Konuşma ve Dinleme Becerileri - Özet

Konuşmanın tanımı yapalım

Sözlük anlamına göre konuşma, insanlar arası iletişimi sağlayan ve anlatıma yarayan bir işaretler sistemi ve örgütüdür. Konuşma, konuşanın, başkalarını ilgilendireceği varsayımı ile ve diğer kişi yada kişilerle bir anlaşma sağlamak amacıyla, düşündüklerini dil ve ses kalıpları halinde, haberleşme kanalları aracılığıyla aktarması ve tepkilerini kontrol ederek, bu eylemi gerçekleştirmesidir.

Konuşmayı oluşturan etmenleri sıralayalım

Konuşmayı oluşturan etmenler beş başlık altında sınıflandırılmaktadır:

- Ses
- Boğumlama (telaffuz)
- Konuşma dinamiği
- Sözcük hazinesi
- Biçem (üslup)

Konuşmanın öğelerini açıklayalım

Konuşmanın türü ister özel, karşılıklı dertleşme ve söyleşme niteliğinde olsun, ister halk önünde ya da bir topluluk karşısında olsun, güzel ve etkili bir konuşma yapabilmek için konuşmayı hangi yönlerden etkilediğini öğrenme, konuşmacının başarısı için önem taşır. Konuşmayı oluşturan öğeler dört başlık altında sınıflandırılmaktadır:

- Dinleyici
- Ortam
- Konu
- Konuşmacı

Dinleme türlerini açıklayalım

Görünüşte dinleme; Konuşan kişiyi dinliyormuş gibi görünüp başka şeylerle ilgilenmektir.
Seçerek dinleme: Sadece kendi ilgi alanımız doğrultusundaki iletileri almaktır.
Saplanmış dinleme: Belli bir duygusal duruma saplanmış olan dinleyicilerin, kendi ilgilendikleri duygunun dışında işittiklerini unutmaları ve dinlemek istememeleridir.
Savunucu dinleme: Bu tür dinlemede izleyiciler kendilerine ne söylenirse söylensin eleştiri ya da yerme olarak görerek savunmaya geçerler.
Tuzak kurucu dinleme: Konuşmacıyı ses çıkarmadan dinlemek ve konuşma bitiminde onu zor durumda bırakmak amacıyla fırsatlar aramak ya da sorular yöneltmektir.
Yüzeysel dinleme: Konuşmacının söylediği kelimelerin yüzeyinde kalınması, altta kalan anlama ulaşılamaması ya da ulaşılmak istenmemesidir.

İyi bir dinleyici olmanın temel noktalarını listeleyelim

- Kaynağın aktarmak istediklerini ya da öğrenmek istediği temel iletiyi saptamalı, seçim yapmalıdır.
- Sadece jest ve mimikleriyle onay davranışı sergilememeli, konuşmanın yüzeyinde kalmamalı, dikkatini öğrenmek ve anlamak istediklerine yoğunlaştırmalıdır.
- Kaynağı dikkatle dinlemek ve söylemek istediğini çözümlemeye çalışmalıdır.
- Kaynağın anlattıklarını dinlediğine yönelik gerek sorularla gerekse de katkılarla yansımada bulunmalıdır.
- Kaynağın aktardığı bilgiyi onaylayıp onaylamadığını doğru zamanlama eşliğinde bildirmelidir.
- Kaynağın aktardığı bilgiyi nasıl anlayıp çözdüğünü önce dinleyici kendisine sormalıdır, sadece kendince yorumlarda bulunmamalıdır.
- Kaynağı küçümser biçimde davranmamalıdır.
- Kaynağın açığını yakalasa bile dinleyici saldırgan bir tavırla hemen üzerine gitmemeli önce kaynağın verdiği yanıtı dinlemeli ve anlamalıdır.
- Kaynak da alıcı da karşılıklı etkileşim içinde olmalı ve öncelikle konuşulanları dinlemeyi ve karşısındakine saygı duyarak tepki vermeyi denemelidir.