Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
02.08.2014
Ders: İdare Hukuku      Ünite 6      12 Nisan 2010 Ara     

İdari Kolluk Makamları ve Personeli

Kolluk faaliyetleri, kolluk makamları ve kolluk personeli olmak üzere iki tür kamu görevlisi tarafından yürütülür.

Kolluk Makamları

Kolluk makamları, kamu düzeninin korunması ve sağlanması için düzenleyici ve/veya bireysel işlemler tesis etmeye yetkili kılınmış bulunan mercilerdir.

Genel İdari Kolluk Makamları

Genel idari kolluk makamları, Bakanlar Kurulu, İçişleri Bakanı, valiler, kaymakamlar ve bucak müdürleridir. Bakanlar Kurulu, kolluk kanunlarının uygulanmasını göstermek ve bu kanunların emrettiği işleri belirtmek üzere tüzük çıkarma yetkisine sahip olduğu gibi (AY md. 115), Bakanlar Kurulu ve İçişleri Bakanı kolluk kanunlarının, tüzüklerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelikler çıkarma (AY md. 124) ve valiler de genel emirler çıkarma (5442 sayılı İl İdaresi Kanunu md. 9/ç, 11/ç) yetkisine sahiptirler. Ayrıca genel idari kolluk makamlarından İçişleri Bakanı, valiler, kaymakamlar ve bucak müdürleri (5442 sayılı Kanun md. 11, 32 ve 43) bireysel kolluk işlemleri yapmaya da yetkili kılınmışlardır.

Mahalli İdareler Kollukları ile Hizmet Kollukları Makamları

Mahalli idarelerden belediyelerin kolluk makamları; belediye meclisi, belediye encümeni, belediye başkanı ve belediye başkan yardımcılarıdır. Bunlardan belediye meclisi ve belediye encümeni düzenleyici işlemler yapmaya yetkili kılınmış olup, belediye meclisi 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun 70/15. maddesi uyarınca zabıta talimatnamesini inceleme ve onaylamaya, belediye encümeni ise belediye tenbihnameleri (Belediye Kanunu md. 83/6) çıkarmaya yetkilidir. Ayrıca belediye encümeni, belediye başkanı ve belediye başkan yardımcıları kolluk mevzuatının uygulanmasını sağlamak amacıyla bireysel işlemler yapmaya yetkilidir. Köy idarelerinin kolluk makamları ise, düzenleyici işlemler yapmaya yetkili köy ihtiyar meclisi ile bireysel işlemler yapmaya yetkili olan köy muhtarıdır. Hizmet kolluklarının makamlarına gelince, bunlar hizmet kolluğunun bağlı bulunduğu bakanlığa ve idari kuruluşa göre değişmektedir. Örneğin, orman kolluğunun makamları, ormanların korunması bir kamu tüzelkişisi olan Orman Genel Müdürlüğü’ne verilmiş bulunduğundan, düzenleyici işlemler yapmaya yetkili Orman Genel Müdürü ile bireysel işlemler yapmaya yetkili orman işletme ve bölge müdürleridir.

Kolluk Personeli

Kolluk personeli, kolluk konusunda işlem tesis etmeye yetkili olmayıp, sadece kolluk makamlarınca tesis edilen işlemleri uygulamakla görevli kılınmış kolluk kamu görevlileridir.

Genel İdari Kolluk Personeli

Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 1. maddesine göre, genel idari kolluk personeli polis ve jandarmadan oluşmaktadır. Polis şehir ve kasabaların kolluk personelidir. Jandarma ise, kırsal yörelerde görev yapan kolluk personelidir. Bununla beraber, pek çok bucak ve hatta bir kısım ilçeye polis örgütü götürülemediğinden, bu yerlerde jandarma görev yapmaktadır. Buna karşılık, ilçe ya da bucak merkezi olmayan önemli iskele ve istasyonlarda kolluk görevi polis tarafından yerine getirilmektedir.

Polis üniformalı veya sivil olabileceği gibi, vasıtalı ya da vasıtasız da olabilir. Ancak her grup polis silahlıdır ve aynı ödev ve yükümlere tabidir. Emniyet Teşkilatı Kanunu (md. 8), daha önce de belirttiğimiz gibi, polisi görevleri yönünden idari, siyasi ve adli polis olmak üzere üçe ayırmıştır. Bunlardan adli ve idari polis İçişleri Bakanlığına bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde örgütlenmiştir. Siyasi polis ise, Başbakanlığa bağlı Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı bünyesinde örgütlenmiştir. Adli ve idari polisin taşra teşkilatı, illerde emniyet müdürü, ilçelerde emniyet müdürü ya da çoğu kez emniyet amiri veya komiseri, bucak, iskele veya istasyonlarda ise emniyet komiseridir.

