Maliye Politikasının Amaçları

Ekonomi politikasının bir dalı olan maliye politikasını, bir ekonomide temel makroekonomik amaçlara ulaşmak için kamu harcamaları ve gelirlerinin büyüklük ve bileşiminde yapılması gereken düzenlemeler olarak tanımlamıştık. Bu tanımda yer alan temel makroekonomik amaçlar, genel olarak, tam istihdamın sağlanması ve korunması, nisbi fiyat istikrarı, yeterli bir kalkınma ve büyüme hızının sağlanması, ödemeler bilançosu dengesinin gerçekleştirilmesi, bölgesel dengesizliklerin giderilmesi olarak belirtilebilir.

Ancak, burada, bu temel makroekonomik amaçların değişik açılardan ele alınarak, istenirse daha da çoğaltılabileceğini veya sınırlandırılabileceğini belirtmek gerekir. Çünkü, bu amaçlar, her ülkenin ulaşmış olduğu ekonomik ve sosyal gelişme düzeyine ve politikacılar tarafından benimsenen ekonomik ve sosyal amaçlara göre değişebildiği gibi, aynı ülkenin farklı dönemlerinde de hedeflenen amaçlarda farklılıklar görülebilmektedir.

Bir ekonomide ulaşılmak istenilen bu amaçların aslında, birbirinden tamamen bağımsız olduklarını söylemek doğru değildir. Gerçekten, bu amaçların her biri birbiri içine girmiş ve karışmış durumdadır.

Örneğin, bir ekonomide yeterli bir büyüme hızına ulaşmanın, istikrarlı bir biçimde ve gelir dağılımında adalet bozulmadan gerçekleştirilebilmesi gerekmektedir. Yine günümüzde, bir ekonomide ekonomik istikrarın sağlanması kavramı ile, o ekonomide hem tam istihdamın sağlanması ve korunması, hem de nisbi fiyat istikrarının gerçekleştirilmesi ifade edilmektedir. Ancak, burada bir konunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. O da birlikte gerçekleştirilmek istenilen bu amaçların kendi aralarında her zaman uyum içinde olmadıklarıdır. Bir ekonomide, bir amacın gerçekleştirilmesinin bazen diğer bir amaca ulaşılmasını önlemekte olduğu bilinmektedir.

Örneğin, gelir dağılımının düzeltilmesi konusunda yapılacak girişimler, ekonominin uzun dönemde büyüme hızını artıracak bir maliye politikasının uygulanmasını önleyebilmektedir veya bir ekonomide ekonomik istikrarın gerçekleştirilebilmesi için birlikte düşünülmesi gereken fiyat istikrarı ve tam istihdam kavramları arasında bir çatışma ortaya çıkmaktadır. Bu örnekler bize, maliye politikasının düzenlenmesinde her bir amacın getirdiği sınırlamaların gözönünde bulundurularak, birbiriyle çatışan amaçların beraberce izlenmesinden doğabilecek denge bozucu etkilerin giderilmesi gerektiğini göstermektedir.

Ekonomik İstikrar

Bir ekonomide, ekonomik istikrarın sağlanması için, iki konunun birlikte gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bunlardan bir tanesi fiyat istikrarı, diğeri ise, tam çalışmadır. Gerçekten bir ekonomide düşük bir üretim düzeyinde istikrarlı bir fiyat düzeyi arzulanmadığı gibi, hızla yükselen bir fiyat düzeyinde de maksimum üretim düzeyi istenmemektedir. Yalnızca hem istikrarlı fiyatların hem de tam istihdamın mevcut olduğu bir ekonomide ekonomik istikrar tam olarak gerçekleşmektedir.

Bir ekonomide dengenin tam olarak sağlanabilmesi için hem yurt içi istikrarın sağlanması, hem de ödemeler dengesi açığının giderilmesi gerekmektedir. Ancak, yalnızca maliye politikası ile tam istihdam, istikrarlı bir fiyat düzeyi ve ödemeler bilançosu denkliği amaçlarına aynı zamanda ulaşılamamaktadır.

Sayfalar: 1 2 3 4 5