Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
23.10.2014
Ders: Öğretmenlik Mesleğine Giriş      Ünite 4      31 Mart 2011 Ara     

Sınıfın Özellikleri

Sınıf, çocuğun yaşamının önemli bir kısmını geçirdiği yerdir. Çocuk ait olma, sevme sevilme, başarılı olma, kendini güvende hissetme gibi birçok sosyal gereksinimini sınıf ortamında karşılamaya çalışır. Öğrenci ve öğretmen davranışları sınıfın fiziksel ve sosyal özelliklerinden etkilenir. Aşağıda bu özellikler kısaca açıklanmaktadır:

Sınıfın Fiziksel Özellikleri

Sınıfın fiziksel ortamının, öğrencilerin davranışları ve güdüsü üzerinde önemli etkisi vardır. Öğrenci sınıfta kendisini evindeymiş gibi rahat ve güvende hissetmelidir. Fiziksel ortamın düzenlenmesinde sınıfın genel görünüş ve düzeni, sınıfın yoğunluğu, öğretim araç ve gereçlerinin yeri ve düzeni, sıraların yerleşim biçimi olmak üzere üç temel öğe önemli rol oynar.

Çekici, iyi düzenlenmiş bir sınıf öğrencilerin öğrenmeye karşı olumlu tutum geliştirmesine, başarılı olmasına ve kendine güvenmesine yardımcı olur. Dağınık, kırık dökük, çok fazla uyarıcı bulunan sınıflarda öğrencinin ve öğretmenin dikkati dağılır. Öğrencilerin rahat etmesi için sınıf görme ve okumanın rahatça yapılabileceği kadar aydınlık olmalı, çok sıcak ya da soğuk olmamalıdır. Sınıfın duvarları boyalı ve temiz olmalıdır. Fiziksel kirliliğin yanı sıra sınıfta hava kirliliği de önemli bir sorundur. Bu nedenle olanak varsa her ders arasında sınıflar havalandırılmalı, öğrencilere sınıfı temiz tutma yolları öğretilmeli, sırayla her öğrenciye sınıfı temizleme görevi verilmelidir. Ayrıca, sınıfta her öğrenci için, oturabileceği, eşyalarını koyabileceği ve oturduğu yerde rahatça hareket edebileceği; öğretmenin öğrenciler arasında dolaşabileceği, öğretim araç- gereçlerini ve eşyalarını koyabileceği bir alan bulunmalıdır.

Sınıftaki öğretim araç ve gereçlerinin seçimi de çok önemlidir. Bu araçlar hem çekici ve güzel görünüşlü hem de işlevsel olmalıdır. Sınıftaki sıralar, sandalyeler, kütüphane, dolap gibi eşyalar çocuğun gelişim çağına uygun boyutlarda olmalıdır. Çocuklar bu eşyaları fizyolojileri bozulmadan kullanabilmelidir.

Tahta, tepegöz perdesi, televizyon gibi araçlar çocukların rahatlıkla kullanabileceği ve görebilecekleri yerlere yerleştirilmelidir. Bu araç ve gereçlerin rahatça izlenmesi için doğrudan ışık almamasına özen gösterilmelidir. Ayrıca, sınıfın ortak kullanımına sunulan çöp kutusu, kalemtıraş, tebeşir, silgi vb. araç ve eşyalar çocuklar tarafından rahatça ve kimseyi rahatsız etmeden alıp ve kullanabilecekleri yerlere konulmalıdır.

Sınıf duvarlarında yer alan panolar, resimler, şekiller sınıfta yapılan öğretimin aynasıdır. Buralara öğretim hedeflerine uygun araç gereçlerin asılması, öğrenci çalışmalarına yer verilmesi, öğrencilerin güdüsünü arttırır. Bu nedenle sınıf düzenlenirken panoların yeri özenle seçilmeli ve içleri iyi tasarlanmalıdır.

