Tarım İnkılabı ve Sonuçları

İki Ekonomik İnkılap

İnsanlığın ekonomik tarihi, toplumların ekonomik performansını temelden değiştiren ve uzun dönemli ekonomik büyümeyi mümkün kılan iki köklü değişim çerçevesinde yazılabilir. Bu iki değişimden ilki M.Ö. 8. bin yılda ortaya çıkan ve daha önce avcılık ve toplayıcılıkla geçinen insan gruplarını çiftçi ve çoban toplumlarına dönüştüren tarım inkılabı; ikincisi ise 18. yüzyılda başlayan ve iki yüzyıl içinde dünyanın tarımla uğraşan nüfusunu köklü biçimde azaltarak (1750′lerde % 80-90′dan 1950′lerde % 50-60′a) insanı artan ölçüde hizmet ve mamul mal üreticisi haline getiren sanayi inkılabıdır. Bu iki büyük değişimin sonuçlarını en belirgin olarak dünya nüfusunun gelişmesinde görmek mümkündür.

M.Ö. 10 000 yılları civarında dünya nüfusu 5-10 milyon dolayındaydı. Tarım inkılabı öncesinde dünya nüfusunun ulaşabileceği en üst sınır ise, 20 milyon olarak tahmin edilmektedir. Tarım inkılabı ile birlikte insan, bu sınırı ilk kez aşmayı başarmıştır. Dünya nüfusu sanayi inkılabına kadar geçen 10-12 bin yıllık sürede hızla artarak 1750′de 750 milyon dolaylarına ulaşmıştır. Bu da dünya nüfusunun sanayi öncesi dönemde ulaşabildiği en üst sınırdı. İnsanın doğal çevresine hükmetmekte kazandığı ikinci büyük maddi başarısı olan sanayi inkılabı, dünya nüfusunda adeta bir patlamaya yol açmış ve 1750′de 750 milyon dolayındaki dünya nüfusu 1850′de 1,2 milyar, 1900′de 1,6 milyar ve 1950′de de 2,5 milyar dolaylarına ulaşmıştır.

Tarım İnkılabı

Yaklaşık olarak 10.000 yıl önce insanlar, yerleşik tarıma geçmeyi başardılar. Çeşitli bitkiler yetiştirmeyi ve hayvanları ehlileştirmeyi öğrendiler. Bu gelişme, insanın doğal çevresindeki kaynaklardan yararlanma imkanını olağanüstü denebilecek ölçüde artırarak Neolitik inkılap olarak da adlandırılan temel bir ekonomik değişimi hazırladı. Avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik tarıma geçiş, insanın ekonomik ve sosyal gelişme hızını büyük ölçüde artırdı. İnsanın bilgi birikiminde büyük bir hızlanma görüldü. Bu bilgi birikimi, insanın son 10.000 yıldaki maddi gelişiminin kaynağını oluşturdu. Tarım birbirinden bağımsız olarak birkaç bölgede farklı zamanlarda ortaya çıktı: Ortadoğu, Orta Amerika, Kuzey Çin. Bu büyük ilerleme, ilk kez Ortadoğu’da yepyeni bir hayat ve ekonomi tarzının doğmasına yol açtı. Yiyecek üretimine dayalı bu ekonomi şeklinin Avrupa, Asya ve Afrika’da daha geniş alanlara yayılması binlerce yıl aldı. Mesela Ortadoğu’dan İskandinavya’ya ulaşması 5.000 yılda mümkün oldu.

Tarımın ilk yayıldığı bu bölgelerden Orta Asya’nın, Güney Rusya’nın ve Kuzey Arabistan’ın geniş otlaklarında insanlar, hayvancılıkla geçinerek göçebe çobanlığa yönelirken; Suriye, Anadolu, İran ve Afganistan’ın yüksek bölgelerinde sık ormanlarla kaplı olmayan alanlarda çiftçilik yapmaya başladılar. Gübre, ürün rotasyonu ve hatta nadasa bırakma gibi toprağın verimliliğini yeniden kazanmasını sağlayan uygulamalar henüz bilinmediğinden neolitik çağın çiftçileri, sürekli ekim nedeniyle verimliliği yiten toprakları terk ederek yeni, bakir topraklarda tarım yapıyorlardı. Yakın çevrede yeni topraklar bulunmazsa başka bölgelere göç ediyorlardı.

Modern zamanlarda bilinen bütün önemli yiyecek bitkileri neolitik çiftçiler tarafından keşfedilmiştir. Aynı şekilde at ve deve dışında en önemli evcil hayvanlar uygar toplumlar ortaya çıkmadan önce ehlileştirilmiştir. Çanak çömlek imali, dokuma, ekmek yapma ve keskin bir araç elde etmek için taşların cilalanması gibi teknikler de neolitik zamanlarda keşfedilmiştir.

Sayfalar: 1 2 3