Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
23.10.2014
Ders: Perakende Mağaza Yönetimi      Ünite 1      15 Aralık 2010 Ara     

İşletme Durum Analizinin Yapılması

Bir perakendecinin yukarıda yer alan amaçlara ulaşabilmesi için doğru bir strateji geliştirmesi gerekir. Strateji geliştirme süreci de çevresel koşullar kadar işletmenin güçlü ve zayıf yönlerini analiz etmesiyle başlar. Daha sonra tehditler ve fırsatlar belirlenir. Dış ve iç çevresel koşullar ile güçlü ve zayıf yönlerin analiz edilmesi, durum analizi ya da Swot analizi olarak bilinir. Swot, sözcüklerin İngilizce karşılıklarının baş harflerinin (Strengths-Güçlü yönler, Weaknesses-Zayıf yönler, Opportunities-Fırsatlar ve Threats-Tehditler) bir araya getirilmesiyle oluşmuştur.

Dış Çevresel Koşulların Analiz Edilmesi

Stratejik avantajların sağlanması ve seçimlerin etken olabilmesi için analiz ve teşhis gerektiren dış çevresel koşulları şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:
- Yakın çevre: Devlet ve yerel yönetimler tarafından yapılan işletme faaliyetlerini etkileyecek yasal düzenlemelere, pazar koşullarına ve müşterilerin özelliklerine, rekabet koşullarına ve rakiplerin durumuna, satıcıların özelliklerine ve satıcı piyasasının durumuna, finansal ve sendikal kurumlara ilişkin faktörleri içerir.
- Genel çevre: Ekonomik ve politik, teknolojik değişme ve gelişme, sosyo-kültürel, uluslararası çevre ve dış ülke, ekolojik çevre ile dinsel ve ahlaksal çevre koşullarına ilişkin faktörleri içerir.

Dış çevreyle ilgili bilgiler yazılı, basılı, görsel ve sözel kaynaklardan elde edilebilir. Bunlar genellikle;
1) Bilimsel ve uygulamalı araştırma sonuçlarının açıklandığı toplantı ve konferanslar,
2) Radyo ve televizyon özel programları,
3) İşletmenin çeşitli kademelerinde görev yapan personelin değişik çevre faktörleri hakkındaki görüş ve düşünceleri,
4) İşletmenin müşterilerinden, toptancı ve acentelerinden, işletmeye hammadde ya da yarı mamul madde satan kişi ve kurumlardan, işletmenin rakiplerinden ve bu işletmelerde çalışan personelden, sermaye piyasası analistlerinden, banka ve bankerlerin sektöre ilişkin çevresel analizlerinden, hissedarlardan, danışman kişi ve kurumlardan, hükümet ve üniversitelerin uzmanlarından ve personelinden elde ettikleri bilgilerdir.

Çevreyle ilgili yararlı bilgilerden bazıları da Devlet İstatistik Enstitüsü, Sanayi ve Ticaret Odaları, Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Üniversiteler gibi kurumlar tarafından gerek kitap, dergi, gazete, bülten, duyuru vb. gerekse, İnternet ortamında yayımlanan yazılı kaynaklardan elde edilebilir (Eren, 1990, s. 189).

İç Çevresel Koşulların Analiz Edilmesi

İşletmenin analiz ve teşhis gerektiren iç çevresel koşulları şunlardır (Eren, 1990, s. 198-208):
- Genel ve sektörel faktörler: Öncelikle faaliyette bulunulan her sektörün kârlar üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğunun araştırılması gerekir. İkinci analiz konusu ise, işletme kaynaklarının çeşitli ürünler arasında nasıl dağıldığına ilişkindir. Kaynaklardan kasıt sadece sermaye, üretim araçları ve donanımı değil aynı zamanda değerli yöneticileri, teknik elemanları içeren insan kaynaklarıdır. Çünkü örneğin, satışların düşmesinin nedeni çoğu kez değerli bir yöneticinin ya da teknik personelin işten ayrılmasıdır.
- Üretim ve tedarik faktörleri: Ne tür üretim araç ve donanımlarına sahip olunduğu, bunların tam kapasiteyle kullanılıp kullanılmadığı analiz edilmelidir.
- Finansman ve muhasebe faktörleri: Sermayenin yapısı, nakit akışı ve faizler, komisyonlar gibi finansman giderlerinin durumu, azaltılma ya da ortadan kaldırılma olanakları, kaynak dağılımı, sahipler ve hissedarlarla ilişkiler, finansal planlama, çalışma sermayesi, sermaye bütçelemesi süreçleri, vergi koşulları, muhasebe, bütçeleme, kâr planlama ve denetim süreçleri, envanter ve stok değerleme politikaları vb. dikkatle analiz edilmelidir.
- Pazarlama ve dağıtım faktörleri: Rekabet yapısı ve pazar payı, ürün-hizmet karması, ambalajlama ve fiyatlama, satış gücü, reklam, satış sonrası hizmet, dağıtım kanalları vb. analiz edilmelidir.
- İnsan kaynakları yönetimi: İnsan kaynakları yönetimi fonksiyonlarının analizini içerir.
- Teknolojik faktörler: Kullanılan teknolojiler yeterlilikleri ve gereken değişiklikler açısından analiz edilmelidir.
- Yönetsel faktörler: İşletmenin ve ana bölümlerinin amaçları, işletmenin imajı, prestiji, örgüt yapısı ve iklimi, bilgi akışı, iletişim ve karar verme süreçleri, sektöre göre büyüklük, fonksiyonel bölümler arasındaki ilişki, kayıt yönetimi sistemi, yerel yönetim, devlet ve diğer düzenleyici kurumlarla (odalar, birlikler gibi) ilişkiler, yenilik ve değişimlere uyma yeteneği vb. analiz edilmelidir.