Sınıfta sıraların düzenleniş biçimiyle öğrencilerin; güdüsü, derse katılımı, birbirleriyle etkileşimi arasında sıkı ilişki vardır. Sıraların öğretimi destekleyici biçimde düzenlenmesi için öğretmenin pek çok etmeni bir arada, göz önünde bulundurması ve en uygun yerleşim biçimini oluşturması gerekir.

Sıra Sizde

Sınıfın özellikleri doyurucu değilse, çocuk üzerinde nasıl bir etkisi olur?

Toplumsal Bir Küme Olarak Sınıf

Yaşamımızın önemli bir bölümü başka insanlarla birlikte geçer. Kimi durumlarda bu insanlar bir küme oluştururken, kimi durumlarda yalnızca kalabalık olarak nitelendirilir. Herhangi bir kalabalığın küme olarak nitelendirilmesi için kimi özelliklere sahip olması gerekir. Bu özellikler sosyal psikologlara göre değişmekle birlikte, kümenin en önemli belirleyicisinin etkileşim olduğu çoğunlukla kabul görmektedir.

Etkileşim süreci, ortamda bulunan üyelerin birbirlerinden haberdar olmaları ile başlar. Küme üyelerinin bir araya gelmelerini ve birlikte etkileşime girmelerini sağlayan en önemli etmen, ortak amaçlar ya da işlerdir. Sınıftaki öğrencilerin ortak amacı derslerinde başarılı olmak ve sınıflarını geçmektir. Öğrenciler bu amaca ulaşmak için de sınıfta öğretmenleri ve arkadaşlarıyla etkileşime girerler, öğretmenin istediği etkinlikleri yerine getirirler.

Kümenin kalıcı olabilmesi için etkileşimle birlikte, bireylerin kendilerini kümenin bir üyesi olarak duyumsamaları ve bundan mutluluk duymaları, ortak çıkarlarıyla ilgili konular üzerinde normlar oluşturarak bunlara uymaları, birbirlerine benzer davranmaları, birlik algısı geliştirmeleri ve çevreye karşı birlik duygusu içinde hareket etmeleri beklenir.

Küme bilinci gelişmiş sınıflarda öğrenciler ortak çıkarları için normlar oluşturur ve bu normlara genellikle uyarlar. Normlar kümedeki etkileşim sürecinde ortaya çıkan ve üyelerin küme içinde nasıl davranacaklarını belirleyen kural ve beklentiler bütünüdür.

Örnek

Örneğin sınavlarda arkadaşlarına yardım etme; sınıfta konuşma, kopya çekme, okul eşyasına zarar verme gibi olumsuz davranış gösteren öğrencileri öğretmene şikâyet etmeme, çoğu sınıfta norm özelliği taşır. Bu normlara uymayan öğrenciler sınıfta dışlanır ve yalnız kalır.

Sınıfta olumlu sosyal ortam yaratmak için öğrencilerin okulun değer ve normlarına uygun ortak bir değer geliştirmeleri sağlanmalıdır. Aksi durumda öğrenciler, kendi değer ve normlarını geliştirerek sınıfta olumsuz davranışların artmasına ve sınıf ortamının bozulmasına neden olabilirler.

Özellikle uzun süre bir arada okuyan öğrencilerin oluşturduğu sınıflarda, birlik algısı da üst düzeyde oluşmaktadır. Öğrenciler genellikle, hoşlanmadıkları öğretmenlere, yönetime, belli bir öğrenci kümesine karşı birlikte hareket edebilirler. Kendi yaşantılarımızda da bunun birçok örneği vardır.

Sınıf sosyolojik olarak bir küçük kümenin tüm özelliklerini göstermekle birlikte, her sınıf bir başkasından farklıdır. Sınıftaki öğrencilerin kişilik özellikleri, bağlı bulundukları kültürün özellikleri, geçmiş yaşantıları; öğretmenin kişiliği ve öğretme biçemi etkileşime girerek sınıfın dinamiğini oluşturur. Her sınıfta bu özellikler farklı olduğu için her sınıfın dinamiği de farklıdır.

Bir Cevap Yazın

*