Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Özel Öğretim Yöntemleri      Ünite 5      2 Nisan 2011 Ara     

Okulöncesi Eğitim Programının İncelenmesi

Eğitim programı; öğrenene, okulda ve okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneğidir. Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi, eğitim basamağı ne olursa olsun öğrenenlere öğrenme yaşantıları sağlamak eğitim programları aracılığı ile olmaktadır. Öğretmenler yıllık, ünite ve günlük planlarını eğitim programı doğrultusunda hazırlamaktadırlar.

Herhangi bir ülkede sürekli gelişmeyi sağlamak için, her şeyden önce, eğitim sisteminin ve bu sistemi ayakta tutmada önemli bir rolü olan eğitim programlarının sürekli bir biçimde geliştirilmesi gerekmektedir. 20. yüzyılın son çeyreğinde yaşanan değişme ve gelişmelere, globalleşen dünyaya ve 21. yüzyılla ilgili vizyon çalışmalarının verilerine bakıldığında, eğitim programlarının geliştirilmesi aslında bir zorunluluk halini almaktadır.

Tartışalım

Çok iyi hazırlanmış bir eğitim programı, geliştirilmeden uzun yıllar uygulanabilir mi? Tartışınız.

Eğitim programlarının geliştirilmesinin temelinde, sosyo-kültürel, bilimsel ve teknolojik dinamizmin her geçen gün, daha nitelikli insan gücü gerektirmesi yatmaktadır. Çeşitli alanlardaki dinamizm, eğitim programlarının da dinamik olmasını gerektirmektedir. İşte bu gereklilik, program geliştirme gereksinmesini ortaya çıkarmaktadır. Bu gereksinme doğrultusunda yapılacak program geliştirme çalışmalarıyla bu dinamizm nesnel süreçlerle yönlendirilerek, insan gücünün toplumun istekleriyle tutarlı biçimde ve öngörülen standartlarda yetiştirilmesi olanaklı hale gelmektedir. Eğitim programlarını geliştirmeden sosyo-kültürel ve bilimsel teknolojik dinamizmi yakalamak, bu dinamizme uygun insan gücü yetiştirmek olanaksızdır.

Soru

“Program geliştirme dinamik bir süreçtir” sözünden ne anlıyorsunuz?

Milli Eğitim Bakanlığı Okulöncesi Eğitim Genel Müdürlüğü, 2000 yılında, bu bilinç ve duyarlılıkla, 1994- 1995 öğretim yılından beri okulöncesi eğitim kurumlarında (kreş, anaokulu ve anasınıfı) uygulanmakta olan okulöncesi eğitim programlarını geliştirmek üzere çalışmalar başlatmıştır. Bu çalışmalar Genel Müdürlüğün organizasyonuyla, geniş katılımlı olarak Ankara’da yapılmıştır. Çalışmalara, okulöncesi eğitim hizmeti sunan çeşitli kurum ve kuruluşlardan, diğer bakanlıklardan, Talim Terbiye Dairesi’nden, üniversitelerin okulöncesi öğretmeni yetiştiren fakültelerinden, öğretmen ve yöneticilerden, kişi ya da kişiler katılmışlardır. Bir süre geniş katılımla sürdürülen program geliştirme çalışmaları daha sonra daraltılmış, komisyonlar şeklinde sürdürülmüş ve redaksiyon grubunun çalışmaları ile sonlandırılmıştır.

Program geliştirilirken şu temel noktalar dikkate alınmıştır:
– Bilimsel yöntem ve verilerin izlenmesi
– Çocuğun programda merkeze alınması
– Çocuğun tüm gelişim alanlarıyla bir bütün olarak ele alınması
– Bireysel özelliklerin göz önünde tutulması
– Eğitimin ve eğitim kurumlarının işlevine özen gösterilmesi
– Hedef ve hedef davranışların çeşitli ölçütlere göre belirlenmesi
– İçeriğin seçiminde ve yapılandırılmasında bilimsel verilere dayalı tercihler yapılması
– Öğretme-öğrenme süreçleri ve gerekli araç gereçler belirlenirken çeşitlilik, esneklik ve yaratıcılığın ön plana çıkarılması
– Aile katılımının yapısının oluşturulması
– Değerlendirme biçim, ilke ve ölçütlerinin saptanması

