Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 7      9 Ocak 2015 Ara     

Karar Verme Süreci

Amaç 4

Karar verme sürecinin aşamalarım sıralamak ve her aşamanın önemini açıklayabilmek

Karar vermenin bir zihinsel faaliyet, bir problem çözme işlemi olduğunu belirtmiştik. Yönetim bir anlamda seri bir biçimde verilen kararlardır denilebilir. Ailede kaynakların doğru yönetilebilmesi için, birçok doğru kararın alınması gerekir. Bu da çok zor bir işlemdir. Çok çeşitli alanlarda birçok ihtiyaç ve istek karşılanacaktır. Ayrıca aile bireylerine bu konuda özel bir eğitim verilmemiştir. Bir işletmede kaynakları yönetmek, ailede kaynakları yönetmekten çok daha kolaydır. İşletmelerde kaynak kullanım alanları sınırlı ve belirlidir. Ayrıca işletmelerde kaynak yönetimi ile ilgilenen bireyler özel eğitim almışlardır.

Karar verme bir süreçtir. Karar verme sürecinin aşamaları ise şöyle sıralanır.
1. Problemin tanımlanması.
2. Problemle ilgili çözüm yollarının araştırılması.
3. Olası çözüm yollarının incelenmesi ve problemle ilişkisinin kurulması.
4. Bir çözüm yolunun seçilmesi.
5. Karar verme ve kararı uygulama.
6. Değerlendirme.

Sıra Sizde

Karar verme sürecinin aşamalarını sıralayınız.

Problemin Tanımlanması

Karar verme, özü bakımından bir problem amacını taşır. Bu nedenle problemin ne olduğunu, önemini, kapsamını, etki ve sonuçlarını açık bir şekilde bilmek gerekir. Karar vermedeki bu ilk adım çok önemlidir. Problemin çözümü için diğer aşamalar bunun üzerine yerleştirilecektir. Problemin tanımlanmasında şu sorunun cevabı bulunmalıdır.

Problem nedir? Bir ceket alma istek ya da ihtiyacının doğmasında problemin nedeni aşağıdakilerden biri olabilir:
a- Çalışma ortamında üşümek – Fonksiyonel ve kullanışlı bir ceket seçimi.
b- Daha güzel görünme isteği – İnce, zarif, vücut ve yüz yapısına uygun form renk ve dokuda ceket seçimi.
c- Sıradan olmadığını vurgulama isteği – Çarpıcı, alışılmamış doku form ve renklerde ceket seçimi.
d- Dinamik, entelektüel bir görüntü isteği – Spor, günün çizgilerini taşıyan, kaliteli ceket seçimi.

Görüldüğü gibi tüm ihtiyaç ve isteklerin karşılanması, problemin çözümü, ceket alma kararı olabilir. Ancak her problemin çözümü farklı yapıda ceketlere karar vermeyi gerektirmektedir. Bu da karar vermeden önce problemin tanımlanması gereğini ortaya koymaktadır.

Sıra Sizde

Şu anda üzerinizde taşıdığınız giysilerinizin elde edilmesi birçok karar almanızı gerektirmiştir. Aldığınız bu kararların öncesinde problemi ne oranda doğru tanımladığınızı irdeleyiniz.

Problemle İlgili Çözüm Yollarının Araştırılması

Çözüm yollarının araştırılmasında tüm imkanlar bilinmelidir. Bir problemin çözümü için ayrılabilecek zaman, enerji, bilgi, beceri, para gibi kaynakların neler olduğu daha önceden konu ile ilgili tecrübelerin ne ölçüde kullanılabileceği tespit edilmelidir.

Bireyler ve aileler bilgi toplamının önemini kabul etmelidirler. Araştırma için harcanan kaynaklar problemin daha doğru çözüm olasılığını artırır. Bilgi kaynakları test edilmelidir. Objektif olmayan bireysel bilgiler, yanıltıcı reklam, dost ve akraba görüşleri vb. bilgi kaynakları güvenilirlik açısından dikkate alınmalıdır.

