Ticari İşletme

Türk Ticaret Kanununun uygulama alanının ticarî işletme olduğu kanunun gerekçesinde açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, ticarî işletme kanununda açıkça tanımlanmış değildir. Sadece m.11, f.1 “Ticarethane veya fabrika yahut ticarî şekilde işletilen diğer müesseseler, ticarî işletme sayılır” hükmünü getirmiş, m.12, f.1 ise on iki bent halinde ticarethane sayılacak müesseseleri sıralamış, aynı maddenin ikinci fıkrası ise fabrikacılığı “hammadde veya diğer malların makine ve sair teknik vasıtalarla işlenerek yeni ve değerli mahsuller vücuda getirilmesi” olarak tanımlamış, m.13 ise ticarî şekilde işletilen diğer müesseselerin hangi hallerde ticarî işletme sayılabileceğine ilişkin birtakım kıstaslar belirlemiştir.

Ayrıca, m.17 hangi tür işletmelerin ticarî işletme sayılamayacağını olumsuz olarak açıklamış bulunmaktadır. Bu hükümlerin yanında Ticaret Sicili Tüzüğünün 14.maddesinin 2.fıkrası da “Bir gelir sağlamayı hedef tutmayan veya devamlı olmayan faaliyetlerle, Türk Ticaret Kanununun 17.maddesinde tarif edilen esnaf faaliyeti sınırlarını aşmayan faaliyetler, ticarî işletme sayılmaz” hükmünü getirmiştir.

Ticarî İşletme Kavramı

Ticaret Hukukumuzun uygulama alanının sınırlarını çizdiği belirtilen ticarî işletme kavramının yasada açık olarak tanımlanmamış olması büyük bir eksikliktir. Bununla beraber, yasadaki dağınık hükümlerden yararlanarak bu tanımı vermek öğretiye düşen bir görevdir.

Ekonomik Anlamda İşletmenin Tanımı

Ticarî işletme kavramı ile ekonomik işletme kavramları arasında bir özel-genel ilişkisi vardır. Her ticarî işletme bir ekonomik işletmedir, fakat her ekonomik işletme bir ticarî işletme olmaz. Ekonomi bilimi yönünden kendi başına yeterli olarak mal ve hizmet üreten her birim bir işletmedir. Bu anlamda bir ayakkabı boyacısı, bir berber de bir demir-çelik kombinası gibi işletmedir.

Ticarî İşletme Kavramının Öğeleri

Ticarî işletmenin bir tanımını verebilmek için, ekonomik anlamdaki bir işletmeyi aynı zamanda ticarî işletme olarak nitelendirecek unsurları saptamak gerekir.

Gelir Sağlamayı Hedef Tutmak

Yasamızda, herhangi bir işletmenin ticarî işletme olarak nitelendirilmesi için gelir sağlamayı hedef alması gerektiği hususunda açık bir hüküm yoktur. Ancak, gelir sağlama amacı ekonomik işletmenin bir unsuru olduğu gibi, Ticaret Sicili Tüzüğünün 14.maddesinin 2.fıkrası “Gelir sağlamayı hedef tutmayan faaliyetler ticarî işletme sayılmaz” diyerek, bu unsurun zorunluluğunu ortaya koymuştur. Burada önemli olan nokta, gelir sağlama niyetinin varlığıdır. Niyetin varlığına rağmen işletmenin zarar etmesi veya gelir sağlayamaması, diğer koşullar gerçekleşmiş ise işletmenin ticarî işletme olarak nitelendirilmesini engelleyemez.

Sayfalar: 1 2 3 4