Program geliştirme çalışmaları sırasında yukarıda sıralanan temel noktaların dikkate alınmasının yanı sıra, nitelikli bir eğitim programında olması gereken şu temel özellikler de göz önünde bulundurulmaya çalışılmıştır:
– Devletin ve toplumun görüş ve isteklerine uygunluk
– Uygulanabilirlik
– İşlevsellik
– Esneklik
– Bilimsellik
– Ekonomiklik
– Verimlilik
– Uygulayıcılara rehberlik
– Geliştirilebilirlik

Soru

Nitelikli bir eğitim programında bulunması gereken bu temel özellikler ne anlama gelmektedir? Açıklayınız.

Çalışmaların ilk aşamasında, Kreş Programında sorunların olmaması ve bilimsel veriler açısından geliştirilme gereksinimi duyulmaması nedeniyle bu programın aynen uygulanmaya devam edilmesi, Anaokulu programı ile Anasınıfı Programının birleştirilerek, 36-72 aylık çocuklar için tek bir program hazırlanması görüşü benimsenmiştir.

Geliştirilen Okulöncesi Eğitim Programı, Talim Terbiye Kurulu’nun kararıyla, 2002-2003 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmak üzere kabul edilmiştir. Bu noktaya kadar yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, bu çalışmalar sırasında yeni bir program hazırlanmamış, var olan program uygulamada, bilimsel yöntemlerle geliştirilmiştir.

Soru

Program geliştirme nedir?

2002-2003 Eğitim-öğretim yılında uygulanmaya başlanan bu programın pek çok özelliğinin bundan önceki programlarda da yer aldığı, programı inceleyen dikkatli gözlerden kaçmayacaktır. Ancak bu durumun, sözü edilen özelliklerin bazılarının eğitim programlarının taşıması gereken çağdaş ve evrensel özellikler olmalarından kaynaklandığı da unutulmamalıdır.

Bu bölümün bundan sonraki kesiminde Okulöncesi Eğitim Programının temel özellikleri açıklanacak, daha sonra da program anahatları ile sizlere tanıtılmaya çalışılacaktır.

Programın Temel Özellikleri

Bir eğitim basamağındaki eğitim sürecinin niteliğini belirleyen en önemli göstergelerden birisi, eğitim programının niteliğidir. Yukarıda çağdaş bir eğitim programında bulunması gereken evrensel nitelikler verilmişti. Bu kesimde okulöncesi eğitim basamağındaki anaokulları ve anasınıfları için hazırlanan eğitim programının temel özellikleri açıklanacaktır.

36-72 Aylık Çocuklara Yöneliktir

Daha öncede belirtildiği gibi bu yaş grubunun tümü için tek bir program hazırlanmıştır. Öğretmenin bu programdan kendi grubundaki çocuklar için, onlara uygun olan hedef ve davranışları seçmesi gerekmektedir. Bu nedenle farklı yörelerde aynı yaş grubu için ele alınan hedefler ve bu hedeflere yapılan vurgular birbirinden farklı olabilecektir.

İhtiyaç duyulduğunda programda yer almayan bir hedef ve/veya davranış, öğretmen tarafından belirlenerek yıllık ve günlük plana eklenebilecektir. Ancak bu yapılırken gerekçelerin iyi belirlenmesine, eklenen hedefin programın temel felsefe, amaç ve özellikleriyle tutarlı olmasına, diğer hedeflerle çatışmamasına ve çakışmamasına özen gösterilmesi gerekmektedir. Hedef eklemek bir zorunluluktan kaynaklanmadığı sürece, programdaki hedef ve davranışların nitelik ve nicelik olarak gereksinimleri karşılamada yeterli olacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Çocuk merkezlidir: Hedeflerin seçiminde, etkinliklerin düzenlenmesinde, değerlendirme esaslarının belirlenmesinde çocuğun şu özellikleri dikkate alınmalıdır:
– Yaşı
– Gelişim özellikleri
– İlgi ve gereksinimleri
– Bireysel özellikleri
– Bireysel farklılıkları
– Yakın çevresi

Ancak bu programın gelişimsel bir program olduğu noktasından hareketle çocuğun takvim yaşından çok gelişimsel yaşının önemli olduğu unutulmamalı ve etkinlikler buna göre hazırlanmalıdır.

