Konuşmanın Öğeleri

Daha önce de vurgulandığı gibi, günlük yaşamımızda yer alan konuşmaların büyük bir bölümü karşılıklı konuşmalar, dertleşmeler, söyleşmeler biçiminde gerçekleşir. Bazı durumlarda bazı insanlar çeşitli nedenlerle bir topluluk ya da halk önünde de konuşur. Konuşmanın türü ister özel, karşılıklı dertleşme ve söyleşme niteliğinde olsun, ister halk önünde ya da bir topluluk karşısında olsun, güzel ve etkili bir konuşma yapabilmek için konuşmayı oluşturan öğeleri tanımak gerekir. Bunlar ayrı ayrı gibi gözükseler de gerçekte aralarında sıkı bir etkileşim ve bağ vardır. Her birini tanıma, konuşmayı hangi yönlerden etkilediğini öğrenme, konuşmacının başarısı için önem taşır. Konuşmayı oluşturan öğeler aşağıdaki biçimde sıralanabilir:

- Dinleyici
- Ortam
- Konu
- Konuşmacı

Dinleyici

Her konuşma, en az bir kişiye bir şey hakkında bir şey söyleme işidir. Bu tanıma göre, konuşmayı oluşturan en önemli öğe dinleyicidir. Dinleyici olan kişi ya da kişiler kimlerdir? Konuşmacı onları tanıyor mu? Konuşulan kişiler arkadaş, eş dostlarsa onlar hakkında konuşmacının bir bilgisi ve görüşü vardır. Huyları, kültürel durumları, kişisel ilgi ve davranışları konuşmacı tarafından az çok bilinir. Ama bir topluluk ya da halk önünde konuşulacaksa iş değişir. Belki de bunlar konuşmacının yüzlerini ilk kez gördüğü kişilerdir. Dinleyiciler kimdir, necidir, neye karşı ilgi duyarlar, yaşları, eğitim ve zeka düzeyleri nedir? Bu ve benzeri soruların cevapları bilinmezse konuşmaya bir yön vermek ya da istenilen amaca ulaşmak çok zor olacaktır. Dinleyicilerin temel özellikleri şöyle sıralanabilir: Yaş durumu, cinsiyet, sayı, dinleyicilerin iş ve uğraş durumu, eğitim düzeyleri ve mümkünse dünyaya bakışları.

Ortam

Ortam genel olarak konuşmanın yapılacağı toplumsal ve fiziksel çevredir. Hatta burada bir anlamda toplantının günün hangi saatinde yapılacağı değişkenini de dahil etmek mümkündür. Ortam değişkenine bağlı olarak öncelikle yapılacak konuşmanın özelliğini, genellikle konuşmanın amacının belirlediğini belirtmek gerekir. Kısacası konuşmanın hangi amaçla yapılacağı önemlidir. Eğer bir toplantıda konuşulacaksa iş görece olarak kolaydır. Konuşmanın konusu da amaç da toplantının niteliğine bağlı olarak kendiliğinden belirlenir.

Toplantının Niteliği: Kimi zaman da konuşma yapmak durumunda kalacağımız toplantı belirli günler, anma ve kutlama törenleri için düzenlenir. Örneğin konuşmacı öğrencidir, okulun açılış gününde ya da mezuniyet töreninde konuşacaktır. Konuşmanın amacını toplantının bu niteliği belirler. Konuşmamızın günün hangi saatlerinde yapılacağı da çok önemlidir. Varsayalım ki bir konuşmacı kahvaltıdan hemen sonra bir okulda konferans verecektir. Bu saatte belki kimi öğrenciler uykuludur. Öğle yemeğine yakın bir saatte öğrenciler söylediklerimizden çok yemeklerini düşünebilirler. Konuşma günün geç saatlerine rastlarsa da dinleyiciler yorgun olabilir. Konuşma saatinin de dinleyiciler üzerindeki etkisi hesaplanmalıdır.

Elbette konuşmanın durumunu etkileyen etmenlerden biri de yerdir. Konuşmacı herhangi bir konuşma yapacağında aşağıdaki soruları önemle göz önünde bulundurmak zorundadır: Konuşma nasıl bir yerde yapılacak? Konuşma yapılacak yerin ışık, akustik durumu nasıldır? Yerin büyüklüğü dinleyicilerin sayısı için elverişli midir? Konuşmacı için özel bir yer var mıdır? Mikrofon ve hoparlör düzeni iyi çalışıyor mu? Konuşma bir açık hava toplantısında yapılacaksa toplantının yapıldığı yerde trafik durumu nasıldır? Yakın çevresinde okul ya da inşaat var mı? vb. Kısacası konuşmacı konuşmayı etkiyen temel faktörlerden olan konuşma yeri ve bu yerin ortaya çıkarabileceği olumsuzluklardan önceden haberdar olmalı ve bunlara gerekli müdahaleyi yapabilmelidir.

Sayfalar: 1 2 3