Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
18.04.2014
Ders: Davranış Bilimlerine Giriş      Ünite 7      17 Temmuz 2011 Ara     

Evlilik Biçimleri ve Analizi

Genelde aile, küçük aile ve geniş aile olarak sınıflandırılmasına karşın bunların kendi içinde farklılaştığını, hatta her kültürde geçmişten geleceğe farklı aile biçimlerine rastlandığını daha önce de belirtmiştik. Ancak, yine de aile kalıpları tesadüfi ve değişken değildirler. Sosyologlar aile ve evlilik biçimlerini beş temel kategoriye ayırarak incelemektedirler.

Bunlar;
- Eş sayısı,
- Grup ilişkileri,
- Çiftlerin yerleşim yeri,
- Otorite ilişkileri,
- Soy ve şecere ilişkileridir.

Şimdi bunları sırayla açıklamaya çalışalım.

En sık rastlanılan evlilik biçimi monogamidir

Eş Sayısına Göre: Evlilikler tek eşle olabileceği gibi çok eşle de olabilir. Erkeğin veya kadının bir tek eşle evliliğine monogami; kadının veya erkeğin birden fazla eşi olmasına ise çok eşli evlilik veya poligami denir. Çok eşli evlilik karşımıza iki biçimde çıkabilir. Bunlar, erkeğin birden fazla kadınla evliliği olan poligini (poligyny) ve kadının birçok erkekle evliliği olan poliandri (polyandry)’dir. Ancak çağımızda geçerli olan evlilik biçiminin monogami yani tek eşle evlilik olduğunu vurgulamakta fayda vardır. Poliginiye taraftar olan ülkelerde bile bu konu sorunlar ortaya çıkartmaktadır. Ancak, çok zengin insanlar bu toplumlarda çok eşle evlilik yapabilmektedir. Poliandriye ancak Hindistan’da Toda kabilesinde rastlanılmaktadır. Çünkü burada erkek nüfusu çoktur, herkese yetecek kadar kadın olmaması, kadını birden fazla erkekle evliliğe götürmektedir. Evlilikler grup dışında evlenme (exogami ve aynı sosyal grup içinden (endogami) evlenmeler olmak üzere ikiye ayrılır.

Grup İlişkilerine Göre: Bazı sosyal gruplar üyelerinin dışardan evlenmelerine izin verirken bazı gruplar izin vermezler. Buna göre evlilikler exogami yani grup dışında evlenme ve endogami aynı sosyal grup içinden evlenmeler olmak üzere ikiye ayrılır. Bazı dini gruplar, ırklar hatta etnik gruplar, üyelerinin kendi üyeleri dışında evlenmelerine müsaade etmezler. Bunun nedeni önyargılı olmaları olduğu gibi, başkalarıyla yeterince ilişki kurmamak da olabilir. Grup dayanışmasını bozmamak için de bu tür evliliklere müsaade edilmeyebilir. Örneğin, Amerika’da siyahlar ve Yahudiler arasında endogamiye sıklıkla rastlanır.

Çiftlerin Yerleşim Yerine Göre: Yeni evlenen çiftler, nerede oturacaklardır? Bu sorunun cevabı genellikle toplumsal normlarla belirlenir. Burada karşımıza üç yerleşim biçimi çıkmaktadır. Birincisi baba tarafı veya onun yanında yerleşmedir. Buna patrilokalite denir. İkincisi kadının tarafı veya kadının ebeveynleri ile oturmadır ki. buna matrilokalite denir. Ancak modern toplumlarda yeni evlenen çiftler her iki tarafı da reddederek, onlardan ayrı kendi başlarına yaşamayı tercih etmektedirler ki buna neolokalite veya ev açma denir.

Otorite İlişkilerine Göre: Karı-koca arasındaki otorite kalıbını tayin eden faktör genelde eşlerin kişilikleridir. Ancak genelde eşler, çevrelerindeki toplumsal normlara uygun davranırlar. Genelde bütün toplumlarda koca otoritesinin üstünlüğü görülür, buna patriyarki (patriarehy) denir. Matriyarki (matriarehy) yani kadının otoritesinin üstünlüğüne çok az rastlanır. Ancak birçok toplumda özellikle ev işlerini ilgilendiren konularda kadının sözü daha çok dinlenilmesine rağmen, otorite yine erkektedir. Son ortaya çıkan bir ilişki sistemi egaliteryan yani eşitlikçi otoritedir. Burada karı ve kocanın aşağı yukarı eşit söz hakları bulunmaktadır.

Soy ve Şecere İlişkilerine Göre: Burada da konu aile reisi öldüğü zaman mirasın nasıl paylaşılacağıdır. Burada soy ilişkilerine göre üç şekil karşımıza çıkmaktadır; patriliniyal (patrilineal) yani mirasla baba soyunun hâkimiyeti ve üstünlüğü, matriliniyal (matrilineal) ana soyunun üstünlüğü ve bilateral yani her iki tarafın mirastan eşit hak almasını öngören sistemdir.

Patriliniyal sistemde ana soyunun akrabaları, matriliniyal sistemde ise baba soyunun akrabaları akraba olarak kabul edilmezler. Bilateral sistemde her iki tarafın da akrabaları tanınır ve mirastan pay alma hakkı doğar. Şimdi bir tablo ile bu öğrendiğimiz kavramları da içerecek bir biçimde geleneksel ve modern ailenin özelliklerini karşılaştıralım. Tablo 7.1. bu karşılaştırmayı göstermektedir.

Geleneksel ve modern ailenin temel karakteristikleri

“Evlilik Biçimleri ve Analizi” için 1 cevap

  1. [...] Tanımı Aile Yapıları ve Türleri Endüstrileşme Süreci ve Çekirdek Aile İlişkisi Evlilik Biçimleri ve Analizi  Aile Kurumuna Teorik Yaklaşımlar  Boşanma Test Soruları Düşünelim Tartışalım [...]

Bir Cevap Yazın

*