Örgütsel Davranışın Tarihsel Gelişimi

Bazı bilim dallarının, örneğin fizik ve kimyanın bin yıllık bir geçmişi vardır. Ancak, yönetim dalında olan gelişmeler asrın dönemecinde başlamıştır. Yani aşağı yukarı 30-40 senelik bir geçmişi vardır. Bunun birinci nedeni 100 sene önce büyük endüstriyel örgütlerin olmamasıdır. Yönetim için örgütün küçüklüğü veya büyüklüğü önemli olmamasına rağmen, sadece büyük işletmeler yönetim için araştırmaları desteklemiş ve bir uyarıcı pekiştireç olmuşlardır. İkinci bir neden ise, yönetimin konuları hep ekonominin ilgi alanı ile karıştırılmıştır. Ekonomistler, daha çok milli ekonomi politikası, endüstriyel yapı ile uğraşırken; yönetim daha etkili ve yeterli iş analizlerine yoğunlaşmıştır.

Bilimsel Yönetim Yaklaşımı

20. yy’ın en önemli yaklaşımlarından ilki bilimsel yönetim olmuştur. Bu yaklaşıma birçok kişi önemli katkılarda bulunmuştur. Bunlar arasında Frank ve Lillian Gilberth, Henry Gantt, Herrington Emerson sayılabilir. Ancak, F. W. Taylor bu yaklaşımın en çok bilinen ismidir. Taylor, gençliğinde üretkenlik ve verimlilik konusuna büyük ilgi duymuştur. Midwale Çelik Şirketi’nde ustabaşı olarak çalışırken, insanların gerektiğinden daha yavaş çalıştıklarını gözlemiştir. Yöneticiler, yapılan işleri iyi tahlil edemediklerinden, böyle bir durumun farkında değillerdi. Taylor, bu konuda yaratıcı bazı teknikler geliştirdi. Fabrikadaki her işi analiz ederek, bu işlerin nasıl en etkin bir biçimde yapılacağını inceleyerek uygun çalışma yöntemi önerdi.

Ayrıca, parça başı ücret sistemini geliştirerek üretim artışları sağladı. 1911′de yayınladığı “Bilimsel Yönetimin İlkeleri” adlı kitap yöneticilerin başvuru kitabı haline geldi. Taylor’un sisteminde yönetici bir planlayıcı veya koordinatör olarak hareket etmektedir ve insanların sadece para ile motive olacağına inandığı için parça başı ödeme sistemini geliştirmiştir. Taylor’un çalışmaları sayesinde ihtisaslaşma ve kitle üretim teknikleri Amerikan iş hayatının önemli bir parçası olmuştur. Ancak, Taylor’a çalışanları daha çok üretim için robotlaştırdığı düşüncesiyle büyük eleştiriler gelmiştir.

Özellikle Taylor’un iş ve zaman etütleri çalışanlar tarafından büyük tepki almıştır. Daha sonraki kuramcılar, Taylor’un güdüleme tekniklerini yetersiz ve dar kapsamlı bulmuşlardır. Ancak, yine de bilimsel yönetim güncel gelişmenin bir köşe taşı olmuştur.

Bugün de çağdaş anlamda Taylor’un fikirleri büyük bir önem taşımaktadır. Birçok yöneticinin günümüzde de Taylor’un fikirlerine göre hareket ettiğini, onu yaşattığını gözlemekteyiz. Bazı işçilerin günümüzde de sadece finansal ödüllerle motive olduğunu görüyoruz. Bazı çalışanların ise işin yapısı ne olursa olsun sorumluluk almaktan hoşlanmadığını, kaçtığını görüyoruz. Bu insanların daha iyi tanımlanmış, yapılaştırılmış görevlerde daha kontrollü, katı yönetim biçimleriyle daha başarılı olabildiklerini, bu tip yönetim sistemlerini daha çok tercih ettiklerini gözlemliyoruz. Taylor’un göz önüne almadığı veya farkında olmadığı nokta, insan davranışlarının çeşitliliği, insanın duygu ve düşünceleri, grup düşüncesi, yönetsel davranışları ve iş çevresi gibi konular olmuştur.

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8