Sıra Sizde

Ekonomik kararlarınıza ilişkin problemin çözümünde, yeterli düzeyde bilgi toplama ve çözüm yolları üretmekte misiniz, açıklayınız.

Çözüm Yollarının İncelenmesi ve Problemle İlişkin Kontrolü

Toplanan bilgiler, çözüm önerileri sıralanır. Ayrı ayrı her alternatifin problemi ne oranda çözeceği ve sonuçları düşünülür. Sonuçları tahmin edilebilen alternatiflere öncelik verilir. Sonuçları tahmin edilirken alternatiflerin zaman içinde getirebileceği problemler düşünülür. Problem çözümünde en öncelikli görülenden başlayarak alternatifler sıralanır. Örneğin; çalışma ortamında üşüme problemini çözmek amacı ile kullanışlı, fonksiyonel ve kaliteli ceket almak çok pahalıdır. Böyle bir ceketi satın alacak kaynak ayrılamamaktadır.

Para ile birlikte ailedeki diğer kaynakların (bilgi, beceri vb.) kullanımı ile olası çözüm yolları şunlardır:
• Eski ceket sökülüp temizletilerek yeni bir ceket üretmek.
• Eski ceketin bazı bölümlerine deri geçirerek bugünün çizgilerini kazandırmak.
• Yün alarak ceket örmek.
• Daha az fonksiyonel ama daha ucuz bir ceket almak.
• Bazı birimlerden kaynak aktararak istenen ceketi almak.
• Kumaş alınarak evde ceket üretmek vb.

Sıra Sizde

Bugün akşam yemeğine ilişkin nerede, nasıl, kiminle ne yemeliyim sorularına alternatif üretiniz ve sizin için en doğru olanı seçiniz.

Bir Çözüm Yolunun Seçilmesi

Bu aşamada en doğru çözüm yolunun seçimine karar verilir. Olası çözüm yolları fazla ise olanlar gruplanır. Tüm çözüm yollarının olumlu ve olumsuz faktörleri sıralanır. Problem çözümü için en doğru olanı seçilir. Bu konuda verilen kararda temel ilke amaca ulaşılması ve problemin çözümünün yeni bir problem yaratmaması olmalıdır. Örneğin: Bazı birimlerden kaynak aktararak istenen ceketi almaya karar vermek, kaynak aktarılan birimde yeni bir problem yaratabilir.

Sıra Sizde

Problemin çözüm yollarından birinin seçimine ilişkin verilecek karar da temel ilke ne olmalıdır?

Karar Verme ve Kararı Uygulama

Karar verme ve kararı uygulamada önemli olan gerçekçi bir yol izlemektir. Ailenin kaynakları ile kararlar arasında yakın bir ilişki vardır. Kaynaklar değerleri, amaçları ve standartları problemin çözüm yöntemini belirlemektedir (Şekil 7.2). Bireyler ve aileler var olan kaynaklarını dikkate alarak doğru basamakları kullanıp, amaçlarına uygun şekilde problemi çözme yöntemlerine karar verir ve kararı uygularlar.

Aile kaynakları ve etkileşimi

Sıra Sizde

Aile ekonomilerinde kaynakların etkileri hangi alanlarda görülmektedir?

Değerlendirme

Değerlendirme; karar verme aşamalarının her basamağında düşünülmesi gereken bir faktördür. Sonucun değerlendirilmesi, verilen kararların ne oranda problemi çözdüğü, amaca ulaşılıp ulaşılmadığı, sonu tatmin edici değilse karar vermenin hangi basamağında hata yapıldığını ortaya koyar. Böylece daha sonra verilecek kararlarda aynı hatalara düşülmesi önlenir. Bu da karar verme işleminin kendi kendini geliştirmesini sağlar. Böylece karar verme bir süreç olma niteliğini kazanır. Karar veren kişi ise karar verme yeteneğini geliştirir.

Sıra Sizde

Değerlendirme karar verme aşamalarının hangi basamağında kontrol edilmelidir?