Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
23.09.2014
Ders: Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim      Ünite 1      7 Nisan 2011 Ara     

Türkiye’de Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim Uygulamaları

Her çocuk eğitim görme hakkına sahiptir. Birleştirilmiş sınıflar ve tek öğretmenli okullar, kırsal yerleşim birimlerindeki çocukların eğitim alma hakkını gerçekleştir­meye olanak sağlamaktadır. Birleştirilmiş sınıflarda öğretim uygulaması ülkemizin bir gerçeğidir. Ancak, yalnızca bizim ülkemize özgü bir uygulama da değildir. Bu uygulama, gerek gelişmekte olan ve gerek gelişmiş ülkelerde de bulunmaktadır.

Birleştirilmiş sınıflarda öğretim uygulaması Avustralya, İngiltere, Galler, Kana­da, Almanya, İsviçre, Hollanda, Peru, Srilanka, Hindistan, Kolombiya, Yeni Zelan­da ve ABD, Bolivya, Fas, Fransa, Mali, Filipinler, Çin, Tanzanya, Rusya, Zaire, Yu­nanistan, Kore gibi pek çok ülkede görülmektedir. Ancak, birleştirilmiş sınıflarda öğretim, Fransa ve Norveç gibi ülkelerde sorunsuz ve etkili bir biçimde sürdürü­lürken çoğu gelişmekte olan ülkelerde, eğitim materyalleri ile bu konuda iyi yetiş­miş öğretmen ve yönetici eksikliği görülmektedir (Mathot, 2001). Birleştirilmiş sı­nıflarda öğretim, özellikle Avrupa ülkelerinde de yaygın biçimde uygulanmaktadır. Örneğin, Hollanda’da, öğretmenlerin %53′ü birleştirilmiş sınıflarda öğretim yap­maktadır. İskoçya’da okulların %26.8′i İrlanda’da da %40′ı, Norveç’te %42′si, Yuna­nistan’da %31′i, Çek Cumhuriyetinde %35′i birleştirilmiş sınıflıdır. Yine Avustur­ya’da okulların %25′i bir, iki ya da üç sınıflı okullardan oluşmaktadır. Bunun yanı sıra, Almanya, İsviçre ve İsveç’te birleştirilmiş sınıflı okullar çok az düzeydedir (Mulyran-Kyne, 2005).

Avrupa ülkelerinin yanı sıra 1990 yılı verilerine göre Avustralya’da okulların %34′ünde öğrenci sayısı, birleştirilmiş sınıflarda öğretimi gerektirecek biçimde 100′den azdır (Mulyran-Kyne, 2005). Peru’da %96′sı kırsal yerleşim birimlerinde ol­mak üzere 21.500 birleştirilmiş sınıflı okul bulunmaktadır. Öyle ki 41.000 öğretmen kırsal yörelerdeki birleştirilmiş sınıflı okullarda görev yapmaktadır. Bu öğretmen­ler tüm öğretmenlerin %69′unu oluşturmaktadır. Srilanka’da, 10.122 okul normal, 1.252 okul ise üç öğretmenden daha az öğretmene sahip birleştirilmiş sınıflı okul durumundadır. Yine, Vietnam’da, 2.162 birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu bulun­maktadır ve bu okullar tüm okulların %1.8′ini oluşturmaktadır. Bu okullarda top­lam 143.693 öğrenci öğrenim görmekte olup bu sayı tüm öğrencilerin %1.38′ine karşılık gelmektedir (Vincent, 1999). Öte yandan, %3 gibi çok az da olsa ABD’de de birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılmaktadır.

Türkiye’de birleştirilmiş sınıflarda öğretim, yatılı ilköğretim bölge okulu ve taşı­malı eğitimle ilgili sayısal veriler Tablo 1.1′de görülmektedir.

İlköğretimde Birleştirilmiş Sınıflar, Taşımalı Eğitim ve Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Uygulamalarına Yönelik Sayısal Veriler

İlköğretimde Birleştirilmiş Sınıflar, Taşımalı Eğitim ve Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Uygulamalarına Yönelik Sayısal Veriler

Tablo 1.1′de görüldüğü gibi, Türkiye’de 2004-2005 öğretim yılı verilerine göre; 16.379 ilköğretim okulunda 587.379 öğrenci birleştirilmiş sınıflı okullarda öğrenim görmektedir. Yatılı ilköğretim bölge okullarının toplam sayısı 299 olup, öğrenci sa­yısı 142.788′dir. 29.145 okuldan 698.06i öğrenci 6.337 okula taşınarak eğitimlerini taşımalı eğitim kapsamında sürdürmektedir. Buna göre, Türkiye’de 23.015 ilköğre­tim okulunda, 1.428.228 öğrenci birleştirilmiş sınıflı, taşımalı ya da yatılı ilköğretim okullarında öğrenim görmektedir.

