menkul kıymetler borsasında yapılabilir. Gayrimenkul yatırım ortaklıkları dışında kalan yatırım ortaklıkları izin verilen faaliyet alanlarının birinde portföy oluşturmak amacı ile kurulabilecekleri gibi yatırım araçlarında çeşitlendirmeye giderek karma portföy oluşturmak amacı ile de kurulabilirler. Portföylerini sadece hisse senetlerinden oluşturan bir yatırım ortaklığı A Tipi yatırım ortaklığı olarak adlandırılır.

Ülkemizde, sermaye piyasası araçlarına yatırım yapmak amacı ile kurulan yatırım ortaklıklarına ek olarak gayrimenkul yatırımları yapmak amacı ile kurulan yatırım ortaklıkları da bulunmaktadır. Bu tür ortaklıkların kuruluş ve işleyişini düzenlemek amacı ile SPK bir Tebliğ yayınlamıştır. Bu Tebliğde belirtilen esas ve usullere uygun olarak, gayrimenkullere ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına, gayrimenkul projelerine, gayrimenkule dayalı haklara ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapmak amacı ile kurulan ortaklıklar Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı olarak adlandırılırlar.

Seri VI No.4 sayılı Tebliğ Ülkemizde gayrimenkul yatırım ortaklıkları dışındaki yatırım ortaklıklarının kuruluşu, yönetimi ve denetimine ilişkin esasları detayları ile yürürlüğe koymuştur. Bu nedenle burada sadece öğrencilerimizin bilmelerinde yarar görülen konulara kısaca değinilecektir.

Kuruluş Esasları

a. Ortaklığın kuruluşuna izin verilebilmesi için, portföy işletmeciliği faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kuruluna başvurmuş olması gerekir.

b. Ortaklığın başlangıç sermayesi Tebliğde konu edilen meblağdan az olmamalıdır.

c. Türk Ticaret Kanunu’nun anonim ortaklık kuruluşuna ilişkin hükümleri ve prosedür ortaklık kuruluşunda izlenmelidir.

d. Kurucu ortakların sermaye piyasasında faaliyetten sürekli veya geçici olarak men edilmiş bir kuruluşta yasaklanmayı gerektiren olaydan sorumlu olmamaları, iflas etmemiş ve ayrıca yüz kızartıcı suçlardan dolayı hüküm giymemiş olmaları gerekir.

İşleyişe Ait Esaslar

a. Yatırım ortaklıkları ödünç para verme işleri ile uğraşamazlar. Bankalar Kanunu’nda tanımlandığı üzere mevduat toplayamazlar ve mevduat toplama sonucu verecek iş ve işlemler yapamazlar. Ticari, sınai ve zirai faaliyetlerde bulunamazlar. Aracılık faaliyetleri ile uğraşamazlar.

b. Yatırım ortaklıkları hiç bir ortaklıkta sermayenin veya tüm oy haklarının % 9′undan fazlasına sahip olamazlar. Sermaye ve yedek akçeleri toplamının % 10′undan fazlasını bir ortaklığın menkul kıymetlerine yatıramazlar. Bu sınır, portföy değerinin değişmesi veya rüçhan haklarının kullanılması nedeniyle aşıldığı takdirde fazla kısmın en geç 3 ay içinde tasfiyesi gerekir. Belirlenen süre içinde elden çıkarmanın imkânsız olduğu veya büyük zarar doğuracağının belgelenmesi halinde bu süre kurul tarafından uzatılabilir.

c. Kurucu intifa senedi, oydan yoksun hisse senedi, yönetim kurulu üyelerinin seçiminde oyda imtiyaz hakkı tanıyan hisse senetleri dışında imtiyaz veren hisse senedi ve 360 gün ve daha uzun vadeli borçlanma senedi çıkaramazlar. Ancak kısa süreli fon ihtiyaçlarını karşılamak maksadı ile çıkarılmış sermaye ve yedek akçeleri tutarının % 20′sine kadar kısa süreli kredi kullanabilir ve/veya 360 günden kısa süreli borçlanma senedi ihraç edebilirler.

