Temel İktisadi Kavramlar

İhtiyaçlar, şiddet bakımından farklılık gösterir. İnsanların bazı ihtiyaçlarının şiddeti diğer ihtiyaçlarına oranla daha fazla olabilir. Genel olarak zorunlu ihtiyaçlar zorunlu olmayan ihtiyaçlarla karşılaştırıldıklarında, zorunlu ihtiyaçların daha şiddetli olduğu görülür. İnsanların ihtiyaçlarının şiddet bakımından farklılık göstermesi, insanların daha rasyonel davranmalarını zorunlu hale getirir. Bu sayede insanlar, ihtiyaçlarını tatmin etmek amacı ile bir sıralama ve tercih yapmak durumunda kalırlar.

Tatmin edildikçe, ihtiyacın şiddeti azalır. İhtiyaçların tatminine ara vermeden devam edildikçe, belirli bir aşamadan sonra, bu ihtiyacı gideren şeylerin tüketimi insana haz vermek yerine ızdırap ve acı verebilir. Özellikle yeme, içme gibi biyolojik ihtiyaçlar buna örnek oluştururlar.

Bazı ihtiyaçların, tatmin edildikçe şiddetleri artar. Başlangıçta zorunlu olmayan bir ihtiyaç düzenli olarak tatmin edildikçe, o ihtiyacın şiddeti artabilir. Çünkü bu düzenli tatmin süresince, ihtiyaç alışkanlık haline gelebilir. Sigara tiryakiliği veya alkol bağımlılığı, ihtiyaçların tatmin edildikçe şiddetlerinin artmasına örnek olarak gösterilebilir.

İhtiyaçlar veya ihtiyaçları tatmine yarayan araçlar ikame edilebilirler. İhtiyaçların bir bölümünün tatmin edilmesiyle diğer bir bölümünün tatmininden vazgeçilebilir. Örneğin, insan müzik dinlemek yerine sinemaya giderek boş zamanını değerlendirebilir. Ayrıca insanlar, aynı ihtiyacı belirli bir mal yerine başka bir malla tatmin yoluna da gidebilirler. Bunun nedeni de aynı ihtiyacı tatmin edecek ben- zer mal ve hizmetlerin olmasıdır. Örneğin, meyve yeme ihtiyacımızı, çeşitli meyvelerle giderebiliriz.

Mal ve Hizmetler

İhtiyaçları tatmin etme özelliği taşıyan fiziksel varlıklara mal denir. Susama, acıkma gibi ihtiyaçlarımızı, su ve yiyecek gibi mallarla gideririz. İhtiyaçları tatmin etmesine rağmen maddi özelliği olmayan şeylere de hizmet denir. Örneğin, tıraş olma ihtiyacı olan bir insanın berbere gitmesi halinde, berber bu insana maddi bir şey vermez. Aksine, saçını veya sakalını keser. Ancak birey bu hizmet sonucu daha güzel bir saç ve yüze sahip olacağından tıraş ihtiyacını gidermiş olur. Hizmet, insanlar veya üretici varlıklar tarafından yaratılır ve hizmetleri sunan kişi veya varlıklardan bağımsız olarak düşünülemez. Hizmetler insan ihtiyaçlarını tatmin eder, ancak maddi özelliği yoktur.

Hizmetleri iki alt gruba ayırmak mümkündür. Berberler, hizmetçiler, dişçiler ve operatör doktorların sundukları hizmetler kişisel hizmetlerdir. Öte yandan kişisel olmayan ancak üretim organizasyonu oluşturan bir hizmet sınıfı vardır ki bunlara da ticari hizmetler adı verilir. Bankacılık, ulaşım, ticaret, sigorta ve iletişim en önemli ticari hizmetler arasında yer alır.

Malın Özellikleri: İnsanlar mal ve hizmetlerin tüketilmesi yoluyla belirli bir doyum elde ederler. Burada sözü edilen mallar, bireylerin fayda veya tatmin elde edebilecekleri her şeydir. Örnek olarak yiyecek, giyecek, mobilya, kitap, televizyon ve otomobil maldır. Malların bazı genel özellikleri vardır. Bu özellikler incelendiğinde, mal kavramını daha iyi anlayabiliriz.

Mal, insan ihtiyaçlarını gidererek, fayda sağlar. Fayda bu anlamda göreceli ve sübjektiftir. Örneğin, Türkiye’de yaşayan insanlar için faydalı olduğuna inanılan bir mal, dünyanın başka bölgelerinde yaşayan insanlar için faydalı görülmeyebilir. Fayda kavramını aşağıdaki bölümlerde daha ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Ekonomik malların bir değeri vardır. Ancak bir malın değeri farklı biçimlerde tanımlanabilir. Örneğin bazıları malın değerini üretim maliyetleri cinsinden belirlerken, bazıları malın sağladığı fayda ile belirlerler. Ekonomik malların bir değeri vardır ve elde edilmesi karşılığında belirli bir bedeli ödemeyi gerektirirler. Değer ve fiyat kavramını da aşağıdaki bölümlerde daha ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Sayfalar: 1 2 3