Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
24.10.2014
Ders: Özel Öğretim Yöntemleri      Ünite 3      2 Nisan 2011 Ara     

Öğretme (Öğrenme) Yaklaşımı: Tanımı ve Kapsamı

Okulöncesi eğitimde öğretmenler, öğrenme-öğretme etkinliklerini gerçekleştirirken çocukların öğrenmesini sağlamak amacıyla kimi öğretme yaklaşımlarından yararlanırlar. Öğretme stratejileri olarak da adlandırılan bu yaklaşımları daha iyi anlayabilmek için öncelikle öğretme yaklaşımı ya da öğretme stratejisi kavramının açıklığa kavuşturulmasında yarar vardır. Çünkü öğretimle ilgili çeşitli kaynaklarda yaklaşım, strateji, yöntem ve teknik kavramları sık sık kullanılmakta ve çoğu zaman bu kavramlar birbirine karışabilmektedir. Doğaldır ki bir konunun iyi anlaşılabilmesi için öncelikle o konuyla ilgili kavramların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Türk Dil Kurumu (1998, s. 2003 ve 2371) sözlüğüne göre “yaklaşım” bir sorunu ele alış, ona bakış biçimi; “strateji” ise önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yol olarak tanımlanmaktadır. Yine Türk Dil Kurumu (1983, s. 1086) sözlüğüne göre strateji Yunanca kökenli bir sözcük olup “strato” (ordu) ve “ago” (gütme) sözcüklerinin birleşmesinden oluşmaktadır. Dilimize Fransızcadan geçen strateji sözcüğü temelde askeri anlamda kullanılmış ve ordu yönetmeyi ifade etmiştir. Bu tanımlardan “strateji” sözcüğünün Yunanca kökenli yabancı bir sözcük olup daha çok askeri kökenli bir kavram olduğu ve Türkçesi için de “yaklaşım” sözcüğünün yeğlenebileceğini söylemek olanaklı görülmektedir.

Soru

Size göre yaklaşım (strateji) nedir?

Eğitimsel açıdan bakıldığında yaklaşım ya da strateji, bir amaca ulaşmak için eylem birliği sağlama ve düzenleme sanatıdır (Paykoç, 1991, s. 70). Daha geniş bir anlatımla eğitimsel açıdan yaklaşım, öğrenme-öğretme sürecinde öğrenmenin gerçekleşmesi için alınması gereken önlemler doğrultusunda bir yol izleme olarak tanımlanabilir (Babadoğan, 1996, s. 16). Başka bir deyişle yaklaşım, çocuğun öğrenmesi ya da öğretimde çıktıların denetlenmesi için alınması gereken tüm önlemleri kapsamaktadır (Varış, 1991, s. 13).

Öğrenme-öğretme sürecinin önemli değişkenlerinden biri olan öğretme yaklaşımları, en geniş anlamda öğretmenin öğrenmeyi gerçekleştirmek üzere izlediği genel yol anlamına gelmektedir. Bir başka deyişle öğretme yaklaşımı, “amaçlara ulaşmak için öğrenme etkinliklerini gerçekleştirmede benimsenen genel yol” olarak tanımlanabilir. Yaklaşım kavramının “yol” sözcüğünü içermesi, çoğu zaman yaklaşımla birlikte kullanılan yöntem kavramını da gündeme getirmektedir. Yöntemle benzer anlama gelmesine karşın yaklaşım kavramının, yöntemi de içeren daha genel bir yol olduğu söylenebilir. Bu bağlamda öğrenme-öğretme sürecinin (eğitim durumlarının) düzenlenmesi, çok değişik yöntem ve tekniklerle çok sayıda araç-gereçlerin kullanılmasını içermekte ve öğretme yaklaşımlarının belirlenmesi, kullanılacak yöntem ve tekniklerle araç-gereçlerin seçimine yardım etmektedir. Bu açıdan bakıldığında çoğu kaynaklarda öğretme yaklaşımları öğretim yöntemleri ile ilişkilendirilmekte, yöntemlerin seçilmesini kolaylaştıran genel (temel) yol olarak ya da yönteme ulaşmak için öğrenme etkinliklerinin sıralanması biçiminde de tanımlanmaktadır.

Öte yandan öğretme yaklaşımları öğrenme yaklaşımları ile ilişkilendirilmekte, öğrenme yaklaşımlarının, çocukların çevresinde duyu organlarına gelen uyarımları kısa süreli belleklerine oradan da uzun süre kullanılabilmesi için uzun süreli belleğe geçmesini sağlayan işlemlerin çocuğa uygulanması etkinliği olarak da betimlenmektedir. Öğretme yaklaşımı, öğrenme ortamı ve çevresinin çocukların öğrenme gereksinimlerine uygun duruma getirme yoludur. Bir başka deyişle içsel bir süreç olan öğrenme, dışsal etkinliklerle de desteklenmelidir. Öğretme yaklaşımları bu dışsal etkinliklerin düzenleniş biçimiyle ilgilidir (Senemoğlu, 2001, s. 18). Ancak sonuçta amaçlanan öğrenmenin gerçekleşmesidir. Bu bağlamda, öğretme yaklaşımı yerine öğrenme yaklaşımı kullanılabilir.