d. Sermaye ve yedek akçelerinin % 10′u ve/veya aktif toplamının % 5′inden fazla taşınır ve taşınmaz mal edinemezler. Bu sınırlar içinde kalsa dahi, faaliyetleri için gerekli olmayan taşınır ve taşınmaz mal sahibi olamazlar.

e. Borsada veya borsa dışı teşkilatlanmış piyasalarda işlem gören menkul kıymetleri ancak bu piyasalardan alır ve bu piyasalarda satabilirler.

f. Rayiç bedelinin üstünde menkul kıymet satın alamaz ve portföyden rayiç bedelinin altında satış yapamazlar.

g. Portföylerindeki menkul kıymetleri rehin veremez ve kredi temini maksadı dışında teminat olarak gösteremezler. Bu durumda da teminat olarak gösterebileceği menkul kıymet toplamı portföyünün % 5′ini geçemez. Kurul düzenlemeleri çerçevesinde portföyündeki menkul kıymetleri ödünç verebilirler.

h. Risk sermayesi yatırım ortaklıkları senetleri hariç Türk ve yabancı yatırım ortaklıklarının pay senetleri ile yatırım fonlarının katılma belgelerine yatırını yapamazlar.

i. Yatırım ortaklıklarının portföylerine yabancı menkul kıymet alabilmeleri için, esas sözleşmelerinde bu konuda hüküm olması gerekir. Esas sözleşmede satın alınabilecek yabancı yatırım araçlarının türleri, özellikleri ve hangi borsa veya borsa dışı organize piyasalardan satın alınacakları belirtilmiş olmalıdır. Yine de yabancı menkul kıymetlere yapabilecekleri yatırım toplamı, sermaye ve yedek akçeleri toplamının % 25′ini geçemez. Bu % 25 oranın içinde kalmak koşulu ile sermaye ve yedek akçelerinin % 5′ini yabancı vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyonlara tahsis edebilirler. Satın alınabilecek yabancı yatırım araçları Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 sayılı karar da yer alan sermaye piyasası araçlarıdır.

j. Çıkarılmış sermaye ve yedek akçeleri toplamının % 10′undan fazlasını altın ve diğer kıymetli madenlere yatıramazlar.

Portföyün Saklanması

Yatırım ortaklığının portföyü, yapılacak saklama sözleşmesi çerçevesinde Takas ve Saklama Merkezinde veya bir banka nezdinde saklanır. Portföyde altın ve diğer kıymetli madenlerin bulunması durumunda, bunların nerede ve nasıl saklanacağının saklayıcı ile yapılacak saklama sözleşmesinde belirtilmesi gerekir.

Kârın Hesaplanması ve Vergilendirilmesi

Yatırım ortaklıklarının dönemsel kârı, o dönem içinde portföyündeki menkul kıymetlerin alım satımından oluşan kâr, değer artışından kaynaklanan gelir ile faiz, temettü ve benzeri gelirlerin toplamından döneme ait amortisman, değer azalışından kaynaklanan zararlar ve yönetim giderleri düşüldükten sonra kalan meblağdır. Yatırım ortaklığının portföy gelirleri dışında oluşan net kârı kurumlar vergisi hükümlerine göre vergilendirilirken portföy gelirleri, Maliye Hakanlığının 44 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalara göre, kurumlar vergisine tâbi değildir. Ancak, portföyünde % 25′ten fazla hisse senedi bulunduran bir yatırım ortaklığı gelir vergisi stopajından da muaf tutulurken portföyündeki hisse senetleri portföy toplamının % 25′inden az olması durumunda portföy geliri % 10 nispetinde gelir vergisi stopajına tâbi tutulmaktadır. % 25 hisse senedi bulundurma koşulu vergi yılının tamamında aranacaktır.

Yatırım ortaklığı hisse senetlerine sahip bir yatırımcının yatırım ortaklığından aldığı kâr payları Gelir Vergisi Kanunu’na göre menkul sermaye iradı addolunmaktadır. Bu nedenle; yatırım ortaklığından kâr payı elde eden özel bireyler bu gelirleri nedeniyle gelir vergisi mükellefi sayılmamaktadırlar. Kâr payı elde eden bireyin bir ticari işletme (özel veya tüzel) olması durumunda gelir vergisi stopajı söz konusu olmaktadır. Kâr payı alınan yatırım ortaklığının portföyünün en az % 25′inin hisse senedinden oluşması durumunda kâr payı % 10 oranında, diğer durumda ise % 35 oranında gelir vergisine tâbi olacaktır. Ticari işletme tarafından elde edilen kâr payının kendi ortaklarına dağıtılıp dağıtılmaması vergilendirmede herhangi bir önem taşımamaktadır.

