Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
26.07.2014
Ders: Uluslararası İşletmecilik      Ünite 2      29 Kasım 2010 Ara     

Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi

Şimdi de eğer bir ülke tüm ürünlerde mutlak üstünlüğe sahipse ne olur sorusu akla gelebilir. 1817 yılında David Ricardo bu soru üzerinde durmuş ve Adam Smith’in mutlak üstünlük teorisini geliştirerek Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisini ortaya atmıştır. Karşılaştırmalı üstünlük bir ülkenin bir mal ya da hizmeti öteki mal ve hizmetlere göre daha düşük maliyetle üretebilmesi halidir. Ricardo’ya göre eğer bir ülke diğer ürünlerden daha fazla verim aldığı bir ürünün üretiminde uzmanlaşırsa (diğer ülkelerin aynı ürünü daha etkin üretip üretmediğine bakılmaksızın) ticaretten elde edilen toplam verim artacaktır. Serbest ticaret, ticarete katılan tüm taraflar için yarar sağlayacaktır.

Ricardo’ya göre uluslararası ticareti mutlak üstünlüklere dayandırmaya gerek yoktur. Böyle bir yaklaşım ayrıca teorinin kapsamını daraltır. Uluslararası ticaret için üzerinde durulması gereken, ülkelerin bazı malları ucuza üretmeleri yani, bu mallarda mutlak üstünlüğe sahip olmaları değildir. Tersine, önemli olan üstünlüklerin derecesidir. Bir ülke, diğerleriyle karşılaştırıldığında, hangi malların üretiminde daha yüksek bir üstünlüğe sahipse o mallarda uzmanlaşmalıdır. Başka bir deyişle, Ricardo’ya göre uluslararası ticaretin temelini mutlak değil, karşılaştırmalı üstünlükler oluşturur.

Uluslararası ticaretin dışından bir örnek vererek konuyu daha anlaşılır hale getirebiliriz. Şehirdeki en iyi doktorun sekreterlik işlerinden de çok iyi anladığını düşünelim. Doktorun hem hastaları kabul edip hem de telefonları cevaplaması ve randevuları düzenlemesi ekonomik olarak anlamlı mıdır? Elbette değildir. Doktor sadece kendi mesleğini yaparak daha çok para kazanabilir ve ofisin işlerini yürütmek için kendisinden daha az yetenekli bir sekreteri işe alabilir. Benzer bir mantıkla bir ülke de kaynaklarını üretimini en etkin şekilde gerçekleştirdiği ürünlerde kullanmalıdır. Üretiminden vazgeçtiği ürünleri de diğer ülkelerden satın alabilir.

Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi İçin Sayısal Bir Örnek

Ricardo’nun karşılaştırmalı üstünlükler modelinde ülkelerin ticaretten nasıl kazanç sağladıklarını ispatlamanın en kolay yolu durumu sayısal bir örnek ile açıklamaktır. Karşılaştırmalı üstünlüklere dayalı bir ticaret ilişkisinden ülkelerin nasıl kazançlı çıktıklarını aşağıdaki örnekten yararlanarak açıklayabiliriz. Ricardo’nun teorisini açıklamak için İngiltere ve Portekiz arasındaki buğday şarap ticaretini örnek olarak verebiliriz. Örnekte, Portekiz her iki malı İngiltere’ye göre daha az emek ve maliyetle üretmektedir. Yani, Portekiz her iki malda da mutlak üstünlüğe sahiptir. Buna karşın, bu ticari ilişkiden her iki ülke de yarar sağlayacaktır. Çünkü Portekiz şarap üretiminde, İngiltere ise buğday üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Şarap ve kumaşın iki ülkedeki maliyetleri şöyledir:

Mutlak maliyetler

Tablodan da görüleceği gibi İngiltere’de 1 birim şarap üretmenin maliyeti 2 birim buğday üretmenin maliyetine eşittir. Yani 1 birim fazla şarap üretmek demek 2 birim buğdaydan vazgeçmek demektir. Daha açık bir ifade ile 1 birim şarabın fırsat maliyeti 2 birim buğdaya eşittir. Durumu Portekiz açısından değerlendirirsek, 1 birim şarabın maliyeti 1,5 birim buğdaya eşittir. Diğer bir ifadeyle bir birim şarabın fırsat maliyeti 1,5 birim buğdaya eşittir. Karşılaştırmalı maliyetler farklı olduğundan, Portekiz her iki üründe de mutlak üstünlüğe sahip olmasına rağmen ticaret her iki ülkenin yararına olacaktır. Portekiz’de şarap üretiminin fırsat maliyeti daha düşük olduğundan Portekiz’in şarap üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğunu söyleyebiliriz. İngiltere ise buğday üretiminde aynı üstünlüğe sahiptir. Yani, İngiltere buğday üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir.

Karşılaştırmalı maliyetler yönünden şarap üretiminde Portekiz; buğday üretiminde de İngiltere üstünlüğe sahiptir. Böylece Ricardo uluslararası ticaretin varlığı için gerekli olan koşulu ülkeler arasındaki karşılaştırmalı maliyetlerin farklı olması biçiminde vermektedir. Karşılaştırmalı maliyetler iki ülkede farklı olduğundan, bu ülkeler arasında şarap buğday ticareti gelişebilir ve bu ticaretten her iki ülke de yarar sağlar. İngiltere buğday üretiminde uzmanlaşır ve ihraç edeceği buğdayla ihtiyacı olan şarabı Portekiz’den karşılarsa ya da Portekiz şarapta uzmanlaşır ve buğdayı İngiltere’den ithal ederse her iki ülke de dış ticaretten kazançlı çıkar. Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisine göre ülkeler arasında kârlı dış ticaret için zorunlu koşul bu ülkelerde iç üretim maliyetlerinin birbirinden farklı olmasıdır.

Sıra Sizde 4

Yukarıdaki iki ülke ve iki ürünün kullanıldığı örneğimizde Portekiz’in her iki üründe mutlak üstünlüğe sahip olduğunu gördük. Bunun yerine Portekiz bir üründe, İngiltere ise diğer üründe mutlak üstünlüğe sahip olsa idi karşılaştırmalı üstünlükleri incelemeye gerek olur muydu?

Ricardo Modelinde Dış Ticaret Kazançları

Şimdi de ticaretin toplam üretim miktarını nasıl değiştirdiğini inceleyelim. Her iki ülkedeki üretim maliyetleri yukarıdaki tabloda verilmişti. İngiltere’nin üretimde kullanabileceği 270 birim emek faktörü olduğunu varsayalım. Ticaret gerçekleşmeden önce 8 birim buğday ve 5 birim şarap üretebilir. Portekiz’ de ise emek faktörünün daha az; 180 birim olduğunu varsayalım. Portekiz’ de ticaret olmadan 9 birim buğday ve 6 birim şarap üretebilir. İki ülkenin gerçekleştirdikleri toplam üretim ise 17 birim buğday ve 11 birim şarap olmaktadır. Eğer her iki ülke de üstünlüğe sahip olduğu ürünlerde uzmanlaşır; Portekiz sadece şarap ve İngiltere sadece buğday üretirse, toplam üretim 18 birim buğday ve 12 birim şarap olarak gerçekleşecektir. Ticaret sayesinde toplam üretimin nasıl arttığını aşağıdaki tablodan da inceleyebiliriz.

Ticaret sonrası üretim artışı

“Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi” için 1 cevap

  1. Murat Bolat diyor ki:

    Çok açıklayıcı ve anlaşılır olmuş. Emeğiniz için teşekkürler..

Bir Cevap Yazın

*