Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
25.10.2014
Ders: İdare Hukuku      Ünite 4      9 Nisan 2010 Ara     

İdari Sözleşmelerin Türleri

Amaç 7

İdari sözleşme türlerini belirleyebilmek.

Hukukumuzda tanınan belli başlı idari sözleşme türleri şunlardır:

Mali İltizam Sözleşmeleri

Mali iltizam sözleşmeleri, mültezim adı verilen karşı tarafa götürü veya orantılı bir kazanç ya da ücret karşılığında belli bir idari hizmetin gördürülmesini öngörürler.

Kamu İstikraz Sözleşmeleri

Devlet ve öteki kamu tüzelkişileri tarafından tahvil, bono vb. gibi adlarla çıkarılan senetler karşılığında halktan borç para alınmasını sağlayan akdi ilişkiler de idari sözleşme sayılmaktadır.

Bu gibi akdi ilişkilerin idari sözleşme sayılmasının nedeni, akdi ilişkiyi kuran senetlere haciz edilmemek veya para yerine geçmek gibi ayrıcalık ve üstünlük tanınmasıdır. Ayrıca, idareye de bunların geri ödenmesi konusunda bazı üstünlük ve ayrıcalıklar tanınabilmektedir.

Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri

Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri, bir kamu hizmetinin bir özel kişi tarafından kurulmasını ve belli bir süre işletilmesini veya kurulmuş bulunan bir kamu hizmetinin belli bir süre işletilmesini öngören idari sözleşmelerdir. Bu tür idari sözleşmelerle, karşı taraf hizmetten yararlananlardan ücret veya bir bedel alarak; masrafları, kâr ve zararı da kendisine ait olmak üzere belli bir kamu hizmetini kurar ve/veya işletir. Bu sözleşmelerde İdareye imtiyaz veren, karşı tarafa ise imtiyaz sahibi veya imtiyazcı denilir.

Ülkemizde kamu hizmeti imtiyazlarından bir kısmı, alışılmışın aksine, kanunla ve kamu kurumlarına, bir kısmı ise, idari sözleşmelerle özel kişilere verilmiştir. 1980′li yıllardan itibaren yoğun bir biçimde uygulanan liberal ekonomi politikası nedeniyle, kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri bugünkü hukukumuzda önemli bir yer tutmaya başlamıştır.

Yeraltı ve Yerüstü Servetlere İlişkin İşletme Sözleşmeleri

3 Mart 1954 tarih ve 6309 sayılı Maden Kanunu’nun 62 ve 63. maddelerine göre, bu kanuna tabi madenlerin işletilmesini özel kişilere bırakan sözleşmeler de idari sözleşme sayılmakta iken, 6309 sayılı Maden Kanunu’nu yürürlükten kaldıran 4 Haziran 1985 tarih ve 3213 sayılı Maden Kanunu işletme imtiyazına yer vermemiştir. Bir başka anlatımla, madenlerin işletilmesi artık tek yanlı bir işlem olan ruhsat ile verilecektir. Ancak, bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte geçerli bulunan işletme imtiyazlarının da 3213 sayılı Kanun’a göre devam edeceği hükme bağlanılmıştır.

Öteki yeraltı ve yerüstü servetlerin işletilmesine gelince, bunlardan petrol işletme hakkı 6326 sayılı Petrol Kanunu’nun açık hükmü gereği bir ruhsat ile verilmektedir. Petrol dışındaki yeraltı ve yerüstü servetlerin işletilmesi hakkı da ruhsat ile verilmektedir. Ancak bunlardan kamu hizmeti biçiminde işletilenler için idari sözleşme usulü uygulanmaktadır.

Orman İşletme Sözleşmeleri

İdare ile özel bir kişi arasında akdedilen ve ormanın bakım ve onarımı yükümlerini de içeren orman işletme sözleşmeleri, Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarına göre idari sözleşme sayılmıştır.

1982 Anayasası’nın 169. maddesinin 2. fıkrasına göre artık ormanların özel kişilerce işletilmesi söz konusu olamayacağından, orman işletme sözleşmeleri de yapılamayacaktır.

İdari Hizmet Sözleşmeleri

İşçi niteliği taşımayan kamu görevlileri ile İdare arasında akdedilen sözleşmeler de mahkeme içtihatlarına göre idari sözleşme sayılmaktadır. 657 sayılı Devlet memurları Kanunu’nun 4. maddesine göre dört istihdam biçiminden biri olan sözleşmeli personel, özel bir mesleki bilgiye ve ihtisasa gerek gösteren geçici işlerde çalıştırılabilir. Bu gibi işlerde çalıştırılacak personel ile İdare arasında akdedilen sözleşmeler idari sözleşmelerdir.

“İdari Sözleşmelerin Türleri” için 2 cevap

  1. [...] This post was mentioned on Twitter by NotOku. NotOku said: İdari Sözleşmelerin Türleri http://goo.gl/fb/thN4I [...]

  2. [...] İdari Kararların Tanımı ve Özellikleri İdari Sözleşmelerin Tanımı ve Ölçütleri İdari Sözleşmelerin Türleri İdarenin Sözleşme Yapma Usulleri (Kamu İhaleleri) Özet Test Soruları Yaşamın İçinden [...]

Bir Cevap Yazın

*