Soru

Çocuğun takvim yaşı ile gelişimsel yaşı farklı mıdır? Açıklayınız.

Çocuk merkezli bir programda öğretmenin; çocuğun gelişiminin süreklilik isteyen bir değişme olduğunu, gelişimin belli yönler izlediğini, belli evrelerden oluştuğunu, evrelerin birbiriyle ilişkili olduğunu, bu evrelerin basitten karmaşığa doğru bir sıra izlediğini, gelişim hızının her yaşta aynı olmadığını ve gelişimde kritik dönemler olduğunu da göz önünde bulundurması önem taşımaktadır.

Örnek

Anaokuluna veya anasınıfına giden bir çocuk için ilk yıl, güven duygusunu kazanmasında kritik bir dönemdir.

Kazandırılacak Davranışlar Esastır

Kazandırılacak davranışların seçilmesi sırasında özellikle, gruptaki çocukların gelişim özelliklerine uygun olma ve gelişim alanlarının tümüne yer verme ilkelerine dikkat edilmelidir.

Bir günlük için etkinlik belirlerken hedef ve davranışların farklı gelişim alanlarından seçilmesine ve gelişim alanları arasındaki dengenin bozulmamasına da özen gösterilmelidir. Ancak eğitim-öğretim yılının belli dönemlerinde, belli tercihlerle bir süre bu dengenin bozulması doğal karşılanmalı, daha sonra eksik bırakılan hedeflere daha fazla vurgu yapılmalıdır.

Örnek

Eğitim-öğretim yılının ilk aylarında, çocukların ailelerinin ve yetiştikleri çevrenin özellikleri dikkate alınarak, gelişim alanlarından özbakım becerilerine ve sosyal duygusal gelişime ağırlık verilmesi gerekli olabilir.

Programda hedef ve davranışlar gelişim alanlarına göre gruplandırılmıştır. Özbakım becerileri ayrı bir gelişim alanı olmamasına karşın, bu yaş grubu için önemli olduğu düşünülerek ayrı bir grupta ele alınmıştır.

Gelişim alanlarından hedef ve davranışlar seçilirken, bir hedefin tüm davranışlarının birlikte ele alınması gerekmemektedir. Önce basit ve/veya temel davranışlar ele alınmalı, daha sonra aynı hedefin daha üst ya da karmaşık davranışları seçilerek etkinlikler düzenlenmelidir. Etkinlikler düzenlenirken çocuğun yapabildiklerinden başlanmalıdır.

Hedef ve davranışların tek bir etkinlikle ya da bir gün içinde kazandırılamayacağı dikkate alınarak, tercihen farklı etkinlik ve konularda gerekli tekrarlara yer verilmelidir.

Konular Amaç Değil Araçtır

Yıllık ve günlük planlar yapılırken farklı konular belirlenebilir. Amaç ele alınan konunun öğretimi değil, o konu yardımı ile hedef ve davranışların kazandırılmasıdır. Bu noktanın daima göz önünde tutulması gerekmektedir. Bir hedef kazandırılırken farklı konulardan yararlanılabileceği gibi, aynı konular farklı hedefler kazandırılırken farklı yönleriyle tekrar ele alınabilir. Kısaca öngörülen hedef ve davranışların kazandırılmasında, her şey konu olabilir.

Üniteler Yer Almamaktadır

Programda ünitelere yer verilmemiştir. Böylece okulöncesi eğitimin özünde var olan “eğitim” vurgusu öne çıkarılmaya çalışılmıştır.

Esnektir

Esnek olduğu için her grupta uygulanabilir bir programdır. Bu özelliği nedeniyle aynı zamanda bireyselleştirmeye de uygundur. Özel eğitime gereksinim duyan bazı gruplarda ve/veya kaynaştırma eğitimi uygulanan okullarda da yapılacak bazı uyarlamalarla bu program uygulanabilir.

