Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
18.12.2014
Ders: Ticaret Hukuku      Ünite 14      4 Mayıs 2010 Ara     

Genel Kurul Kararlarına Karşı İptal Davası

Amaç 4

Genel kurul kararlarının hangi durumlarda ve hangi yöntemle iptal edileceğini saptayabilmek.

TTK. m. 381. maddede belirtilen kimseler, kanun ve esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kurallarına aykırı olan genel kurul kararları aleyhine, tarihlerinden itibaren üç ay içinde, ortaklık merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurarak iptal davası açabilirler. Maddeye göre iptal davası açabilmek için ortada bir genel kurul kararı olmalı, bu karar kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kurallarına aykırı bulunmalıdır.

İptal Sebepleri

Kanuna Aykırı Kararlar

Kanun hükümleri bilindiği üzere, emredici, yedek ve açıklayıcı olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Yedek ve açıklayıcı hükümlerin aksi anonim ortaklık esas sözleşmesi ile kararlaştırılabileceğine göre, bunlara aykırılığın esas sözleşme hükümlerine aykırılık olarak nitelendirilmemesi gerekir.

Emredici hükümlere gelince, emredici hükümlere aykırılığın yaptırımı, mutlak butlandır. Ancak, TTK. m. 381 ile anonim ortaklıklarda bu genel kuralın değişikliğe uğradığı ve yaptırımın üç aylık süre ile kısıtlanan bir iptal davası olduğu görülmektedir. Bu sonuç ne kadar eleştiriye açık olursa olsun, kanunun açık hükmü karşısında başka bir sonuca varma olanağı yoktur.

Esas Sözleşme Hükümlerine Aykırı Kararlar

Kanunun emredici hükümlerini ağırlaştıran sözleşme hükümleri, kanun hükümlerini ağırlaştırdıkları oranda sözleşme hükümleri sayılırlar ve bunlara aykırı genel kurul kararları sözleşmeye aykırılık nedeniyle iptal ettirilebilirler.

Dürüstlük Kurallarına Aykırı Kararlar

Kanun ve esas sözleşme, anonim ortaklıkta çoğunluk ve azınlık çıkarlarını uzlaştırmak için çeşitli hükümler getirmiş olabilir. Ancak ne kanun ne de esas sözleşme, çoğunlukla azınlık arasında çıkacak bütün anlaşmazlıkları önceden görüp, bunları doyurucu bir şekilde düzenleyebilir. Bu nedenle, genel kurulda alınacak kanun ve sözleşme hükümlerine şeklen uygun bir kararla, çoğunluğun yetkilerini kötüye kullanarak azınlığın ve bireysel pay sahiplerinin haklı çıkarlarını zedelemesi mümkündür. Bu tür genel kurul kararlarının iptal davası ile yaptırımlandırılması, anonim ortaklıklarda pay sahibinin haklarını korumada çok etkili bir araçtır. Kanun ve sözleşme hükümlerine uygun bir kararın iptali istisnai bir anlam taşır. Böyle bir kararın dürüstlük kurallarına aykırılık nedeni ile iptal edilebilmesi için ortada ciddi sebepler olmalı ve karar iptal edilmediği takdirde pay sahiplerinin çıkarları ciddi tehlikeyle karşı karşıya kalmalı veya böyle bir olasılık bulunmalıdır.

İptal Davası Açmaya Yetkili Kimseler

TTK. m. 381 hükmüne göre, iptal davası açmaya yetkili olanlar pay sahipleri, organ olarak yönetim kurulu, birey olarak yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerdir.

Pay Sahipleri

İptâl davası açma bakımından pay sahipleri üç büyük gruba ayrılır.

Toplantıda Hazır Bulunan Pay Sahipleri

Toplantıda hazır bulunan pay sahipleri ancak karara karşıt kalmış ve durumu tutanağa geçirtmiş iseler veya oylarını kullanmalarına haksız yere izin verilmemiş ise dava açma hakkına sahiptirler (TTK. m. 381). Pay sahibi, kararın oluşumunda oy hakkından yoksun olsa bile, muhalefetini tutanağa geçirterek iptal davası açabilir. Oy hakkından yoksunluk sırf kararın doğması bakımından önem taşır. Oy hakkından yoksun bulunan pay sahibinin muhalefeti haksız yere tutanağa geçirilmezse, yine dava hakkı vardır.

Dikkat

Dava hakkının doğumu için, karara karşıt oy vermiş olmak yetmez, karşıtlığın açık olarak tutanağa geçirilmiş olması gerekir.

