Muhasebenin Türleri

Muhasebenin temeli ve amacı aynı olmakla birlikte, işletmelerin çeşitli ve faaliyetleri ile amaçlarının farklı olması, farklı muhasebe türlerini ortaya çıkarmıştır. Örneğin mal alım satımı ile uğraşan bir işletmenin (ticaret, pazarlama işletmesi) muhasebesi ile üretim yapan bir işletmenin (üretim, sanayi işletmesi) muhasebesi, işletmelerin faaliyetlerinde ve işlemlerinde farklılık olduğu için aynı olmayacaktır.

Üretim yapan bir işletmede, muhasebe kayıtları, sadece mal alıp satan işletmede yer alan alış ve satış gibi işlemlere ait kayıtlar değil, bunun yanında üretimi yapılan mamulün maliyetini saptamak için üretimde kullanılan hammadde, malzeme ve işçilik gibi üretim unsurlarına ait kayıtları da içerir.

Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde muhasebe; Genel Muhasebe ve Maliyet Muhasebesi olmak üzere iki ana bölüme ayrılır.

Genel Muhasebenin görevi; işletmenin varlıklarını sermayesini ve borçlarını belirlemek ve bunlarla işletme faaliyetlerinden dolayı meydana gelen artış ve azalış yönündeki değişmeleri izlemek ve işletme faaliyetlerinin sonucunu ortaya koymaktır. Genel Muhasebe, finansal muhasebe olarak da ifade edilmektedir.

Bunun yanında işletmelerin faaliyet konularına göre, Genel Muhasebe; Banka Muhasebesi, Otel Muhasebesi, Sigorta Muhasebesi, İnşaat Muhasebesi, Tarım İşletmeleri Muhasebesi, vb. olarak uzmanlık muhasebeleri şeklinde de olabilmektedir. Maliyet Muhasebesi üretim işletmeleri için söz konusu olan bir muhasebe türüdür. Maliyet Muhasebesinin görevi; üretilen mal ve hizmetin üretim maliyetini saptamak, maliyet kontrolü sağlamak, başarı değerlemek ve elde edilen bilgiler ile planlama yapmak ve yönetimin alacağı kararlara yardımcı olmaktır.

Muhasebe dört yıllık öğretim döneminde aşamalar itibariyle öğretilmektedir. Muhasebe öğretiminde genel (finansal) muhasebe ilk aşamadır. Temel kavramlar ve ilkeler ve bunlara bağlı olarak kayıt işlemleri öğretildikten sonra özellikleri nedeni ile çeşitli işletmelere ait muhasebeler (maliyet muhasebesi, banka muhasebesi vb.) öğretilmektedir. Ayrıca muhasebe kapsamı içinde, bilgilerin analiz ve yorumlarını yapmayı açıklayan Mali Tablolar (raporlar) Analizi, muhasebe bilgilerinin yönetimin çeşitli kararlarında kullanılmasını sağlayacak konuları veren Yönetim Muhasebesi ile bilgilerin muhasebe kavramları ve ilkeleri ile ilgili mevzuat bakımından doğruluğunu araştıran Muhasebe Denetimi öğretilmektedir.