Testlerin Sınıflandırılması

İlgi Envanterleri

İlgi, kısıtlı koşullar altında bile bireyin bir objeye, bir başka kişiye, bir etkinliğe belirli bir süre bağlanması ya da belli bir süre bunlarla ilişkisini bıkmadan sürdürebilmesiyle ilgili bir psikolojik örüntüdür. Birey, çocukluk yıllarından itibaren çevreyle ilişkileri sonucunda geçirdiği yaşantılara göre çeşitli objelere, işlere, mesleklere veya sosyal etkinliklere karşı belli düzeylerde yönelim göstermeyi öğrenmektedir. Bireylerin, ilgi duydukları alanlarda, mesleklerde ve sosyal etkinliklerde daha fazla doyuma ulaştıkları ve bu alanlarda daha yüksek bir başarı elde ettiklerine inanılmaktadır. İlgi envanterlerinden elde edilen bilgiler aracılığıyla bireylerin, hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları alanlardan haberdar olma olanağına sahip olmalarıyla, ilgili oldukları alanlara yönelerek daha isabetli seçimler yapabilmeleri kolaylaştırılabilmektedir.

İşte, ilgi envanterleri de bu amaçla geliştirilmekte ve bu araçlar vasıtasıyla bireylerin ilgili oldukları işler, meslekler, alanlar ve sosyal etkinlikler hakkında çeşitli bilgiler toplanarak bunlardan meslekî rehberlikte ve yöneltme hizmetlerinde yararlanılmaktadır. Bireyin belli bir alanda ilgisinin yüksek olması demek, mutlaka o alanda yetenekli olduğu anlamına gelmemektedir. Bir alana ilgi duyan bir birey, o alanda yetenekli olabilir de olmayabilir de. Bu bakımdan ilgi envanterlerinin sonuçları yetenek testleri gibi değerlendirilmemeli, meslekî rehberlikte olsun diğer yöneltme etkinliklerinde olsun, bireyin yetenek düzeyleri de hesaba katılarak yönlendirme yapılmalı, bu durumda da bireylere birden fazla meslek adı verilmeye çalışılmalıdır.

Tutum Envanterleri

Tutum, belli bir obje ya da durum karşısında bireyin belli bir biçimde davranmaya hazır olmasına ilişkin bir duygusal özellik olarak tanımlanabilir. İlgiler gibi, tutumlar da yaşantılar yoluyla kazanılmakta ve belli bir obje ya da duruma karşı bireylerin tutumları olumlu veya olumsuz olabilmektedir. Buna bağlı olarak da bireyler belli durumlara, olaylara ve bireylere karşı, kabul etme ya da reddetme biçiminde bir tavır alış biçimi geliştirmektedir. Bireylerin diğer bireyler, olaylar ve objelere yönelik tutumlarına bakılarak, belli durumlarda nasıl davranacakları da kestirilebilmektedir.

Örnek

Bir tutum ölçeği ile öğrencilerin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının ölçülerek, kimi öğrencilerin öğretmenliğe yönelik tutumlarının olumlu, kimilerinin de olumsuz olduğu belirlenmiş olsun. Bu sonuçlara bakılarak olumsuz tutumlara sahip öğrencilerin diğerlerine göre daha az oranda öğretmenliği meslek olarak seçecekleri tahmin edilebilir.

Bireylerin çeşitli konulardaki tutumlarını doğrudan gözlemek olanaklı değildir. Bu nedenle tutumlar dolaylı ölçme yöntemiyle ölçülmeye çalışılmaktadır. Bu durumda bireylerin gözlenebilen kimi davranışları aracılığı ile tutumları kestirilmeye çalışılmaktadır. Tutumları ölçmek amacıyla geliştirilen ölçme araçları, tutum envanterleri ya da tutum ölçekleri olarak adlandırılmaktadır. Çeşitli biçimlerde düzenlenebilen tutum ölçekleri arasında, bir tür dereceleme ölçeği olan likert tipi tutum ölçeklerinin daha yaygın bir kullanım alanı vardır. Likert tipindeki bir tutum ölçeği, ölçülecek olan tutumla ilgili bir cümle listesinden oluşmaktadır.

Uygulamada deneklerden, her bir cümledeki tutum ifadesine ne ölçüde katılıp katılmadıklarını beşli bir dereceleme ölçeği üzerinde işaretleyerek belirtmeleri istenmekte, ölçekten elde edilen puanlara bakılarak bireylerin tutumlarının ne ölçüde olumlu ya da olumsuz olduğu konusunda bir yargıya varılmaktadır.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6