Güçlü ve Zayıf Yönlerin Belirlenmesi

Durum analizinin en kritik yönü bir perakendeci için güçlü olduğu yönlerini, üstünlük sağlayacak yeteneklerini ve rakiplerine göre yetersiz olduğu yönlerini belirlemektir. Güçlü ve zayıf yönlerin analizi, işletmenin iş çevresindeki fırsatları ne kadar yakalayabileceğini ve tehditlerin vermesi olası zararlardan nasıl korunabileceğini gösterir. Şekil 1. 3′te bu analiz sırasında dikkate alınması gereken konular özetlenmektedir.

İşletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin analiz edilmesi

İşletmenin güçlü yönlerinin ne olduğunun belirlenmesi aşamasında;
- “İşletmemizin rekabetin üstesinden gelmesini sağlayacak temel rekabet avantajı/avantajları nelerdir?” sorusu cevaplanmalıdır. Bu sorunun cevabı daha düşük fiyatlar, daha iyi bir yerleşim yeri, daha iyi bir mağaza personeli vb. olabilir.
- Cevaplanması gereken bir başka soru da “Bizi iyi yapan nedir?” dir. Bu sorunun cevabı da örneğin, “Müşterinin istediği ürünü, istediği miktar ve kalitede, istediği zaman bulundurmamız nedeniyle müşteri taleplerini karşılama konusunda rakiplerimizden daha yetenekli olmamızdır. ” şeklinde olabilir. Zayıf yönlerin belirlenmesi aşamasında ise;
- “Rakiplerimizin bizim sahip olmadığımız temel rekabet avantajı nedir?” sorusu cevaplanmalıdır. Bu soruya “Bizden daha düşük fiyatlara, daha iyi bir yerleşim yerine ya da daha iyi personele sahipler” şeklinde cevap verilebilir.
- Cevaplanması gereken ikinci soru, “Rakipleri bizden daha iyi yapan şey nedir? Örneğin, ticari ürün seçiminde ya da müşteri taleplerini karşılamada bizden daha iyi iş yapıyorlar mı?”
- Bizim iç zayıflığımız nedir? Örneğin, personel eğitiminde yeterli miyiz? Mağazamızın yeniden şekillendirilmesi mi gerekiyor?

Fırsatların ve Tehditlerin Belirlenmesi

Fırsatlar analiz edilirken şu sorulara cevap verilmelidir:
- İşletmemize yararlı olabilecek olumlu çevresel eğilimler var mı? Örneğin, pazar büyüklüğümüz artıyor mu? Hedef kitlemizin aile gelir düzeyleri artıyor mu? Ticari ürünler hedef pazara göre fiyatlanıyor mu?
- Pazarımızda rekabet durumu nasıl? Örneğin, pazara yeni işletmeler giriyor mu ya da var olan işletmeler ayrılıyor mu ve bunun bize etkisi nasıl olur?
- Bizimle yakından ilgisi olan işin hangi alanları daha az gelişmiştir? Örneğin, bizim için aynı müşterilere hizmet veren ilgili bir alana yayılma olanağı var mı? Böyle bir durumda iyi adımızın, markamızın avantajından yararlanabilir miyiz?

Tehditlerin ne olduğu kestirilmeye çalışılırken de aşağıdaki soruların cevaplanması yararlı olur:
- Gelecekte performansımıza zarar verme olasılığı bulunan olumsuz çevresel eğilimler nelerdir? Örneğin, enflasyon müşterilerin fiyatlara karşı daha hassas olmalarına neden olmuş mudur? Artan maliyetleri müşterilere aktarmak bizi fiyat artışlarından korur mu? Yeni rakiplerin girişi ya da tedarikçilerin olası zararları nedeniyle fiyat, yeni ürün, hizmet gibi rekabet faaliyetlerimiz bize hangi zararı verir?
- Yakın zamanda hangi teknoloji işletmemiz üzerinde bir etkiye sahip olacaktır? Örneğin, bazı yeni elektronik donanımın manuel şekilde yaptığımız faaliyetlerle kısa bir zamanda yer değiştirmesi zorunluluğu doğacak mıdır?

Sıra Sizde 3

Stratejik planlama kim/kimler tarafından yapılır?

“İşletme Durum Analizinin Yapılması” için 1 cevap

  1. [...] Giriş İşletmenin Tanıtımının Yapılması İşletme Amaçlarının Belirlenmesi İşletme Durum Analizinin Yapılması İşletme Stratejilerinin Saptanması İşletme Faaliyet Planlarının Hazırlanması Stratejik [...]

Bir Cevap Yazın

*