Tüketici Dengesindeki Değişiklikler

Tüketici dengesini araştırırken, fayda fonksiyonunun bütçe kısıtı dikkate alınarak nasıl en yüksek faydayı sağlayabileceğini bulmaya çalıştık. O halde dengeyi etkileyen öğeler de bu fonksiyonlarda yer almaktadır. İnceleme yaparken basitlik sağlamak amacıyla, tüketicinin zevk ve tercihlerini sabit varsayarak, farksızlık eğrilerinin gerek mal düzlemindeki konumunun, gerekse temsil ettikleri toplam faydanın değişmeyeceğini öngörmüştük. Ancak belli etkilerle tüketicinin zevk ve tercihlerinde değişiklikler olabileceği gibi, tüketicinin karşılaştığı mal kümesinde yer alan malların çeşitlerinde de değişiklik olabilir. Ayrıca bütçe kısıtında yer alan ve sabit varsaydığımız parasal bütçe ve malların fiyatları gibi parametreler de bilinen piyasa etkileri ile her an değişebilir. Doğal olarak bunlarda oluşan değişim, denge noktasında da değişmelere neden olur.

Kuşkusuz bu öğelerin tümü zaman içinde birlikte değişebilirler. Ancak incelemede kolaylık sağlamak üzere biz bunların değişimlerinin etkisini, karşılaştırmalı statik analiz yöntemlerine uygun olarak birer birer ele alacağız. Yani bu etkilerin diğerlerini sabit kabul edip sadece birisinin değiştiği durumda, bu değişimin etkisinin ne olacağını araştıracağız.

Fayda Fonksiyonundaki Değişikliklerin Dengeye Etkisi

Hatırlanacağı gibi fayda fonksiyonunun bağımlı ve bağımsız değişkenleri hakkında bilgimiz olmakla birlikte, bu fonksiyonun tipi ve parametrelerinin değeri konusunu ele alamadık. Bu boşluğu doldurmak üzere, tüm bu özelliklerin, tüketicinin zevk ve tercihleri tarafından belirleneceğini ileri sürdük. Bu nedenle, tüketici dengesinde fayda fonksiyonunun neden olacağı değişiklikler, tüketicinin zevk ve tercihlerinde oluşacak değişiklikler biçiminde anlaşılmalıdır.

Tüketicilerin zevk ve tercihleri, çeşitli etmenlerin etkisiyle değişebilir. Örneğin, tüketici bir çocukken tatlı yiyecekleri, baharatlı yiyeceklere tercih ederken; olgunluk çağına ulaştığında bu tercihler tam tersine dönebilir. Ortam ya da mevsim değişiklikleri de tüketicilerin tercih yapısını değiştirebilir. Daha önce değindiğimiz gibi faydanın sübjektif bir fonksiyon olması nedeniyle, bireyin psikolojik, fizyolojik yapısına ve çevresel etkilere bağlı olarak zevk ve tercihleri değişebilir. Örnek vermek gerekirse, tok bir insanın yiyeceklerden sağlayacağı fayda, aç bir insanınkinden daha az olacaktır. Yazın ortasında tahin helvası yemek çoğu kimsenin aklından bile geçmezken, kışın çok istenen bir tatlı olduğunu hatırlayabiliriz.

Zevk ve Tercihlerdeki Değişmeler

Zevk ve tercihlerdeki değişimler, farksızlık eğrilerinden oluşan farksızlık haritasının tümüyle değişmesine neden olur. Bu durumda, bütçe kısıtı değişmese de, tüketicinin denge noktası ya da fayda durumunda değişiklik olacaktır.

Şekilde görüldüğü gibi tüketici, zevk ve tercihleri değişmeden önce, A denge noktasında ii fayda düzeyine ulaşmaktadır. Zevk ve tercihlerdeki değişmeler sonucu farksızlık eğrileri tümüyle yer değiştirmiştir. Denge, B noktasında ve iv fayda düzeyine yükselerek sağlanmıştır. Görüldüğü gibi bu değişim, tüketicinin hem aynı bütçe olanaklarıyla ulaşabileceği maksimum toplam faydasını yükseltmiş, hem de eskiden tüketici A noktasında Y malından y _a ve X malından x _a kadar tüketip ii düzeyinde fayda sağlarken, B noktasında Y malından daha az ve y _b kadar; buna karşılık X malından daha çok ve x _b kadar tüketerek iv kadar daha yüksek toplam fayda sağlar durumuna gelmiştir. Doğal olarak bu değişikliklerin tam tersi de olabilir.

Sayfalar: 1 2 3 4