Öğretmene Özgürlük Tanır

Bu programda öğretmen belli kalıplar içine sokulmaya çalışılmamıştır. Evrensel ilkeler doğrultusunda belirlenmiş programdaki hedef ve davranışları kazandırmak için öğretmen bunları faklı biçimlerde bir araya getirebilir, farklı etkinliklerle, istediği iç ve dış mekanları kullanarak eğitim durumları düzenleyebilir. Her konu, her çeşit etkinlik, her ortam, kısaca her şey öğretmen tarafından hedef ve davranışları kazandırmak amacıyla kullanılabilir.

Yaratıcılık Ön Plandadır

Bu programın etkinlikle uygulanabilmesi, öğretmenlerin yaratıcı olması ve çocukların yaratıcılıklarının geliştirilmesiyle olanaklı olabilecektir. Bu açıdan öğretmenlerin öncelikle kendi yaratıcılıklarını geliştirmeleri, daha sonra da çocukların yaratıcılıklarını geliştirmek için uygun yöntem ve teknikleri işe koşmaları gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki yaratıcı çocukları yaratıcı öğretmenler yetiştirirler.

Soru

Yaratıcı yönünüzü nasıl değerlendiriyorsunuz?

Çocuğun Çok Yönlü Gelişimi Esastır

Her gelişim alanı önemlidir. Çocuğun tek yönlü değil, çok yönlü gelişmesi hedeflenmelidir.

Program bu yönüyle çoklu zekâ kuramının savunu ve vurguları ile de tutarlıdır.

Tartışalım

Çoklu zekâ kuramı ile ilgili kitap ya da makale okuyup, okulöncesinde uygulanabilirliğini arkadaşlarınızla tartışınız.

Öğretmenin Planlı Çalışmasını Gerektirir

Öğretmen yıllık ve günlük planlar yapmalıdır. Planlarda yer verilen etkinlikler çeşitlendirilmeli ve tüm gelişim alanlarını geliştirmeye dönük olarak hazırlanmalıdır. Yıllık ve günlük planlarda yer verilen davranışların hangi gelişim alanlarına ait olduğu planlarda belirtilmelidir.

Yıllık plan, öğretmenin bir yıl için seçtiği hedefleri, davranışları, kavramları ve diğer etkinlikleri toplu olarak görmesi açısından önemlidir. Yıllık plan yapan öğretmen, yıl boyunca hangi alanlardan hedefler seçtiğini, hangi davranışlara kaçar kez yer verdiğini, etkinliklerini hangi ortamlarda planladığını çok daha kolay değerlendirebilir. Böylece bir yıllık eğitim-öğretim dönemini daha verimli kullanabilir.

Günlük planlar hazırlanırken eğitim durumunda yer verilen etkinlikler, bir bütün olarak düşünülmeli, geçişler güzel kurgulanmalı, etkinlikler günlük yaşam deneyimlerinden seçilmeli, sıralanırken aktif- pasif etkinlik dengesi dikkate alınmalı, bu etkinliklerde farklı ortamların, farklı köşelerin, farklı materyallerin ve farklı çalışma şekillerinin kullanılmasına özen gösterilmelidir.

Günlük planlarda yer verilen etkinliklerin sayısı ve sırası, o gün için belirlenen hedef ve davranışların sayısına ve özelliklerine göre değişiklik gösterecektir. Bir günlük plan için ideal etkinlik sayısı diye bir kavram söz konusu değildir. Uygulamalar sırasında ortaya çıkan durumlar doğrultusunda planlarda gerekli düzetme ve düzenlemelerin yapılması doğaldır.

Çocuğun Özgürce Deneyimler Kazanabilmesine Olanak Tanıyan Ortamlara Önem Verir

Bu program doğrultusunda eğitim ortamlarının iç ve dış mekanlar olarak bir bütün şeklinde ele alınması beklenmektedir. Ayrıca seçilen eğitim ortamlarının çocuğun güven duyabileceği, rahat hareket edebileceği, farklı etkinliklere olanak tanıyan, tehlikelerden uzak, onlara gereksinimlerine uygun olanaklar sunan, estetik ve hoş ortamlar olmasına da özen gösterilmelidir.