Sıra Sizde 5

Türkiye’de ilköğretimde birleştirilmiş sınıflar, taşımalı eğitim ve yatılı ilköğretim bölge okulu uygulamalarına ilişkin sayısal veriler nasıl değerlendirilebilir?

Türkiye’de yıllara göre birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulları ve öğrenci sayıla­rı Tablo 1.2′de görülmektedir (DPT, 2006).

Türkiye'de yıllara göre birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulları ve öğrenci sayıla­rı

Not: Milli Eğitim Bakanlığı 2003.2004 öğretim yılından itibaren birleştirilmiş sınıf uygulama­sı yapan okullara ilişkin istatistikleri farklı kriterlere göre yayınlamıştır.

Tablo 1.2′de görüldüğü gibi, birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan okullardaki öğrenci sayısı VIII. BYKP döneminde %45 azalarak 907 binden 587 bine düşmüş­tür. Ayrıca, birleştirilmiş sınıflarda öğretim uygulamasının bir öğretmenli ve beş sı­nıflı okullarda çok daha yüksek olduğu görülmektedir.

2005-2006 Öğretim Yılında Birleştirilmiş Sınıflı Okullar ve Öğrenci Sayıları

2005-2006 Öğretim Yılında Birleştirilmiş Sınıflı Okullar ve Öğrenci Sayıları

2005-2006 öğretim yılı verilerine göre Türkiye’de 34.989 ilköğretim okulu bulun­maktadır. Bu okulların l6.069′unda birleştirilmiş sınıflarda öğretim yapılmaktadır. Öğrencilerden 214.398′i iki sınıf, l67.053′ü üç sınıf, 16.035 bu dört sınıf ve 164.309′u beş sınıf bir arada olmak üzere toplam 561.795 öğrenci birleştirilmiş sınıflarda eği­tim görmektedir. 2005-2006 eğitim öğretim yılı verilerine göre, toplam öğrenci sayı­sı bakımından birleştirilmiş sınıf uygulamasının en yoğun olduğu il Şanlıurfa ve Er­zurum’dur. Şanlıurfa’da 914 birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan okulda 47.223, Er­zurum’da da 805 birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan okulda da 27.885 öğrenci öğ­renim görmektedir. Bu illeri sırasıyla Samsun, Diyarbakır ve Adıyaman izlemekte­dir. Birleştirilmiş sınıflarda öğretim büyük illerde de uygulanmaktadır. Yine 2005- 2006 öğretim yılı verilerine göre büyük illerde de birleştirilmiş sınıflarda öğretim uy­gulaması yapılmaktadır. İstanbul’da 39 ilköğretim okulunda 1.314, Ankara’da 149 il­köğretim okulunda 3 831 ve İzmir’de 271 ilköğretim okulunda 8.423 öğrenci birleş­tirilmiş sınıflarda öğrenim görmektedir (MEB, 2006c). Bu veriler, birleştirilmiş sınıf­larda öğretim uygulamasının daha da devam edeceğini göstermektedir.

Türkiye’de eğitimde fırsat eşitliği sağlamak, niteliği yükseltmek, bireylerin ve farklı yörelerin gelişmesine katkıda bulunmak üzere düşünülen ve uygulanan mo­dellerden, taşımalı eğitim, yatılı ilköğretim bölge okulu ya da pansiyonlu ilköğre­tim okulu ve birleştirilmiş sınıflarda öğretim, halen devam etmektedir. Sözü edilen bu uygulamalar, öğrencilerin eğitsel, sosyal ve psikolojik sorunlarını tümüyle gi­dermiş değildir. Ancak, okul, bir yerleşim biriminin, aynı zamanda, eğitim ve kül­tür merkezidir. Çünkü okullar yalnızca öğrencilere değil çevresindeki yetişkinlere de hizmet vermektedir. Bu yönüyle birleştirilmiş sınıflı da olsa okullar kırsal yerle­şim birimlerinde vazgeçilmez toplumsal kurumlardır.

Birleştirilmiş sınıflarda öğretim, Türk Eğitim Sistemi’nde yıllardır uygulanan bir yaklaşımdır. Ancak, bu yaklaşım, yeterli ilgiyi görmemiş ve kısa sürede sona erdirilmesi gereken bir uygulama olarak görülmüştür. Oysa bu uygulama sona erdirilememiş ve sistemdeki yerini korumuştur. Bu nedenle, birleştirilmiş sınıf­larda öğretimin akademik, sosyal ve ekonomik yönlerden yeniden değerlendi­rilmesi gerekmektedir.

Bir Cevap Yazın

*