Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
23.10.2014
Ders: Gelişim ve Öğrenme      Ünite 1      16 Şubat 2010 Ara     

Gelişimin Temel İlkeleri

İnsan gelişimini tanımlamada birçok genel örüntü veya ilkeler bulunmaktadır. Bu ilkeler bireyin gelişiminin biçimini ve derecesini belirlemektedir. Bu ilkelerden bazıları şöyle sıralanabilir:

1. Gelişim süreklidir. Gelişimsel değişmeler yaşam boyunca devam etmektedir. Değişimler saatler, günler, haftalar aylar yıllar boyunca oluşmaktadır.

2. Gelişim birikimlidir. Bireylerin tepkilerinin nasıl olacağı ve neler öğrenebileceği, önceki yaşantılarına bağlıdır. Yani gelişimsel değişmeler, bir önceki değişmelere dayalıdır ve bir sonraki değişmenin de temelini teşkil ederler.

3. Gelişimin her bir döneminde; çeşitli gelişim özellikleri farklı oran ve hızlarda gerçekleşmektedir. Gelişim bazı dönemlerde hızlanırken bazı dönemlerde yavaşlayabilmektedir. Aynı zamanda farklı gelişim dönemlerinde farklı gelişim özellikleri ön plana çıkmaktadır. Okul dönemindeki çocuklarda sosyal ve ahlaki gelişim; fiziksel gelişime göre daha çok ivme kazanır.

4. Gelişim düzenli ve birbirini izleyen ilerlemelerdir. İnsanların bedensel ve psikolojik gelişiminde; gelişimsel ilerleme birbirini takip eden düzenli adımlar yoluyla gerçekleşmektedir. Motor gelişimde; başını dik tutabilme yeteneğini, yuvarlanma yeteneği izler; daha sonra yerde sürünme, oturma, emekleme, ayakta durma, bir iki adım atma ve sonuçta yürüme gerçekleşir. Benzer ilerleme dil gelişiminde de söz konusudur. Bebekler önce sesler çıkarırlar, Sonra ilk sözcüklerini söylerler. Daha sonra küçük bir kelime dağarcığı oluşur. Başlangıçta bir kelimelik ifadelerle sınırlı olan bu dağarcık daha sonra yetişkin düzeyine ulaşıncaya kadar hem sayıca ham de gramer olarak gelişim gösterir. Bebeklerin her bir beceriyi yapabildikleri yaşlar değişebildiği halde sıra değişmemektedir. Hiç bir bebek oturmadan yürüyemez, sesler çıkarmadan konuşamaz.

5. Gelişimin belirli yönelimleri bulunmaktadır. Bu ilkeye göre gelişimin üç yönü bulunmaktadır:

___a. Gelişim, baştan ayağa doğru oluşur. Doğum öncesi gelişim boyunca ilk olarak beyin ve merkezi sinir sistemi gelişir, daha sonra vücudun alt kısmındaki gelişimsel değişmeler bunu takip eder. Doğumdan sonra ise bebekler ilk olarak ağız ve gözlerin hareketleri gibi tüm baş hareketlerinin kontrolünü kazanırlar. Daha sonra gövdenin son olarak da bacak hareketlerinin kontrolü kazanılır. Bebekler başlarını birçok yönde hareket ettirebildikten sonra oturabilirler; oturabildikten sonra ayağa kalkabilirler; ayağa kalktıktan sonra da yürüyebilirler.

___b. Gelişim; içten dışa, merkezden uzağa doğru oluşur. Bu yönelim; vücudun merkezi alanlarından, dış alanlarına doğru meydana gelen hareketlerin kontrol edilmesini ifade etmektedir. Bebekler önce vücudun kontrolünü kazanır, sonra kol hareketlerini, daha sonra el hareketlerini ve son olarak da parmak hareketlerini kontrol edebilirler. Benzer şekilde bebekler, önce bacak hareketlerinin kontrolünü kazanır, sonra ayak hareketlerini ve son olarak da ayak parmaklarını kontrol ederler.

___c. Gelişim; genelden özele doğru oluşur. Kaba veya bütünden, özel hareketlere doğru bir yönelim bulunmaktadır. Diğer bir deyişle bu değişimde basitten karmaşığa doğru bir ilerleme söz konusudur. Fiziksel alanda bebekler önce kollarını hareket ettirmeyi öğrenirler, daha sonra işaret ve baş parmağı ile çıngırağı yakalamayı öğrenirler. Çocuklar, atlamayı veya zıplamayı öğrenmeden önce yürümeyi öğrenirler.

6. Gelişim bir bütündür. Gelişimin her bir alanı (fiziksel, bilişsel, psikososyal) diğer alanlara bağlıdır. Bir gelişim alanındaki değişme diğer alanlardaki değişmeyi etkilemektedir. Fiziksel olarak bacaklarının kontrolünü sağlayamayan bir çocuğun hareketleri sınırlanacaktır. Bu durum onun çevresiyle yakın ilişkiler kurmasını engelleyecek ve sosyal gelişimini olumsuz yönde etkileyecektir. Yaşantı yoksunluğu ise bilişsel gelişimi olumsuz yönde etkileyecektir. Görüldüğü gibi bir alandaki gelişim diğer alandan bağımsız değildir ve gelişim tüm alanların etkileşiminin bir sonucudur.

7. Gelişimde bireyler arasında farklılıklar vardır. Bireyler belirli gelişim örüntülerini izlerken, aralarında değişim miktarları bakımından farklılıklar oluşabilmektedir. Örneğin aynı yaştaki çocukların boy uzunlukları ve ağırlıkları farklıdır. Bu durum, bireylerin doğuştan getirdikleri genetik özellikler ile beslenme, egzersiz, geçirilen hastalıklar gibi çevreden aldıkları etkilerin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak her bir birey; zeka, kişilik ve fiziksel görünüş gibi birçok alanda kendine özgü bir gelişim gösterir.

Soru

Gelişim ilkelerini, gelişimi oluşturan süreçler kapsamında tartışınız.

“Gelişimin Temel İlkeleri” için 1 cevap

  1. [...] Gelişim – Gelişim Alanları – Gelişimin Belirleyicileri – Gelişimi Oluşturan Süreçler – Gelişimin Temel İlkeleri – Yaşam Dönemleri – Gelişim Ödevleri – Özet – Değerlendirme Soruları – Yararlanılan ve [...]

Bir Cevap Yazın

*