Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 6      7 Ocak 2015 Ara     

Kaynak Yönetimine Aile Yapısının Etkisi

Amaç 5

Ülkemizde var olan aile yapılarını açıklamak ve ailede kaynak yönetim modelleri oluşmasındaki etkisini açıklayabilmek

Toplumun en küçük örgütleri olan ailelerde kaynakların yönetimi ailelerin yapısına göre değişiklik göstermektedir. Tarihi gelişim içinde ailede değişik örgüt modelleri görülmüştür. Bugün ise coğrafi bölgelerdeki aileler arasında olduğu gibi kırsal ve şehirsel bölgelerdeki aileler arasında da yapısal farklılıklar vardır. Tarihi gelişim içinde aile yapısı incelendiğinde uzun süre akrabaların kaynakların yönetiminde etkili olduğu görülmektedir.

En son yapılan 1983 araştırmalarına göre Türkiye’de 4 çeşit aile görülmektedir. Bunlar çekirdek aile, ataerkil ve geniş aile, geçici geniş aile ve dağılmış ailelerdir.

Çekirdek Aile: Günümüzde yaygın olan aile şeklidir. Evli kadın, erkek ve evlenmemiş çocuklardan oluşur. Aile bireyleri eşit önem ve haklara sahip olabilirler. Her biri özel servet edinme hakkına sahiptir. Çekirdek ailelerde örgüt modeli aileyi oluşturan bireylere göre yapılanmaktadır. Aile geleneksel temellere oturmuşsa genelde monografik yönetim uygulanmaktadır. Bu ailede toplumsal statüyü sağlayan erkektir.

Eğitim düzeyi yüksek bireylerin oluşturduğu ve karı-kocanın ev dışında çalıştığı çekirdek ailelerde demokratik örgütlenmeye daha çok rastlanmaktadır. Kaynaklar çekirdek ailelerde, ailelerin yapısına göre (yatay veya dikey örgütlenmesine göre) yönetilmektedir.

1968-1983-1988 yılı araştırmalarına göre çekirdek aile en az Kuzey Anadolu, en çok da Güney Anadolu bölgesinde görülmektedir. Yıllar itibariyle bu yoğunluk bozulmamaktadır. 1988 verileri çekirdek aile oranında Batı Anadolu’da büyük bir artış olduğunu göstermektedir. Çekirdek aile oranı 1988 verilerine göre kentle % 78,1 kırda. % 58,1 bulunmuştur. Her bölgede hane halkı sayısının azalması ve çekirdek aile sayısının artma eğilimi görülmektedir. DİE, 1986. Çekirdek aileler kırsal alanlardan, kentsel alanlara doğru bir artış göstermektedir.

Geniş aile: Geniş aile çeşitli kuşaklardan ailelerin birlikte oturdukları ailelerdir. Aynı kazandan yeme ve ortak mülkiyet özelliklerini taşırlar. Bundan da anlaşılacağı gibi geniş aile, yakın akraba olan, çeşitli kuşakların birlikte yaşadığı, aynı evde oturup aynı sofrayı paylaştığı, ortak mülkiyete ve ortak gelire sahip, oldukça kalabalık aile biçimidir.

Türkiye’de geniş aile çoğunluğu baba soyuna dayanır. Böyle aileler Ataerkil Geniş aile adını alırlar. Geleneksel temellere oturmuş bir aile türüdür. Babaya geniş yetkiler tanınmıştır. Mülkiyette babada yoğunlaşır. Baba otoritesi ölünceye kadar devam eder. Babanın ölümünden sonra ailedeki tüm yetki ve otorite büyük oğula devredilir. Monografik bir aile yapısı taşıdığı için kaynakların yönetiminde önce baba, baba öldükten sonra oğullar etkin olur.

Geniş aileler en çok kuzey bölgede yer almakta, onu Doğu Anadolu Bölgeleri izlemektedir. Ataerkil geniş aile güney ve batı bölgelerimizde daha az bulunmaktadır. Ataerkil aileler Orta Anadolu’da Türkiye ortalamalarına yakın oranda bulunmaktadır. Geniş aileler kentsel alanlardan kırsal alanlara doğru artmaktadır. Geçici geniş aileler Türkiye’de ataerkil geniş aileden daha az miktardadır. Geçici geniş ailelerin Türkiye genelinde dağılımı ise ataerkil aileler şeklindedir. Dağılmış Aileler: Batı Anadolu Bölgelerinde fazla olup kırsal alanlardan kentsel alanlara doğru artmaktadır. Aileler dağınık oldukları için her birey kendi kaynaklarını kullanmaktadır.

Sıra Sizde

Aile yapınızı inceleyerek aile kaynaklarınızın yönetim modelini irdeleyiniz.