Denetim ve Kamuyu Bilgilendirme

Yatırım ortaklığı bir anonim ortaklık olması nedeni ile genel kurulunca seçilen denetçiler aracılığı ile iç denetime ve halka açık anonim ortaklık olması nedeni ile de dış denetime tâbidir. Dış denetim bir yeminli mali müşavir tarafından yapılır. Ayrıca Sermaye Piyasası Kurulu yatırım ortaklığının denetimi, gözetimi ve izlenmesine yönelik her türlü bilgi ve belgeyi ortaklık yönetiminden isteyebilir.

Kamuyu bilgilendirmek amacı ile ortaklık portföyündeki menkul kıymetlerin türleri itibariyle maliyet ve rayiç bedelleriyle gösterildiği portföy değeri tablosu ve bağımsız denetim raporunu kamuya açıklamak ve kurula göndermekle yükümlüdür.

Yatırım Fonları

Yatırım fonu 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3794 sayılı kanunla değiştirilen 37. maddesine göre, “Halktan katılma belgeleri karşılığımla toplanan paralarla. belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi re inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, altın re diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacı ile kuruları malvarlığıdır. Fonun tüzel kişiliği yoktur. Ancak mal varlığı kurucunun mal varlığından ayrıdır. Kurucu, fonu katılma belgesi sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder, yönetir veya fon yönetimi başka birisine devredilmiş ise yönetimi denetler. Fon varlığının korunması ve saklanması kurucunun sorumluluğundadır. Fon yönetiminin ve saklama hizmetlerinin kurucu dışındaki kurumlarca yürütülmesine SPK karar verir. (Md. 38)

SPK, Sermaye Piyasası Kanunu’ndan aldığı yetkiye dayanarak Yatırım Fonlarına ilişkin Seri VII No.1 sayılı Tebliği 12.12.1986 tarihinde yürürlüğe koymuştur. Bu tebliğ daha sonra 19.12.1996 tarihinde yürürlüğe giren Seri VII No. 10 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün itibarı ile 10 No’lu tebliğ yürürlükte olmakla beraber bazı maddeleri zamanla değiştirilmiştir.

Kuruluş Esasları

a. Yatırım fonu kurma yetkisi, bankalara, sigorta şirketlerine, aracı kurumlara ve kanunlarında engel bulunmayan emekli ve yardım sandıkları ile 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesi uyarınca kurulmuş olan sandıklara verilmiştir.

b. Yatırım fonu yukarıda sayılmış tüzel kişiler tarafından ancak kuruldan izin almak koşulu ile kurulabilir.

c. Fon kurmak isteyen tüzel kişinin ve bu tüzel kişinin yöneticilerinin Tebliğin 10. maddesinde sayılmış şartları taşımaları gereği vardır.

d. Fon kurucusu bir fon içtüzüğü hazırlar ve bu içtüzük ile Sermaye Piyasası Kurulunun istediği diğer dokümanları kurula vererek kuruluş izni ister. Fon içtüzüğü “katılma belgesi sahipleri ile kurucu, saklayıcı ve yönetici arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre saklanmasını ve vekâlet akdi hükümlerine göre yönetilmesini konu alan genel işlem şartlarını içeren iltihakı” bir sözleşmedir.

e. Fonun kuruluş sermayesi Tebliğde belirtilmiş tutarın altında olamaz. Fon sermayesi bu asgari tutarın altında olmamak koşulu ile fon kurma yetkisine sahip tüzel kişi türüne göre Tebliğin 11 no’lu maddesi hükmüne göre hesaplanır.

f. Fon kurucusu tarafından fon içtüzüğü ile Tebliğin 16. maddesinde öngörülen ve Kurulca istenebilecek diğer belgeleri Sermaye Piyasası Kuruluna vererek kuruluş izni almakla yükümlüdür.

