Ticari İşletme

- Esnaf ve Küçük Sanatkârlar, Tâcir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca tespit edilecek ve yayımlanacak esnaf ve küçük sanatkârlar kollarına dahil olup da, gelir vergisinden muaf olanlar,

- Kazançları götürü usulde vergilendirilenler,

- İşletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayelerinden ziyade bedeni çalışmalarına dayanan, kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanununun 177. maddesinin 1. fıkrasının (1) ve (3) nolu bendlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) no.lu bendinde yer alan nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf sayılmaları kararlaştırılmıştır.

Böylece bugün, Kararname, TTK.m.111′deki ticarî şekilde işletilen diğer müesseselerin, ticarî işletme sayılmaları için etkinliklerinin aşması gerekli sınırı çizmiş bulunmaktadır. Kararnamede öngörülen bu sınırı aşan her işletme, ticarî işletmedir. O halde, özetle, TTK.m.12′de sayılan ticarethane ve fabrika türlerinin ticarî işletme oldukları asıldır, bunlar TTK.1463 uyarınca çıkarılan Kararnamede öngörülen nakdi sınırlar altında işlem yaptıkları kanıtlanarak esnaf işletmesi sayılabilirler. Ticarî şekilde işletilen diğer müesseselerin ticarî işletme olmadıkları asıldır, bunların TTK.m.1463 uyarınca çıkartılan Kararnamedeki sınırları aştıkları kanıtlanarak ticarî işletme olmaları sağlanır.

Ticarî İşletmenin Tanımı

Bu açıklamalardan sonra, ticarî işletmeyi şu şekilde tanımlamak olanaklıdır: Gelir sağlamak ve devam niyeti ile, esnaf işletmesi sınırlarını aşan ölçüdeki işletmeler, ticarî işletmedir.

Ticarî İşletmenin Hukuki Niteliği

Ticarî işletmenin hukuki niteliği tartışmalıdır. Bunun bir ekonomik birim olduğunu kabul etmek bir ölçüde doğru olur.

İçerik açısından ticarî işletme iki unsurdan oluşur; Maddi unsur, maddi olmayan unsur.

Maddi Unsur

Ticarî işletmenin maddi unsuru, tâcirin işletmeye özgülediği maddi şey ve haklardan oluşur. TTK.m.11 bunların önemli bir kısmını saymıştır. Maddi unsur, yatırım malvarlığı ve döner malvarlığı olarak iki grupta ele alınabilir. Yatırım malvarlığı, işletmeye daimi surette özgülenen şeylerden oluşur. Kasa, masa, demirbaşlar vb. gibi. Döner malvarlığı, işletmenin aynen veya işleyip piyasaya arz edeceği mallardan oluşur, hammaddeler, yarı mamuller, mamuller gibi.

Maddi Olmayan Unsur

Maddi unsurun yanında, hattâ üzerinde, işletmenin kurduğu ilişkilerin, itibar ve örgütlenmesinin, zamanla edindiği deneyimlerin, ticarî sırlarının, iş yerinin, müşteri çevresinin yarattığı bir değer vardır. Genellikle İngilizce bir deyimle Good Will diye anılan ve bizim peştemaliye, hava parası deyimlerinin bir ölçüde karşıladığı bu unsur, maddi unsurun yanında önemli bir yer alır.

Sayfalar: 1 2 3 4