Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Gelişim ve Öğrenme      Ünite 6      18 Şubat 2010 Ara     

Kohlberg ve Ahlaki Gelişim Kuramı

Kohlberg ahlak gelişimi kuramını Piaget’nin bilişsel gelişim kuramına dayalı olarak geliştirmiştir. Ahlak gelişimi, bilişsel gelişime paralel olarak ve dönemler halinde yapılanır. Kohlberg, kuramında ahlak gelişiminin üç büyük düzey ve bunların içinde alt evreler halinde oluştuğunu belirtir. Kohlberg’e göre kişinin içinde bulunduğu düzeyi belirlemek için, bir sorunla karşılaştığında bulduğu çözümle veya sergilediği davranış ile değil de, çözüme varırken veya o davranışa yönelirken başvurduğu akıl yürütme süreci ile ilgilenilmektedir.

Örnek

Bir öğrencinin yalan söyleme davranışındansa, bu davranışına gösterdiği gerekçe üzerinde odaklaşılır.

Bir çocuğun ahlaki gelişimin hangi döneminde olduğu; bir davranışı doğru veya yanlış olarak değerlendirmesi sırasında ortaya koyduğu gerekçeleri ve neden o davranışı doğru veya yanlış olarak gördüğü konusundaki, değerlendirmeleri ile belirlenmektedir. Kohlberg’e göre ahlak gelişiminin aşamaları tüm kültürlerde aynı sırayı izleyen evrensel özellikler taşır. Ahlak gelişimi, bilişsel gelişim gibi olgunlaşmayla yakından ilgilidir. Yaş, tek başına ahlak gelişimini belirleyen bir unsur olmayıp, bireyin bilişsel anlamda hazır olmasını ve yeterince olgunlaşmasını belirlemede bir araçtır. Zekâ ise, Piaget’nin kuramında olduğu gibi Kohlberg için de, değerlendirilen sosyal davranışların arka planında yer alarak işlevde bulunur. Bilişsel gelişimine paralel olarak birey üst düzeylere çıktıkça, giderek daha karmaşık, daha çok boyutlu, yani daha üst düzeyde ahlaki yargılarda bulunur. İnsanoğlu, yaşamın ilk yıllarında ve okulöncesi çağda ilkel ve tek bir boyutu dikkate alan ahlaki yargılarda bulunurken, ergenlik döneminde toplumda baskın olan ahlaki düşünme düzeyine erişir. Ergenlik çağındaki bir gencin, sosyal kuralları anlama biçimi gelişimsel olarak değişebilir ve genç yetişkinlerin düzeyine erişilebilir. Bu, akranları ile kurduğu etkileşimle ve gelişmiş rol alma etkinlikleri ile kısmen başarılabilir. Rol alma, ergene diğer insanın bakış açısını alma, dünyaya onun açısından bakabilme şansı verir.

Soru

Ergenin içinde yer aldığı duruma, başkalarının bakış açıları ile bakabilme becerisi, hangi kavramın karşılığıdır?

Bilişsel gelişimine paralel olarak daha karmaşık bilişsel yapılara kavuşan ergenin, benmerkezcilikten kurtularak empatik becerileri gelişmekte ve böylece olayları, durumları farklı açılardan görebilme şansı elde etmektedir. Kohlberg, bilişsel yeterliliğin yükselmesiyle birlikte, bireylerin gittikçe daha karmaşık ve incelikli ahlaki konuları anlayabildiklerini belirtmektedir. Bireyler ahlaki düşüncenin en yüksek evresinden tepkileri, bilişsel gelişim açısından soyut işlemler düzeyine eriştiklerinde sergileyebilirler.