Aynı zamanda fon içtüzüğü ile yönetim ve saklama sözleşmelerinin düzenlenmesi, içtüzük ile saklama ve yönetim sözleşmelerinde değişiklik yapılması, içtüzük ve sözleşmelerin kapsamının oluşturulması, tescil ve ilân edilmesi esaslarının belirlenmesi de Kurulun yetki ve sorumluluğundadır. Kurul, katılma belgelerinin değeri ile ihraç ve geri satın alma fiyatlarının hesaplanmasına, fiyatların ilânı ile alım satım ilkelerine ilişkin esasları da belirlemekle görevlendirilmiştir.

Fon Türleri

Yatırım Fonları içtüzüklerinde belirtilen türde kurulabilirler. SPK’nın ilgili Tebliğinin 5. maddesine göre yurdumuzda kurulabilecek yatırım fonları şunlardır: Fon portföyünün en az % 51′ini devamlı olarak;

a. Kamu ve/veya özel sektör borçlanma senedinden oluşturmuş olan Tahvil ve Bono Fonu

b. Özelleştirme kapsamına alınmış olanlar dahil Türkiye’de kurulmuş anonim ortaklıkların hisse senetlerinden oluşturmuş Hisse Senedi Fonu

c. Belirli sektörü oluşturan ortaklıkların menkul kıymetlerine yatırmış Sektör Fonu

d. Kurulun Seri XI. No. 1 Tebliğinin 3 no’lu ekinde tanımlanmış iştiraklerce çıkarılmış olan menkul kıymetlere yatırmış İştirak Fonu

e. Seri XI. No. 10 Tebliğinin 2. maddesinde tanımlanan belli bir topluluğun menkul kıymetlerine yatıran Grup Fonu

f. Yabancı özel ve kamu sektörü menkul kıymetlerine yatırmış Yabancı Menkul Kıymetler Fonu

g. Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırmış fonlar Kıymetli Madenler Fonu

h. Portföyünün tamamı hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisin den oluşan ve her birinin değeri fon portföy değerinin %20′sinden az olmayan fonlar Karma Fon
1. Vadesine 90 günden az kalmış sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar Likit Fon
2. Portföy sınırlamaları itibarı ile yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonlar, Değişken Fon

i. Portföyünün en az % 80′i devamlı olarak bu Tebliğin 3 no’lu ekinde yer alan formüle uygun olarak yapılan hesaplama çerçevesinde, baz alınan ve kurul tarafından uygun görülen bir endeksin değeri ile fonun birim hisse değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az % 90 olacak şekilde, endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da örnekleme yolu ile seçilen kısmından oluşan fonlar, Endeks Fon

j. Fon içtüzüklerinde belirtilmek sureti ile portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az % 25′ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış olan fonlar A tipi. diğerleri ise B tipi (Bu tipler fon türleri ile birlikte belirtilir.)

k. Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fonlar, özel Fon

l. İlgili SPK Tebliğinde belirtilmiş esas ve usullere göre emeklilik sigorta şirketlerince kurulan ve emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alınarak katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacı taşıyan fonlar. Emeklilik Yatırım Fonu olarak adlandırılırlar.

Fonun İşleyişine Ait Esaslar

a. Tüzel kişiliğe sahip olmayan fonun, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre belge sahiplerini haklarını koruyacak şekilde yönelimi, temsili ve fon portföyünün saklanmasından fon kurucusu sorumludur.

b. Fon, fon kurucusunun belirleyeceği yönetici tarafından portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde yönetilir.

c. Fonun organları; Fon kurucusu, Fon Kurulu, Fon Yöneticisi, Fon portföyünü oluşturan varlıkları saklayan kurum ve denetçidir.

d. Kurucu, fon portföyünü oluşturan menkul kıymetleri saklama işini, sorumluluğu devam etmek koşulu ile İMKB’ye bağlı Takas ve Saklama AŞ’ye verebilir veya kuruculuk ve danışmanlık ilişkisi olmayan bir başka kurumla, örneğin bir banka ile saklama sözleşmesi yapabilir.

