İktisat Tarihine Giriş – Yaşamın İçinden

Yaşamın İçinden

Çatalhöyük Dünyanın İlk Kenti

Erken Neolitik Çağ yerleşmelerinden en ünlüsü Konya Ovası’ndaki Çatalhöyüktür. Konya ili, Çumra ilçe merkezinin 11 km kuzeyindeki höyük ‘doğu’ ve ‘batı’ olmak üzere iki yerleşme yerinden oluşur. Erken Neolitik Çağ tabakaları doğudakindedir. Doğu Çatalhöyük’ün Erken Neolitik Çağ yerleşmesi 1000′den fazla konut ve 5-6 bin kişiyi bulduğu söylenen nüfusuyla Yakındoğu’nun bilinen en büyük köy ya da kasabalarından biri durumundadır. Çatalhöyük ilk kez İngiliz arkeolog James Mellaart tarafından bulunmuş ve 1960′larda kazılara başlanmıştır. Yaklaşık olarak 7000-6500 yılları arasına tarihlenen höyüğün bu döneme ilişkin son derece küçük bir bölümü kazılabilmiştir (yaklaşık 1/30′u) tarihçiler arasında çelişkiler oluşmasına neden olmuştur.

Çatalhöyük’teki bu Neolitik merkezinin konumu ilgi çekicidir. Toros Dağları’ndan Konya Ovası’na akan Çarşamba Çayı Çatalhöyük’ü iki kısma ayırmaktadır. Konya Ovası yaklaşık M. Ö. 16000 yıllarına kadar bir çanak gölüydü. Bu bakımdan Çatalhöyük, eski göl alanındaki, kesimdedir. Yörenin güneyinde ve batısında ormanlık bölgeler başlamaktaydı. Bu ormanlar, konut yapımına gerekli ahşabı sağlamaktaydı.

Çatalhöyük tarım ve hayvancılığın yapıldığı ilk yerleşim yeri olarak tarımın ve uygarlığın kökleri hakkında bizi aydınlatabilecek ip uçlarını vermektedir. Hasan Dağından elde ettikleri doğal camı işleyerek, kesici aletler, ok ve mızrak ucu gibi silah ve araçlar yapmışlardır. Bu civardaki tuz yataklarından elde ettikleri tuzu ve doğal camı, kendi kullanımları dışında, çevredeki diğer yerleşim yerlerine de satarak belki de yeryüzünde organize bir şekilde ilk defa ticari faaliyetlerde bulunan topluluk bunlardır. Tarıma bağlılık ve toprağın verimliliği nedeniyle ana tanrıça kültü de burada doğmuştur. Bu yerleşik toplumda elde edilen buluntulara göre kadınlar baskın bir durumdadır.

Tarihin en eski duvar resimlerini ve heykeller gibi sanat eserlerini barındıran; tarım, hayvancılık, ticaret, savunma işlemlerine ve dini merkez yeri olarak 1000 kadar konut ve 500 ile 6000 civarında bir nüfusa sahip Çatalhöyük, muhtemelen Dünyanın en eski kentidir. Çatalhöyük, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Dünya Anıtlar Vakfı tarafından dünyada korunması gereken ilk 100 ile maddi destek alması gereken en değerli 30 anıt arasında gösterilmişti. ‘Collins Guide to Turkey’ adlı gezi kılavuzuna göre de Türkiye’de en önemli arkeolojik sitedir.

Kaynak: http://www. cumrapostasi. com/catalhoyuk. htm