Öğretim İlkeleri
Gagne’ye göre, etkili öğretim sağlayabilmek için aşağıdaki temel ilkelere dikkat edilmelidir:
1. Okulda öğrenmeyi etkili kılabilmek için, öğretimin planlı yapılması gerekmektedir. Her ne kadar okullarda büyük gruplara yönelik öğretim planlanmaktaysa da, planlamada öğrencilerin bireysel özellikleri de mutlaka dikkate alınmalıdır.
2. Öğretim planı kısa süreli aşamalarla birlikte uzun süreli aşamaları da içermelidir. Daha açık bir ifadeyle, ders planlarının [...]
Öğretim Aşamaları
Her çeşit öğrenme için söz konusu olabilecek öğretim etkinliklerinin öğeleri dokuz basamakta toplanmaktadır ve öğrenmenin gerçekleşebilmesi için her bir basamağın sırasıyla yerine getirilmesi gerektiği öne sürülmektedir.
Aşağıda, öğrenmeye hazırlık, edinim ve yerine getirme ile kalıcılık ve genelleme başlıkları altında toplanan bu dokuz basamak tanıtılmaktadır.
A. Öğrenmeye hazırlık:
___ 1. Öğrenme uyaranına dikkati yöneltme
___ 2. Öğrenme amacına [...]
Öğrenmenin Koşulları
Öğrenmenin İçsel Koşulları
Her bir öğrenme çeşidi, farklı biçimlerde edinilir. Gagne’nin kuramında, her bir öğrenme çeşidinin öğrenilmesi için gerekli birikim ve işlemlere, öğrenmenin içsel koşulları denmektedir. Ayrıca, öğrenmenin gerçekleşebilmesi için gerekli çevresel uyaranların önemi de vurgulanmaktadır. Bu uyaranlara da, öğrenmenin dışsal koşulları denmektedir. İçsel ve dışsal koşullar birbirleriyle etkileşerek öğrenmeyi oluşturmaktadır:
İçsel koşulların bazıları, öğrenmenin gerçekleşmesi için [...]
Öğretim Amaçları
Farklı öğrenme çeşitlerine yönelik hazırlanacak öğretim amaçlarında yer alacak ifade biçimleri de farklılaşmaktadır. Aşağıda, her bir öğrenme çeşidi için söz konusu olabilecek gözlenebilir ve ölçülebilir amaç yüklemleri yer almaktadır:
1. Sözel bilgi:
belirtir, ifade eder, yazar, tanımlar.
2. Devinsel beceri:
yapar, yerine getirir.
3. Tutum:
… ‘yi seçer, …’yi tercih eder.
4. Bilişsel strateji:
kullanır.
5. Zihinsel beceri:
Ayırdetme;
gösterir, seçer.
Kavram;
gösterir, [...]
Zihinsel Beceriler Hiyerarşisi
Gagne, zihinsel becerileri kendi içinde dörde ayırmaktadır ve basitten karmaşığa doğru şu şekilde sıraya dizmektedir: ayırdetme, kavram öğrenme, kural öğrenme ve problem çözme. Aşağıda, her bir zihinsel beceri çeşidi örneklerle açıklanmaktadır.
Ayırdetme: Ayırdetme, nesneleri birbirinden ayıran şekil, boyut, renk gibi özelliklere farklı tepkilerde bulunmaktır. Diğer bir deyişle ayırdetme, bir özellik açısından (örneğin, renk) benzeyen nesneleri bir [...]
Öğrenme Çeşitleri
Gagne’ye göre beş çeşit öğrenme vardır: Sözel bilgi, zihinsel beceri, devinsel beceri, tutum ve bilişsel strateji. Aşağıda, bu öğrenme çeşitlerinin her biri örneklerle açıklanmaktadır.
Sözel bilgi: Sözel bilgi ediniminde birey, belli bilgileri (tanımları, adları, açıklamaları vb. ) dinleyerek ya da okuyarak öğrenir ve bu bilgileri yazılı ya da sözlü olarak ifade eder.
İlkelerin başkentlerini, iç salgı bezlerinin [...]
Olumlu Bir Sınıf Atmosferi Yaratma
Weiner’ın nedensel çıkarsama kuramını kullanarak, olumlu bir sınıf atmosferi yaratmak için öğretmenlerin neler yapabileceğine ilişkin önerilerde bulunulabilir. Bu bölümde, bu önerilerin belli başlıları sıralanmaktadır:
1. Öğretmen, öğretim amaçlarını, öğrenme süreçleri ya da stratejileri açısından yeniden yapılandırmalıdır. Bu yapılandırmada ise, şu süreçleri dikkate almalıdır.
- Hangi öğretim amaçlarının, öğrenme stratejilerini vurgulayacak şekilde tekrar yazılabileceği incelenmelidir. Örneğin, “Listedeki birbiriyle [...]
Eğitim Ortamları Açısından Doğurgular
Weiner’ın nedensel çıkarsama kuramının eğitim ortamları açısından iki önemli özelliği vardır:
- Bu kuram, başarı ve başarısızlık durumlarının etkilerini inceler.
- Bu kuram, sınıftaki öğretmen-öğrenci etkileşimini irdelemek için bir çerçeve sunar. Sınıfta nedensel çıkarsamalar nasıl oluşur?
Weiner”ın nedensel çıkarsama kuramına göre, öğretmenin gösterdiği tepkiler, öğrencinin kendi başarısına ilişkin yapacağı nedensel çıkarsamaları üç şekilde etkiler:
1. Öğretmen, öğrencilerine, gösterdikleri performansa [...]
Nedensel Çıkarsamalara Temel Oluşturan Özellikler
Nedensel çıkarsamaların nasıl olacağı, bireyin sahip olduğu ön bilgilerle yakından ilişkilidir. Ön bilgiler üç grupta toplanmaktadır: (a) yaşantısal bilgiler, (b) bilişsel özellikler, (c) kişilik özellikleri.
Yaşantısal bilgiler arasında, geçmişteki başarı durumları, çalışmaya ne kadar zaman ayrıldığı, başkalarının performansları vb. sayılabilir. Örneğin, kişinin geçmişinde tutarlı bir başarı grafiği yer alıyorsa, kişinin başarısını yeteneğe bağlama olasılığı yüksek olacaktır. [...]
Nedensel Çıkarsama-Duygu-Davranış İlişkileri
Nedensel çıkarsama kuramında; nedensel çıkarsamalar, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkilerin önemi üzerinde durulmaktadır. Weiner”a göre duygular, nedensel çıkarsamaların sonucu olarak ortaya çıkar; duygular, nedensel çıkarsamaları etkilemez. Dolayısıyla, bir konuda yapılan nedensel çıkarsamaların değişmesi, duyguları da değiştirebilir. Bir nedensel çıkarsamaya bağlı olarak, kişinin kendisinin ya da başkalarının yaşadığı duygular, yapılan nedensel çıkarsamalara ilişkin ödüllendirici ya da [...]