Maliye Politikasının Amaçları

Phillips Eğrisi Ne Değildir?

Ancak, monetaristler (örneğin Friedman ve Phelps) Phillips eğrisince belirtilen işsizlik ve enflasyon arasındaki bu ilişkinin, istikrarlı ve uzun dönemli olup olmadığını sorgulayarak, Keynesyen ekonomistleri bu konuda eleştirmişlerdir. Onlara göre, kısa dönem için kabullenilebilecek olan bu görüş uzun dönemde doğrulanmamaktadır. Çünkü, kısa dönemde, maliye politikası yoluyla talebi artırarak işsizlik oranını değiştirmeye çalışmak, geçici olarak, fiyatlar üzerinde yukarıya doğru bir baskı yaratarak işsizlik oranını azaltabilecektir. Ancak, uzun dönemde, böyle bir politika enflasyonu hızlandırmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Diğer bir deyişle, uzun dönemde, işsizliği azaltmak için toplam talebi artırmak yalnızca o ekonomide fiyatları artıracak ve bu iki amaç arasındaki değişim oranı ortadan kalkacaktır.

Çünkü, eğer, maliye politikası yoluyla talebi artırma politikası izlenmeye devam edilirse, ekonomideki kişiler daha yüksek enflasyon oranlarını beklemeye başlayacaklardır. Cari enflasyon oranı tamamen bilindiğinde ise, işsizlik oranı doğal düzeyine dönecektir. Yeni klasiklere göre ise eğer beklentiler rasyonelse, kısa dönemde de Phillips eğrisi dik bir doğru olacak ve bu nedenle enflasyonla mücadelede, kısa bir sure için bile işsizlik ortaya çıkmayacaktır.

Diğer bir deyişle, onlar kısa dönemde bile, hükümetlerin toplam talepte değişiklik yapan politikalarının (örneğin, para arzındaki artışın) reel üretimi ve istihdamı değiştirmeyeceğini savunurlar. Çünkü, toplam talepte bir değişiklik yapıldığında, eğer beklenen enflasyon oranı da değişiyorsa ve bu enflasyon oranı gerçekleşen enflasyon oranı ile aynı ise, nominal ücretler doğru tahmin edilen enflasyon oranında artacağı için, reel ücretler değişmeyecektir. Reel ücretler değişmediğinde ise istihdamda da bir değişiklik olmayacaktır.

Gerçekten, uzun dönemde izlenen talebi artırıcı, enflasyonist politikaların işsizlik oranını azaltacağı konusunda bir kanıta rastlanmamıştır. Özellikle, hem işsizliğin hem de enflasyonun birlikte yaşandığı 1970′li yıllar, Phillips eğrisi görüşünün yeniden değerlendirilmesine neden olmuş ve bu görüşün doğrulanmadığının ve Keynesyen kuramın gerçek olaylara uymadığının bir kanıtı olarak gösterilmiştir.

Stagflasyon Olgusu

1970′li yıllarda ortaya çıkan ve durgunluk içinde enflasyon şeklinde tanımlanan stagflasyon ise, ekonomik istikrar politikasının temel amaçları olan fiyat istikrarı ve tam istihdamın gerçekleşmekten ne kadar uzak olduğunu yansıtan bir olgudur. Bu yıllardan önce, ekonomistler bir ekonomide ya enflasyon ya da ekonomik durgunluğun (yüksek bir işsizlik oranı ile birlikte üretimde az bir büyüme) söz konusu olacağını düşündükleri için, bu iki olayın birlikte, aynı anda meydana gelmesini beklemiyorlardı. Ancak, günümüzde işsizlik ve enflasyonun yapısal bir nitelik kazanması böyle bir sonucun ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Stagflasyon, bilindiği gibi, yeni bir ekonomik olaydır. Bu nedenle, bir ekonomide stagflasyonist eğilimlerin nedenini ve bu olayı etkileyen öğelerin neler olduğunu tam ve doğru olarak analiz edebilmek oldukça güç olmaktadır. Bununla beraber, değişik noktalara ağırlık vererek bu olayı açıklamaya çalışan farklı yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu yaklaşımlardan biri, stagflasyon olayının açıklaması için örneğin, sendikaların enflasyon dönemlerinde, artan işsizliğe karşın istihdam edilenlerin hayat standartlarını korumak istemelerini, dolayısıyla, ücretlerin aşağıya doğru esnek olmamasını ileri sürmektedir. Bir diğeri, bu olayı bir ekonomide eksik rekabet koşullarında çalışan firmaların yüksek fiyat politikalarına bağlarken, başka bir yaklaşım mal ve faktör piyasalarında eksik rekabet koşullarının var olduğu varsayımını savunarak, işçiler ve müteşebbisler arasındaki gelir paylaşımı mücadelesini bu olayın bir nedeni olarak göstermektedirler.

Sayfalar: 1 2 3 4 5