Tartışalım

Uygulamaya gittiğiniz anaokulundaki eğitim ortamlarının bu özellikleri taşıyıp taşımadıklarını arkadaşlarınızla tartışınız.

Problem Çözme ve Oyun Yöntemlerini Öne Çıkarır

Program, çeşitli etkinlikler düzenlenirken çocukların problem çözme becerilerinin geliştirilmesini öne çıkarmaktadır. Bu amaçla çocuklara çeşitli seçenekler sunulması, yaratıcı problem çözümlerinin teşvik edilmesi önem taşımaktadır. Oyun, okulöncesi çocuğunun günlük yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır. Diğer bir deyişle oyun çocuğun işidir. Bu gerçekten hareketle programda her türlü hedef ve davranış kazandırılırken oyunun temel etkinlik olarak kullanılması özellikle önerilmektedir.

Günlük Yaşam Deneyimlerinin ve Yakın Çevre Olanaklarının Eğitim Amaçlı Kullanımını Teşvik Eder

Programda hedef ve davranışlar kazandırılırken günlük yaşam deneyimlerinden yararlanılması eğitim sürecini hem zenginleştirir hem de kolaylaştırır. Aynı şekilde yakın çevre ve olanaklarının işe koşulması araç, gereç, materyal, vb. ’nin sağlanmasında hem çeşitlilik hem de ekonomiklik sağlar. Bu nedenle ikisinin de programda kullanılması önerilmektedir.

Aile Katılımına Önem Verir

Okulöncesi eğitimde okul aile işbirliğinin önemi dikkate alınarak bu programda aile katılımı öne çıkarılmıştır.
Aile katılımının;
– Veli toplantıları (yarıyılda en az bir kez),
– Velilerle bireysel görüşmeler (öğretmen ve/veya veli gereksinim duydukça),
– Ev ziyaretleri (yarıyılda her çocuğun evine en az bir kez) şeklinde sürdürülmesi beklenmektedir.

Örnek

Aileleri yalnızca zaman zaman toplantıya çağırarak okulda yapılanlar hakkında bilgi veren, onların soracağı birkaç soruyu yanıtlayan bir öğretmen aile katılımının ne olduğunu yeterince algılayamamış demektir.

Değerlendirme Çok Yönlüdür

Program, okulöncesi eğitimde sonuç değil, süreç önemli olduğundan sürecin değerlendirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. İlköğretimde öne çıkan sonucun değerlendirilmesi yaklaşımının, bu öğretim basamağında uygulanması olanaklı değildir.
Programın değerlendirme süreci;
– çocuğun gelişiminin değerlendirilmesi,
– programın değerlendirilmesi,
– öğretmenin kendi kendini değerlendirmesi olarak üç farklı boyutta ele alınmaktadır.

Çocuğun gelişiminin değerlendirilebilmesi için, öğretmenin çocukları sürekli gözlemlemesi, günlük notlar tutması ve daha sonra bunları gözlem kayıt formlarına geçirmesi, ailelere her yarıyılda en az bir gelişim raporu sunması gerekmektedir. Öğretmenin çocukların gelişimini değerlendirirken onları birbirleriyle kıyaslamaması, her çocuğu önceki ve sonraki davranışlarına bakarak kendi içinde değerlendirmesi gerekmektedir. Bu noktada beklenenlerin, onun gelişimi ve bireysel özellikleriyle tutarlı olmasına, yani beklentilerin gerçekçi olmasına da özen gösterilmelidir.

Programın değerlendirilebilmesi için programın tüm boyutları ile ele alınması, bunlar arasında tutarlıkların, planlanan ile uygulanan arasındaki durumun tesbit edilmesi ve ortaya çıkan yeni gereksinimlerin belirlenmesi gerekmektedir. Öğretmenin kendi kendini değerlendirebilmesi için programın ve çocukların değerlendirmesinden elde edeceği verileri dikkatle analiz etmesi, kendi ilgi, yetenek ve yönelimlerini belirlemesi, kişilik özelliklerini gözden geçirmesi gerekmektedir.

Tartışalım

Öğretmenin kendi kendini değerlendirmesi neden önemlidir? Tartışınız.