e. Yatırım fonunun mal varlığı, kurucunun Kanun’dan, Tebliğ’den ve fon içtüzüğünden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi ve sorumluluğunu karşılaması dışında hiçbir amaçla kullanılamaz. Fon mal varlığı rehin edilemez, teminat gösterilemez ve üçüncü şahıslarca haciz edilemez. Fon kurucusu veya yöneticisinin iflası veya tasfiyesi halinde SPK gerekli tedbirleri alma yetkisine sahiptir.

f. Fon, SPK’ca belirtilen asgari fon tutarı veya onun üzerinde bir tutarla kurulabilir. Fon tutarının artırılması içtüzüğünde değişiklik yapılması ve değişikliğin Kurulca tescil edilmesi ile gerçekleştirilebilir.

g. Yatırım fonları portföy yönetimi dışında herhangi bir işle uğraşamazlar.

h. Kurucu fon, varlığının % 10′unu geçmemek ve Sermaye Piyasası Kurulundan izin almak koşulu ile fon hesabına kredi alabilir.

i. Fon portföyüne döviz, altın ve sermaye piyasası araçları üzerinden düzenlenmiş future, opsiyon ve forward kontratları dahil edilebilir. Bu işlemler için ödenen prim tutarı fon portföy değerinin % 5′inden fazla olamaz.

j. Sadece A tipi fonlar portföylerindeki repo işlemine konu olan menkul kıymetlerin rayiç bedel toplamının % 10′una kadarını IMKB repo ve ters repo piyasasından repo yapabilir.

k. Fon açığa satış ve kredili menkul kıymet işlemi yapamaz.

I. Fon portföy değerinin % 10′undan fazlası bir ortaklığın hisse senetlerine ya tınlamaz ve bir ortaklığın sermayesinin ya da tüm oy haklarının % 9′undan fazlasına sahip olamaz. Bir yöneticinin yönetimindeki bir kurucuya ait yatırım fonları ise, toplu olarak hiç bir ortaklıkta sermayenin ya da tüm oy haklarının % 20′sinden fazlasına sahip olamaz.

m. Fon portföyüne borsaya kote edilmiş menkul kıymetlerin alınması esastır. Ancak, kurucu veya yöneticinin borsa dışında halka arz ettiği ve sonradan borsaya kote ettirilen menkul kıymetlere, ihraç miktarının % 10′unu ve fon portföyünün % 5′ini geçmeyecek miktarda yatırım yapılabilir.

n. Fon portföyüne kurucunun ve yöneticinin hisse senedi, tahvil ve diğer borçlanma senetleri satın alınamaz.

o. Portföydeki varlıkların değerinin fiyat hareketleri ve rüçhan hakları kullanımı sonunda içtüzüğündeki ve Tebliğde belirtilen oranların altına inmesi veya üstüne çıkması durumunda fon yönetimi 30 gün içinde oranları düzeltici girişimlerde bulunur.

p. Pay senedi fonlarında, içtüzükte hüküm bulunması halinde, fon yönetimi, bir günde portföy içindeki pay senetleri değerinin, bir gün önceki değere göre % 2 veya üzerinde artış göstermesi halinde % 2′nin üzerindeki değer artışım ileride oluşabilecek % 2′yi aşan değer azalışını karşılamak maksadı ile ihtiyat olarak ayırabilir. Toplam ihtiyat tutarı portföy toplam değerinin % 10′unu geçemez.

q. Kurucu ve yöneticinin sermayesinin % 10′undan fazlasına sahip olan kamu kuruluşları dışında kalan hissedarları, yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür ve genel müdür yardımcılarının ayrı ayrı veya birlikte sermayelerinin % 20′sinden fazlasına sahip oldukları anonim ortaklıkların menkul kıymetlerinin fon portföyü içindeki toplam değeri, fon portföy değerinin % 20′sini geçemez. Ancak, iştirak fonları hakkında bu hüküm uygulanamaz,

r. Kurucunun ve yöneticinin doğrudan ve dolaylı iştiraklerince çıkarılmış menkul kıymetlerinin fon portföyü içindeki toplamı, fon portföy değerinin % 20’sini geçemez.

