İktisadın Yöntemi

Bir sosyal bilim olmasına rağmen, iktisadın kullandığı yöntemler hayli matematikseldir. İktisadın önermeleri, mantık ve gerçeklere dayanır. İktisatçı araştırmalarında, ekonomik sistemin çalışma şekli hakkında genel ilkeler bulmaya çalışır. Bu ilkelerin bulunmasında iktisatçı belirli bir araştırma sürecini izler ve diğer bilimlerin yöntemlerini de kullanır. İktisatçılarca kullanılan araştırma yöntemini;

- gerçekleri toplama,
- teori oluşturma ve test etme,
- iktisat politikaları oluşturma biçiminde formüle edebiliriz.

İktisatçı ilk olarak, belli bir ekonomik sorunla ilgili bütün gerçekleri araştırıp toplar. İktisatçının yaptığı işin bu yönüne betimleyici iktisat denir. Toplanan gerçekler daha sonra sistematik bir şekilde tasnif edilir, yorumlanır ve bu gerçekler belli ilkeler şeklinde genelleştirilir. Bir başka deyişle, iktisatçı veriye dayanarak ekonomik davranış hakkında genel bir teori oluşturur ve daha sonra oluşturduğu bu teoriyi test eder.

İşte, gerçeklerden ilkeler veya teoriler türetme işine ekonomik teori veya ekonomik analiz denir. Gerçeklerden yola çıkılarak yapılacak bu genellemeler, ekonomik davranışı açıklamakta faydalı oldukları gibi, gelecekte ortaya çıkacak olayların tahmin edilmesinde ve bu nedenle kontrol edilmesinde de faydalı olurlar. Bir teoriyi oluşturmada ve oluşturulan bu teoriyi test etmede, çeşitli aşamalardan oluşan bilimsel bir süreç vardır. İlk başta, incelenecek ekonomik olay seçilir. İncelenecek ekonomik olay belirlendikten sonra, bu olayda önemli olan değişkenler belirlenir. Örneğin, firmaların kârını nasıl en yüksek düzeye çıkarabileceklerini araştıran bir iktisatçı, araştırmasını maliyet değişkeni temelinde geliştirebilir ve maliyetleri en düşük düzeye indirerek kârı en yüksek düzeye çıkarmanın yollarını araştırabilir.

Bundan sonra, modelin başlangıç varsayımları ve hipotezleri ifade edilir. Varsayım, bir teorinin en önemli parçasıdır. Varsayım, diğer bilim dallarında olduğu gibi, iktisat teorisinin de ön önemli parçasıdır. Zira, varsayımlar dünyayı anlamamızı kolaylaştırmaktadır. Bilimsel düşünme aslında hangi varsayımların yapılacağına karar verilmesidir. İktisatçılar da (fizikçiler, biyologlar ve diğer bilim dallarında yapıldığı gibi) farklı soruları cevaplandırmak için farklı varsayımlar yaparlar. Varsayımların yapılmasında iktisatçıların en büyük yardımcısı betimleyici iktisattır.

İktisat, yapılan varsayımlar aracılığı ile basitleştirilen modeli hipotezler oluşturarak test eder. Hipotez ise iki değişkenin birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu belirleyen koşullu bir önermedir. Hipotez, bir şey değiştiğinde diğer bir şeyin nasıl değişeceği konusundaki ilişkiyi gösterir. Konuyu bir örnek yardımıyla açıklayalım. Bir malın piyasadaki fiyatının nasıl oluştuğunu açıklamaya çalıştığımızı varsayalım. Önce konu ile ilgili başlangıç varsayımlarımızı;

- Alıcılar ile satıcılar ve alıcılar ile satıcıların kendi aralarında fiyat konusunda yoğun bir rekabet vardır.
- Fiyat düştükçe talep artar
- Fiyat artıkça arz artar şeklinde ifade ederiz.

Sayfalar: 1 2