İktisadın Tanımı

Günümüz ekonomilerinin en önemli özelliklerinden birisi, para ekonomileri olmalarıdır. Yani, ekonomide paranın değişim aracı olarak kullanılmasıdır. Para ekonomilerinde, özellikle bankacılık kesimi önem kazanır. Çünkü günümüzün gelişmiş ekonomilerinde, paranın en fazla ilişkilendirildiği kesimlerin başında, bankacılık kesimi gelmektedir. Ayrıca bankacılık kesimi, ekonomide kullanılan paranın belirli bir kısmını yarattığı için ekonomiye büyük etkisi vardır. Genelde bir ekonominin gelişmişlik düzeyi, hem ekonomideki çeşitli sektörlerin gelişmişliğine, hem de ekonomide var olan sermaye ve servet miktarına bağlıdır. Dolayısıyla ekonomilerin daha iyi anlaşılabilmesi, bu önemli konuların incelenmesini zorunlu hale getirir. Bu açıdan iktisadı, para, bankacılık, sermaye ve servetin incelenmesi olarak tanımlamak mümkündür.

Yukarıdaki tanımların sayısı arttırılabilir. Tanımlarda değinilen çoğu kavramları göz önünde tutarak; İktisat, bireyler ve toplumların sınırlı kaynaklarını, sınırsız ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl dağıttıklarının incelenmesidir, biçiminde genel bir tanım yapabiliriz. Bu çok genel tanımdan iktisadın şu temel özellikleri çıkarılabilir:

İktisat bir sosyal bilimdir: İktisat, toplumla bağlantılı olarak, insanların ve insan gruplarının davranışlarını inceler. İktisat, diğer sosyal bilimlerde olduğu gibi doğal bilimlerden farklıdır. Doğal bilimlerin en önemli özelliği, laboratuar ortamında ve koşullar kontrol edilerek yapılan deneylerle bilimsel yasaları kanıtlayabilmesidir. Buna karşın iktisat biliminin ve iktisatçının laboratuarı bütün toplumdur. Üstelik herkesçe bilindiği gibi toplumsal olaylarda hiçbir şey kesin değildir ve kontrol edilemez.

İktisatçı ortaya koyduğu ilkelerini, insanlar ve insanların yarattığı kurumlar hakkındaki gözlemlerine dayandırır, deneylerle kanıtlayamaz. Örneğin iktisat, insanların para harcama ve tasarruf eğilimlerini gözler veya özel mülkiyet, merkezi planlama gibi kurumları inceler. Fakat elde ettiği genel kuralları kontrollü deneylerle kanıtlayamaz. Sonuç olarak, her ne kadar oldukça teknik yöntemler de kullansa, iktisat bir sosyal bilimdir.

İktisat analitiktir: İktisatçı, işsizlik ve enflasyon gibi çeşitli iktisadi sorunları değişik yönleri ile anlamak ve bu sorunlara çözümler önermek için iktisat ilkelerini kullanır ve bunlara ilişkin verileri analiz eder. Bunu yaparken, tek bir çözüm yolu önerip ve onu tek çözüm yolu olarak göstermek yerine, alternatif çözüm yolları önerir ve her bir çözümün de olumlu ve olumsuz yönlerini açık olarak ortaya koyar.

İktisat, insan davranışının sadece iktisadi yönünü seçip inceler: İktisat, ahlâk, politika, sosyoloji, psikoloji ve antropoloji gibi çeşitli sosyal bilimlerle yakından ilişkili olmasına rağmen, insan davranışlarının sadece iktisadi yönünde yoğunlaşarak, bu bilim dallarından ayrılır. İktisat, sınırlı kaynaklarla insanlara maksimum tatmini sağlayacak olan alternatifi seçmeye çalışır. Bunun yaparken iktisatçı, bugün ne üretilip ne tüketildiğini gösteren rakamları inceler ve gelecekte bu rakamların nasıl değişeceğini kestirmeye çalışır. Ancak burada unutulmaması gereken nokta, iktisadın sadece rakamlarla uğraşmadığıdır.

İktisat, malların tüketimi ile olduğu kadar üretimi ve dağıtımıyla da ilgilidir: İktisat, temelde insanların gereksinimlerinin nasıl karşılanacağı sorunu ile ilgilendiği için, genelde bu gereksinimleri karşılayacak malların üretim sorunuyla da ilgilenir. Bunun yanında, üretilen malların toplumun farklı bireyleri arasında nasıl dağıtılacağı sorununun incelenmesi de iktisatçının temel ilgi alanlarından birini oluşturur.

Sayfalar: 1 2