Fon Değerinin Hesaplanması ve Vergilendirilmesi

Yatırım fonu katılım belgeleri sermaye piyasasında alınıp satılan bir menkul kıymet değildir. Elinde katılım belgesi bulunan bir birey bu belgeyi ancak fon yönetimine iade ederek nakde çevirebilir. Katılım belgesinin bir piyasa fiyatı oluşmadığı için fon yönetimi günlük olarak fon portföyünün toplam piyasa değerini her gün he sap edip bu değeri katılım belgesi sayısına bölerek belgenin piyasa değerini hesaplar; belgeyi bulduğu fiyatla satar veya satın alır. Yatırım fonları vergi mevzuatımıza göre bir yatırım ortaklığı gibi algılanmaktadır. Bu nedenle vergilenme yatırım ortaklıkların vergilenmesine benzemektedir.

Denetim ve Kamuyu Bilgilendirme

Fonun denetimi SPK’ca yapılır. Fon kurucusu, yöneticisi ve saklayıcısı fona ait tüm hesap ve işlemler hakkında kurula bilgi vermekle yükümlüdür. Fon katılma belgesine yatırım yapan bir yatırımcının yatırım kararı alırken bir yatırım fonunun taşıdığı risk ve getirisi hakkında bilgi sahibi olmak isteyeceği doğaldır. Ayrıca fon katılma belgelerinin günlük fiyatlarını öğrenmek istemesi de satın alma ve satma kararı üzerinde önemli rol oynar. Bu nedenlerle SPK, fon yönetimlerinin günlük, aylık ve yıllık periyodik raporlar hazırlamalarını istemektedir. Günlük rapor katılma belgesinin günlük fiyatı hakkında bilgi verir. Aylık rapor ay içerisindeki menkul kıymet ve katılma belgesi hareketleri ile fon performansına ilişkin bilgileri içine alır. Yıllık rapor ise bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak hazırlanır ve iki yıla ait fon bilançoları ve gelir tabloları ile fon portföy değeri ve fon toplam değeri tablolarından oluşur. Periyodik raporlara ek olarak fon kurucu ve yöneticisi yatırım fonu tebliğinde öngörülen bilgileri de kurula vermek ve kamuya açıklamakla yükümlüdür.

Fonun Süresi ve Sona Ermesi

Yatırım fonu belirli bir süre ile sınırlı olarak veya sınırsız süreli olarak kurulabilir.
Süreli olarak kurulmuş fon süre sonunda tasfiye edilir.
Süresiz olarak kurulmuş olan bir fon da aşağıda sayılan şu nedenlerle sona
erebilir:
1. Fon kurucusunun kurulun görüşünü alarak 6 ay önceden fesih ihbarı
yapması
2. Kurucunun fon kurma koşullarını kaybetmesi
3. Endeks fonlarında ay sonları itibarı ile birim pay değeri ile baz alınan endeks değeri arasındaki korelasyon katsayısının fon içtüzüğünde belirtilen
korelasyon katsayısının altına düşmesi
4. Kurucunun mali durumunun zayıflaması, fonun kendi maliyetlerini karşılayamaz durumda olması ve benzer nedenlerle fonun devamının yatırımcıların yararına olmayacağının kurulca tespit edilmiş olması

Fonların Birleştirilmesi

Aynı kurucunun kurduğu birden fazla fon, kurucunun veya gerek gördüğü durumlarda kurulun talebi ile birleştirilebilir. Yatırım Fonuna ilişkin Tebliğ birleştirme ile ilgili prosedürü ilgili maddelerinde vermiştir.

Sıra Sizde

Yatırım fonunun tüzel kişiliğinin olmamasının avantaj ve dezavantajları neler olabilir?

“Türkiye’de Kolektif Yatırım Kurumları” için 1 cevap

  1. [...] Gelirlerin Vergilendirilmesi  Kolektif Yatırım Kurumlarının Hukuksal Çerçevesi Türkiye’de Kolektif Yatırım Kurumları Özet Test Soruları Yaşamın İçinden Başvuru KaynaklarıKünye: 4200 – Sermaye Piyasası ve [...]

Bir Cevap Yazın

*