İstanbul Üniversitesi Makro İktisat Vize-Final Soruları - 2

Prof. Dr. Merih Paya

6- Başlıca işsizlik çeşitleri nelerdir?

1. Yaygın işsizlik: İşsizlik belirli sektörlerle sınırlı kalmayıp ekonominin geneline yayılması.
1.a. Konjonktürel işsizlik: Mal piyasalarındaki talep yetersizliğinin emek piyasasına yansıması.
1.b. Fiksiyonel işsizlik: Emek arz ve talebinin buluşamaması.
1.c. Doğal işsizlik: Ekonominin normal kapasitesinde sergilediği durumlarda ortaya çıkan işsizlik.
1.d. Büyüme yetersizliğinden kaynaklı işsizlik
1.e. Teknolojik işsizlik
1.f. Demografik işsizlik

2. Kısmi işsizlik: Ekonominin tümüne yansımayan belirli sektörlerde ortaya çıkan işsizliktir.

3. Diğer işsizlik türleri: Açık işsizlik, Gizli işsizlik

7- Ödemeler Bilançosunun başlıca kalemleri nelerdir?

Bu bilanço bir ülkede yerleşik kişi ve kurumların, dış dünya ile yaptığı ekonomik ilişkilerini muhasebeleştiren bir tablodur. Başlıca kalemleri;

1. Cari İşlemler Dengesi:
a. Dış Ticaret Dengesi: İthalat ve İhracat işlerini kapsar.
b. Diğer Mal ve Hizmet Gelirleri: Faiz, gelir, kar transferi ile ilgilenir.
c. Karşılıksız Transfer: Hibe, işçilerin tasarruf transferleri gibi kalemler.

2. Sermaye Hareketleri:
a. Dolaysız yatırımlar
b. Portföy yatırımları
c. Diğer uzun vadeli sermaye yatırımları
d. Kısa vadeli sermaye hareketleri

Cari işlemler bilançosunda ortaya çıkan eksiklik ya da fazlalık, dış dünya ile olan sermaye akımları sayesinde dengelenebilir.

3. Net Hata ve Noksan Kalemi:
Bilanço bakiyelerindeki (+) veya (-) kayıtlar bu kalemle dengeye getirilir.
4. Rezerv Hareketleri:
Cari dönemde ülkenin varlık ve yükümlülüklerinde ortaya bir fark çıkarsa bu kalemle kapatılır.

8- Makro ekonomik istikrar teorileri nasıl tanımlanır?

Teorik ve uygulama olmak üzere iki tanımı vardır. Ekonomik istikrar, toplumsal hedeflere (adalet, hürriyet, refah ve güvenlik) katkı sağlayan bir ana hedef konumundadır.

9- Makro ekonomik istikrar uygulamada nasıl tanımlanır?

Ekonomik istikrar tanımı genellikle şu ölçüler çerçevesinde yapılır:
*Fiyat istikrarı
*Ekonomik büyüme
*Tam istihdam
*Ödemeler bilançosu denkliği
*Adil gelir bölümü
*Temiz çevre

Bu çerçevede ekonomik istikrar, bazı iktisatçılar için sadece fiyat istikrarı olabilirken, bazıları içinse ekonomik istikrar daha fazla kıstas içermelidir.
İstikrar anlayışı daha fazla kıstas içeriyorsa, kıstaslar önceliklerine göre sıralanmalıdır ki ölçütler arasında çatışma olmasın. Fakat ölçütlerin belirlenmesi ve önceliklerin sıralanması istikrar tanımı için yeterli değildir. Belirlenen ölçütler rakamsal olarak sıralanmalıdır. Ayrıca istikrar ölçütleri kişiden kişiye değişen anlamlar taşır.
Tanımlaması büyük sorunlar oluşturan istikrar kavramı günlük yaşamda önemli belirsizliklere yol açar.

10- Makro ve mikro açıdan yatırımlar nasıl tanımlanır?

Mikro açıdan – Paranın saklanması (yastık altı dahil) yatırımdır.
Makro açıdan – Sermaye stokuna ilave yapılmasıdır.