Değerlendirme sürecindeki bu üç boyutun iç içe olduğu, bir boyuttan elde edilen bulguların diğer boyutların değerlendirilmesinde kullanılabileceği unutulmamalıdır. Öğretmenin yapılan değerlendirmeleri bir sonraki uygulamalarda dikkate alması ve tüm değerlendirmelerde objektif olması, programda önemsenen bir diğer noktadır.

Özel Gün ve Haftaların Belirlenmesinde Yaş Grubunun Özelliklerini Dikkate Alır

Programda yer alan özel gün ve haftalar 36-72 aylık çocukların gelişimsel özellikleri dikkate alınarak seçilmiş ve kapsamı daraltılmıştır. Ayrıca bu günlerin çocuklara belli davranışları kazandırmak amacıyla kullanılmasının önemli olduğu ve bunların gösteriye dönüştürülmemesinin gerektiği üzerinde de durulmuştur.

Eklerde Yer Alan Çizelgeler/Formlar ve Kavramlar Yalnızca Birer Örnektir

Öğretmenler aynı amaca hizmet eden farklı formlar/çizelgeler geliştirebilirler. Burada önemli olan çizelgelerin şekilsel özelliği değil, amaca hizmet edip etmediği, diğer deyişle niteliğinin yeterli olup olmadığıdır. Öğretmenler kavramlar listesinden istedikleri kavramları seçebilir, önemli gördükleri uygun kavramları da ekleyebilirler.

Program Geliştirmeye Açıktır

Program geliştirmenin sürekli bir süreç olduğu gerçeğinden hareketle, bu programın da zaman içinde geliştirilmesi gereksinimi ortaya çıkacaktır. Program bu sürece de açıktır. Anaokulu ve anasınıfı için geliştirilen ve 2002-2003 öğretim yılından itibaren uygulamaya hazırlanan programın temel özellikleri bu şekilde açıkladıktan sonra, izleyen kesimde programın neleri içerdiği, yani kapsamı ele alınacaktır.

Programın İçeriği

Okulöncesi Eğitim Programı beş bölümden oluşmaktadır.

I. Bölümde; Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları, Okulöncesi Eğitimin Amaçları ve Okulöncesi Eğitimin Temel İlkeleri yer almaktadır. Bu bölümde yer alan amaç ve ilkeleri, öğretmenin dikkatle incelemesi, benimsemesi ve uygulamaları sırasında rehber olarak kullanılması gerekmektedir. Özellikle okulöncesi eğitimin temel ilkeleri üzerinde tek tek durulması gereken çok önemli noktalara açıklık getirmektedir. Her bir ilkenin analiz edilmesi, bu ilkelerin 3, 4 ve 5 yaş çocukları için ne ifade ettiğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Örnek

“Oyun çocuklar için en uygun öğrenme yöntemidir. ” ilkesi yorumlanırken, oyunun biçiminin, kullanılan materyallerin ve sembollerin her yaşta farklı olmasının çocuktaki oyun gelişiminin doğal bir döngüsü olduğu gözönünde bulundurulmalıdır.

II. Bölümde; Programın Tanıtımı, Programın Özellikleri, Programın Uygulanmasıyla İlgili İlkeler, Programın Uygulanmasıyla İlgili Açıklamalar ve 36-72 Aylık Çocukların Gelişim Özellikleri yer almaktadır.

Bu bölümde yer alan ilke, açıklama ve temel özellikler öğretmene yıllık ve günlük planlarını hazırlarken temel oluşturacak önemli bilgiler içermektedir. Geliştirilen bu programı başarıyla uygulamak için programın uygulanması ile ilgili ilke ve açıklamaların çok iyi anlaşılması gerekmektedir.

Bu bölümde ele alınan gelişim özellikleri, bu yaş grupları için araştırmalarla test edilmiş evrensel özelliklerdir. Ancak bir öğretmen adayı olarak her çocuğun kendine özgü olduğunu, çocukları birbirleriyle kıyaslamak yerine, onların gelişimlerini kendi içinde değerlendirmenin daha doğru olacağını her zaman hatırlamamız gerekmektedir.

Tartışalım

Uygulamaya gittiğiniz anaokullarındaki bazı çocukları gözlemleyiniz. Kendi gözlemlerinizi arkadaşlarınızınkilerle karşılaştırınız.