Jandarma, 10. 3. 1983 tarih 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 3. maddesine göre, kamu düzeninin korunmasını sağlayan kolluk mevzuatı ile bunlara dayanan hükümet emirlerini yerine getirmekle görevli askeri kolluk personelidir. Jandarma, kolluk yetki ve görevleri yönünden İçişleri Bakanlığı’na bağlı Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde örgütlenmiştir. Bununla beraber, eğitim ve öğrenimi yönünden Genel Kurmay Başkanlığı’na bağlıdır. Jandarmanın taşra teşkilatı ise, illerde büyüklüğüne göre jandarma alayı veya taburu, ilçelerde jandarma bölüğü ve bucaklarda ise jandarma takımı veya karakoludur.

Polis ve jandarma dışında, yardımcı genel idari kolluk personeli mahalle ve çarşı bekçileridir. Bunlar görevli bulundukları yerlerde polis ve jandarmanın emrinde ve onlara yardımcı kolluk personelidir. Bu genel kolluk personeli yanı sıra, İçişleri Bakanı ve valiler zorunlu olan durumlarda silahlı kuvvetler birliklerinden de kolluk personeli gibi yararlanma yetkisine sahiptirler. Emniyet Teşkilatı Kanunu’na göre (md. 1/2), İçişleri Bakanı lüzum halinde Bakanlar Kurulu kararıyla ordu birliklerinden istifade eder. Aynı şekilde 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11/D maddesine göre, vali il içinde kolluk kuvvetleri ile bastırılamayacak olağanüstü ve ani olayların ortaya çıkması halinde en yakın askeri kuvvet komutanına başvurarak yardım ister ve bunu yazı ile de teyit eder. Valinin bu talebi derhal yerine getirilir. Buna karşılık kaymakamların askeri birliklerden doğrudan doğruya yardım isteme yetkisi yoktur. Kaymakam kolluk kuvvetleri ile bastırılamayacak olağanüstü ve ani olayların ortaya çıkması halinde valiye ve en yakın askeri birlik komutanına haber vermekle görevlidir. İçişleri Bakanı ve vali tarafından silahlı kuvvetlerden yardım istenmesi ve bu talebin yerine getirilmesi halinde, sıkıyönetimin tersine, kolluk yetki ve görevleri askeri makamlara geçmez. Böyle bir halde, İçişleri Bakanı ve vali silahlı kuvvetleri kendi sorumluluğu altında güvenliğin sağlanması veya yerine getirilmesi işlerinde kullanma yetkisine sahiptirler. Dolayısıyla, bu gibi durumlarda askeri birliklerin kolluk makamları, yerine göre, İçişleri Bakanı ve validir. Kolluk kuvvetlerine yardım eden silahlı kuvvetler komutanları ve emrindekiler ise kolluk personeli durumundadırlar.

Sıra Sizde 2

Hangi haller gerçekleştiğinde, silahlı kuvvetler birlikleri, genel idari kolluk personeline yardımcı olmaktadırlar?

Belediye ve Köy Kolluk Personeli

Belediye kolluk personeli, kısmen sivil, kısmen de üniformalı ve fakat silahsız belediye memurlarıdır. Köy kolluk personeli ise, köylünün ırzını, canını ve malını korumakla görevli silahlı köy korucularıdır. Köy korucuları, köy ihtiyar meclisi tarafından tutulur ve kaymakamın emri ile göreve başlarlar. Her köyde en az bir köy korucusu bulunur. Nüfusu binden yukarı olan köylerde her beşyüz kişiye bir korucu daha tutulur. Köyün sürekli kolluk personeli olan köy korucuları yanı sıra, köy ihtiyar meclisi ve muhtar, mahsul zamanlarında eşkıya ve çapulcunun türemesi halinde, mahsulü yağmadan korumak amacıyla eli silah tutan köylülerden lüzumu kadarını gönüllü korucu olarak ayırarak, bunların isimlerini kaymakama bildirirler. Bu gönüllü korucular kaymakamın izni ile göreve başlarlar. Bunların dışında, 442 sayılı Köy Kanunu’nun 74. maddesine 26. 3. 1985 tarih ve 3175 sayılı Kanun ile eklenen fıkraya göre, Bakanlar Kurulunca tespit edilecek illerde, olağanüstü hal ilânını gerektiren sebeplere ve şiddet olaylarına ait ciddi belirtilerin köyde ve çevresinde ortaya çıkması veya köylünün canına ve malına tecavüz hareketlerinin her ne sebeple olursa olsun artması halinde, valinin teklifi ve İçişleri Bakanı’nın onayı ile yeteri kadar geçici köy korucusunun görevlendirilebileceği öngörülmüştür. Kolluk görevi Devletin en ilkel görevlerinden biri olduğundan ve bu nedenle düzenli ve sürekli kolluk personeli kullanılarak yerine getirilmesi gerektiğinden, gönüllü köy korucularının ve özellikle geçici köy korucularının istihdamı yerinde bir çözüm değildir.

Hizmet Kolluklarının Personeli

Hizmet kolluklarının personeli, bu kollukların bağlı bulundukları bakanlıklara ve idari kuruluşlara göre değişiktir.

“İdari Kolluk Makamları ve Personeli” için 1 cevap

  1. [...] This post was mentioned on Twitter by NotOku. NotOku said: İdari Kolluk Makamları ve Personeli http://goo.gl/fb/V3O3P [...]

Bir Cevap Yazın

*