Maliye Politikası Tanımları - Özet

Günümüzde, genellikle, hangi makroekomik amaçlara yönelik politikaların izlenmesi önerilmektedir?

Maliye politikasının genel olarak benimsenen temel makroekonomik amaçları, bir ekonomide, ekonomik istikrarın gerçekleştirilmesi ve ekonomik büyüme ve kalkınmanın hızlandırılmasıdır. Bir ekonominin istikrara kavuşturulması söz konusu olduğu zaman fiyat istikrarı ve tam istihdamın birlikte gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Yalnızca hem istikrarlı fiyatların hem de tam istihdamın mevcut olduğu bir ekonomide ekonomik istikrar amaçları tam olarak gerçekleşmektedir.

Ancak ekonomik istikrarın bu iki amacının birlikte gerçekleşeceğini beklemek her zaman mümkün olmamaktadır. Bu nedenle bu iki amaç arasında yani enflasyon oranı ve işsizlik oranı arasında bir değişimin (örneğin, % 4-5 dolaylarında bir enflasyon oranına karşılık tam istihdam veya % 5-6 dolaylarında bir işsizlik oranına karşılık nisbi bir fiyat istikrarının) belirlenmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Maliye politikası ekonomik istikrarı sağlama amacı yanında, kişi başına gerçek gelirdeki artış olarak tanımlanan ekonomik büyümeyi sağlama amacına da yöneliktir. Ekonomik istikrar maliye politikasının kısa dönemli amacı olmasına karşın, ekonomik büyüme maliye politikasının uzun dönemli amacı olmaktadır.

Bir ekonomide makro ekonomik amaçlara ulaşmak için maliye politikası hangi araçlara sahip bulunmalıdır?

Belirlenen bu ekonomik amaçlara ulaşmak üzere maliye politikası farklı etkilere sahip çeşitli araçlara sahip bulunmaktadır. Örneğin, bir taraftan kamu harcamaları ve gelirlerinin miktar ve bileşimleri, diğer taraftan kamu harcamaları ve gelirlerindeki değişmelerin tümüyle ilgili olması nedeniyle bütçe açığı veya fazlası maliye politikasının önemli araçları olmaktadır.

Maliye politikası işlemlerinin ekonomik faaliyet düzeyi üzerindeki etkisi en uygun nasıl ölçülebilmektedir?

Maliye politikasının bir ekonominin toplam gelir ve istihdam düzeyini etkileyebileceği kabul edildiğinde, bu etkinin nasıl ölçülebileceği konusu önem kazanmaktadır. Çünkü, bu yolla, yani maliye politikasının ekonomik faaliyet düzeyi üzerindeki etkilerinin ölçülmesiyle, hem devletin ekonomide istikrarı sağlayıcı mı, yoksa istikrarı bozucu mu etki yaptığı açıklanabilmekte, hem de, bir ekonomide özel talep düzeyinin aşırı veya yetersiz olduğu bir durumda ne ölçüde genişletici veya daraltıcı bir maliye politikasının gerekli olduğu belirlenebilmektedir.

Maliye politikasının etkilerini ölçmek amacıyla kullanılan en uygun ölçü, ekonomik faaliyet düzeyindeki değişiklikler tarafından etkilenmeyeceği nedeniyle, tam istihdam bütçe fazlası olmaktadır. Ancak, bu ölçüde bazı eksiklere sahiptir. Örneğin, tam istihdam düzeyinde bütçe gelirlerindeki (vergi hasılatındaki) artış eğilimi.

Maliye politikası programının başarısını engelleyen veya uygulamada etkilerini azaltan konular nelerdir?

Günümüzde, maliye politikasının uygulamada birtakım sınırları olduğu kabul edilmektedir. Gerçekten, maliye politikası belirtilen amaçlarına ulaşmak için uygulanırken gerçek hayatta bazı sınırlamalarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu sınırlamalar, mali işlemlerin zamanlanmasından ve ne büyüklükte bir mali önlemin gerekli olacağının belirlenmesinden kaynaklanabileceği gibi, yapısal ve politik birtakım sorunlardan da kaynaklanabilmektedir.