III. Bölümde; 36-72 Aylık Çocukların Eğitimleri İçin Belirlenen Hedefler ve Bu Hedeflere Ulaşmak İçin Kazanılması Gereken Davranışlar yer almaktadır. Öğretmenlerin yıllık ve günlük planlarını hazırlarken, programda yer alan hedefleri analiz ederek, kendi gruplarındaki çocukların yaşlarını, gelişim ve bireysel özelliklerini, ailelerinin yapısını ve diğer özelliklerini dikkate alıp onlara uygun olan davranışları seçmeleri gerekmektedir. Bunu yaparken, öğretmenler geçmiş deneyimlerinden ve diğer öğretmenlerin görüşlerinden yararlanabilirler. Bu bölümdeki hedef ve davranışların her birinin, eğitim süreci sonunda çocuktan beklenen davranışlar olduğu akılda tutulmalı, çocuklar zorlanmamalı ve yeterli tekrarlara yer verilmelidir.

Örnek

Psikomotor alan hedeflerinden birinin davranışı olan “Çeşitli malzemeleri değişik şekillerde katlama” çocuğun zaman içinde geliştireceği bir davranıştır. Başlangıçta yalnızca bir ya da iki şekilde katlama yapan çocuk zamanla kağıdı daha farklı şekillerde katlama becerisi kazanabilecektir.

Örnek

Anaokuluna yeni başlayan bir çocuk, sosyal-duygusal alan hedeflerinden birinin davranışı olan “Grup etkinliklerine kendi isteği ile katılma” davranışını başlangıçta hemen hiç gösteremeyeceği için öğretmenin yüreklendirmesine gereksinim duyacak, ancak zamanla bu davranışı kazanabilecektir.

Tartışalım

Uygulamaya gittiğiniz anaokullarındaki çocuklardan bir kaçını seçerek bazı davranışları bakımından bu çocukların durumunu uygulamanın başında ve sonunda inceleyerek not ediniz. Notlarınızı arkadaşlarınızla tartışınız.

IV. Bölümde; Yıllık Plan ve Günlük Plan açıklanmaktadır. Bu bölümde yıllık ve günlük planın ne olduğu tanımlanmakta, bu planlarda yer alan alt bölümler kısaca açıklanmaktadır. Bunların yanı sıra yıllık ve günlük planlar hazırlanırken dikkat edilmesi gereken bazı temel noktalara da değinilmektedir.

Soru

Okulöncesi eğitim kurumlarında ünite planı hazırlanması zorunlu mudur?

V. Bölümde; ekler yer almaktadır. Ekler; Okulöncesi Eğitim Kurumları İçin Yıllık Plan Örneği, Günlük Plan Örnekleri, Kavramlar Listesi, Davranış Değerlendirme Formu, Davranış Değerlendirme Formu Örneği, Zaman Çizelgeleri, Özel Gün ve Haftalar Listesi, Gelişim Raporu Örneklerinden oluşmaktadır.

Pek çok rapor ya da kitapta Ekler bölümünün genellikle raporu inceleyenler tarafından çok fazla dikkate alınmadığı ne yazık ki bir gerçektir. Ancak Okulöncesi Eğitim Programının Ekler bölümü öğretmenlerin uygulamada en fazla yararlanacakları dokümanlardan oluşmaktadır. Bunların çok dikkatle analiz edilmesi gerekmektedir. Öğretmenler Ekler’de verilen örnekleri iyice analiz ettikten sonra, bu örneklerden hareketle kendi grupları için özgün formlar geliştirebilirler.

Tartışalım

Siz de Okulöncesi Eğitim Programının Ekler Bölümünde verilen Günlük Plan Örneklerini inceleyerek görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Okulöncesi Eğitim Programının temel özelliklerini ve içeriğini inceledikten sonra yıllık ve günlük planları kısaca açıklayıp bir yıllık, iki günlük plan örneği ile bu bölümü bitireceğiz. Burada yer alan planlar, programda yer alan örnekler değildir. Bu programa uygun olarak hazırlanan, programın temel felsefesini yansıtan özgün örneklerdir.