Paranın Zaman Değeri

İster yatırımlarla isterse finansmanla olsun finansal kararlarda rasyonelliği yakalayabilmek için paranın zaman değeriyle ilgili hesaplamaları bilmek gerekir. Yatırım ya da finansmanla ilgili gittikçe artan seçenekler oluşmakta ve bu seçeneklerde farklı zaman noktalarında farklı miktarlarda para giriş-çıkışları söz konusu olmaktadır. Paranın zaman değeriyle ilgili hesaplamaları bilmeksizin bu seçenekleri karşılaştırarak doğru kararların verilmesi mümkün olmamaktadır.

Bugün ya da 1 ay sonra 100 milyon TL almak söz konusu ise, acaba hangi seçenek tercih edilir? Miktar aynı olduğuna göre, doğal olarak 100 milyon TL’ yi bugün almak tercih edilecektir. Araya 1 ay değil de daha uzun süre girdiğinde, bu gün alınacak 100 milyon TL ile daha sonraki zamanlarda alınacak 100 milyon TL arasındaki fark çok daha büyük olacaktır. Araya zamanın girmesi bugünkü parayı, diğerine göre değerli kılmaktadır. Çünkü parayı sunan açısından o günkü kullanım hakkından vazgeçmenin bir getirisi olmalıdır. Değilse bu hakkını ertelemesi beklenemez.

Parayı talep eden açısından da; sonraki zamanda tüketebileceği parayı bugünden tüketebilme hakkını elde etmenin bir bedeli olmalıdır. İşte bu bedel, paranın zaman değerinden doğmakta ve “faiz” olarak adlandırılmaktadır. Enflasyon, paranın zaman değerini doğal olarak arttıracaktır. Diğer bir ifade ile enflasyonist ekonomilerde faiz oranları daha yüksek olmak durumundadır. Eğer piyasa faiz oranı enflasyon oranına eşit ise, paranın bugünkü kullanım hakkından vazgeçilmesinin bir bedeli olmayacaktır. Enflasyon dışında likidite, ödenmeme, vade riski gibi riskler de faiz oranlarını etkiler.

Bugüne göre gelecekte daha yüksek risk vardır. Risk arttıkça uygulanacak faizin de artması gerekir. Araya giren zamanın uzaması, belirsizliği ve riski arttıran en önemli etken olmaktadır. Uzun vadeli borç vermede ya da uzun vadeli yatırım yapmada beklenen faizin ya da getiri oranın daha yüksek olmasının temel nedeni vadeyle artan risktir.