Öğrenme-öğretme sürecinde hangi yaklaşımın kullanılacağına karar verirken, öncelikle çocuklara kazandırılması gerekli olan davranışlar göz önünde bulundurulmalıdır. Bunun yanında çocukların gelişim düzeyleri ve gereksinimleri de dikkate alınmalıdır. Ayrıca, öğrenme ortamındaki fiziksel koşullar ile zaman ve maliyet öğeleri de hesaba katılmalıdır. Öğrenci grubunun büyüklüğü de yaklaşım seçimini etkileyen diğer bir etkendir. Kısaca öğretmen, çocuğun özelliklerine, çocuk sayısına, çocuğa kazandırılacak davranışın niteliğine, zaman araç-gereç vb. etkenleri göz önünde bulundurarak en uygun yaklaşımı seçer ve kullanır (Recce ve Walker, 1997, s. 124).

Soru

Öğrenme-öğretme sürecinde hangi yaklaşımın kullanılacağına karar verirken nelere dikkat edilmelidir?

Öğrenme-öğretme sürecinde çok sayıda ve değişik öğretme yaklaşımından söz edilmektedir. Çeşitli yazar ve araştırmacılar değişik isimler altında birbirinden farklı ya da birbirine benzer yaklaşımlar ortaya koymaktadırlar (Sözer, 2000, s. 99). Örneğin Womack (1989, s. 205) öğretim yaklaşımlarını sunuş, gösteri, inceleme ve bireyselleştirme olarak sınıflamaktadır. Callahan, Clark ve Kellough (1995, s. 245), öğretim yaklaşımlarını çocuk merkezli ve öğretmen merkezli öğretim yaklaşımları olmak üzere iki başlık altında sınıflamaktadırlar. Yine Kellough (1997, s. 295) öğretme yaklaşımlarını doğrudan öğretim yaklaşımları (öğretmen merkezli ya da sunuş yoluyla öğretim) ve dolaylı öğretim yaklaşımları (çocuk merkezli, sosyal etkileşim yaklaşımı) biçiminde sınıflayarak öğrenci merkezli ve öğretmen merkezli biçimindeki sınıflamaya katılmaktadır.

Muth ve Alvermann (1999, s. 212) ise öğretme yaklaşımları için öğretmen merkezli, öğretmen destekli, akran destekli ve öğrenci merkezli olmak üzere dörtlü bir sınıflama yapmaktadır (Tablo 3. 1).

Muth ve Alvermann’a Göre Öğretme Yaklaşımları

Reece ve Walker (1997. s. 124) ise öğretim yaklaşımlarını büyük grup, küçük grup ve bireysel olmak üzere üçlü bir sınıflamaya tabi tutmaktadırlar. Buna göre yaklaşımlar aşağıdaki biçimde gruplanmaktadır (Tablo 3. 2)

Reece ve Walker’e Göre Öğretme Yaklaşımları

Soru

Siz bir sınıflama yapsaydınız, öğrenme yaklaşımlarını nasıl sınıflardınız? Düşününüz.

Görüldüğü gibi öğretme yaklaşımları değişik biçimlerde sınıflandırılmakta ve farklı yaklaşım biçimlerinden söz edilmektedir. Farklı sınıflamalar söz konusu olmakla birlikte, öğretim yaklaşımları genel olarak sunuş, buluş ve araştırma-inceleme yoluyla öğretme biçiminde sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflamada öğrenmenin nasıl oluştuğundan yola çıkarak, öğretimin nasıl olması gerektiği üzerinde çalışan Bruner, Ausubel ve Gagne’nin etkisi olduğu söylenebilir. Çünkü bu eğitimciler kendilerinden sonra gelenleri etkilemişlerdir (Senemoğlu, 1997, s. 470). Demirel (2002, s. 80), Jacobsen ve arkadaşlarının öğretim yöntemlerini beceriler yaklaşımı olarak ele aldıklarını yöntem teriminden çok öğrenme stratejisi terimini kullandıklarını ve stratejileri sunuş yoluyla öğrenme, buluş yoluyla öğrenme ve araştırma ve inceleme yoluyla öğrenme olarak sınıfladıklarını belirtmektedir. Bu sınıflamadan yola çıkarak bu ünitede okulöncesi eğitimin temel ilke ve özellikleri de göz önüne alınarak bu üç öğretme yaklaşımı üzerinde durulmuştur.

 

Bir Cevap Yazın

*