Toplantıda Hazır Bulunmayan Pay Sahipleri

Toplantıya katılmayan pay sahipleri, sadece toplantıya çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini iddia ettikleri takdirde iptal davası açabilirler. Doğal olarak davanın dinlenmesi için, önce iddia edilen aksaklıkların gerçekleştiğinin kanıtlanması gerekir.

Toplantıya Katılsın Katılmasın Tüm Pay Sahipleri

Toplantıya katılsın katılmasın tüm pay sahipleri TTK. m. 361 ve 381 gereğince, toplantıya katılmaya yetkili olmayan kimselerin katılıp, oylarını kullanmaları halinde iptal davası açabilirler. Ancak, TTK. m. 361’e göre bu katılım, karar alınmasında etkili olmamışsa dava reddolunur.

Yönetim Kurulu

Yönetim kurulu, genel kurul kararlarına karşı koşulsuz olarak iptal davası açma yetkisine sahiptir (TTK. m. 381). Yönetim kurulu, genel kurul kararını kanuna, sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına aykırı görüyorsa, bu kararı uygulamanın sorumundan kurtulmak için iptal davası açmak zorundadır.

Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçiler

Yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler ancak genel kurul kararının uygulanmasından kişisel sorumları doğacaksa tek başlarına iptal davası açmaya yetkilidir.

Sıra Sizde

Anonim ortaklık genel kuruluna katılmış ve sermaye artırımı konusunda olumlu oy kullanmış bir ortağı, daha sonra bu kararın ortaklık yararına olmayacağını düşünerek iptal ettirmek istemiştir. Bu karar aleyhine iptal davası açması mümkün müdür?

Hayır değildir, çünkü genel kurul toplantısına katılan bir pay sahibinin iptal davası açabilmesi için karara karşıt oy vermiş ve bu durumu toplantı tutanağına geçirtmiş olması gerekmektedir (TK. m. 381/1).

İptal Davasında Davalı

İptal davasında davalı, anonim ortaklık tüzel kişiliğidir. Davada ortaklığı kural olarak yönetim kurulu organ sıfatı ile temsil eder. Ancak, iptal davası yönetim kurulu tarafından açılmışsa, ortaklığı denetçiler temsil eder. Denetçiler de davacı iseler, ortaklık mahkemece atanacak bir kayyım tarafından temsil olunur. Yönetim kurulu üyelerinden biri veya birkaçı davacı ise, diğer üyelerin temsil yetkisi bulunmak kaydı ile ortaklık yine yönetim kurulu tarafından temsil olunur. Karar yönetim kurulunun azline ilişkin ise, ortaklık yeni yönetim kurulunca temsil olunur.

İptal Davası Açma Koşulları

Bir Genel Kurul Kararının Varlığı

TTK. m. 361/son ve 381 hükümlerine göre bir iptal davasının söz konusu olabilmesi için ilk koşul, sakat da olsa bir genel kurul kararının varlığıdır. Karar doğmamışsa veya yoklukla sakatsa, iptali de söz konusu değildir.

Yetkili Mahkeme

Yetkili mahkeme ortaklık merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Dava Açma Süresi

Dava açma süresi kararın alındığı tarihten itibaren üç aydır.

Güvence

İptal davası açılması, davacılar tarafından bir güvence verilmesi şartına bağlı değildir. Ancak, mahkeme ortaklığın talebi üzerine ortaklığın olası zararına karşılık olarak davacıların bir miktar güvence göstermelerine karar verebilir.

İlan

İptal davasının açılması ile duruşmanın yapılacağı günün yönetim kurulu tarafından ilan olunması gerekir.

Usule İlişkin Hükümler

Birden fazla iptal davası açılmış ise, bunlar birleştirilir. Bu nedenle üç aylık süre geçmeden açılan davaların görülmesine başlanamaz.

İptal Davası Açılmasının Karar Üzerindeki Etkisi

İptal davası açılması genel kurul kararının geçerliliğini etkilemez. Karar uygulanabilir. Ancak mahkeme kararın uygulamasının ertelenmesine karar verebilir.

Hüküm

Mahkeme, genel kurul kararının kanun, sözleşme veya dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu saptarsa, kararı iptal eder. Mahkeme iptal edilen karar yerine yeni bir karar getiremez, yeni karar alma yetkisi yine genel kuruldadır. Yönetim kurulu, kesinleşen iptal kararını derhal ticaret siciline kaydettirmeye zorunludur.