Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Aile Ekonomisi      Ünite 9      14 Ocak 2015 Ara     

Ekonomik Planlamada Kriterler

Amaç 2

Ekonomik planlamada göz önünde tutulacak kriterleri açıklamak

Birey ya da ailenin ekonomik faaliyetleri yaşam boyu devam etmektedir. Ekonomik planlama, bütçe; ekonomik amaçlara ulaşmak için planlar geliştirme ve uygulama sürecidir. Ailenin ekonomik faaliyetlerinin planlanmasında aşağıdaki kriterlerin dikkate alınması gerekmektedir.

Bunlar;
• Kısa ve uzun dönemli amaçlar
• Kaynağın analizi
• Kredi ile tüketim yöntemi
• Gelir – gider oran ve dengesi
• Ekonomik yönelirler ve stratejiler
• Riskin planlanması ve yönetimi

Kısa ve Uzun Dönemli Amaçlar

Ailelerin kısa ve uzun dönemli amaçları bulunmaktadır. Kısa dönemli amaçlar öncelikle temel tüketimin karşılanması daha sonrada yaşam seviyesinin iyileştirilmesini kapsamaktadır. Aile ekonomisinde temel tüketime ilişkin amaçlar aile bireylerinin beslenme, barınma, giyinme vb. fizyolojik ihtiyaçlarına ilişkindir. Temel tüketime ilişkin ihtiyaçların üst düzeyde karşılanmasına ve aile bireylerinin sosyalleşmesine, tanınmasına, başarılı olmasına ilişkin amaçların gerçekleşmesi de ailenin yaşam seviyesini yükseltmektedir. Uzun dönemli amaçlar ailenin yaşam standardını yükseltmeyi ve mali geleceği güven altına almayı kapsamaktadır.

Ekonomik planlama çalışmalarında kısa ve uzun dönemli amaçlar net bir şekilde belirlenmiş olmalıdır. Bu ailelerin ekonomik açıdan nerede olduğunu ve gelecekte nerede olmak istediğini ortaya koymakta, içinde bulunulan koşullar ile ulaşılmak istenen durum arasındaki sürecin görülmesini ve değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Sıra Sizde

Ekonomik planlama çalışmalarında kısa ve uzun dönemli amaçlarının dikkate alınmasının yararı nedir?

Kaynakların Analizi

Ekonomik planlamalarda ailenin amaçlarını gerçekleştirebilecek tüm kaynakların analizi yapılmalıdır. Ailenin elindeki kaynaklar nelerdir, gerçekleştirilecek amaç/amaçlar için en uygun, verimliliği en yüksek kaynak hangisidir irdelenmeli ve tahsis edilmelidir. Bazı durumlarda aileler varolan kaynaklarının farkında olmamaktadırlar. Fiziksel ve insansal kaynakların hepsi tek tek ele alınmalı, bu kaynakların ekonomik yaptırım gücü ve hangi amacı gerçekleştirmede en üst düzeyde etken olduğu düşünülmelidir. Ekonomik planlamalarda yan gelir paketleri (ikramiyeler, tatil, eğlenme, dinlenme, sağlık, iş güvenliği hizmetleri) de dikkate alınmalıdır.

Sıra Sizde

Belli bir süre (30 gün) içinde ulaşmak istediğiniz amaçlarınızı ve bunları gerçekleştirmek için elinizde olan kaynakların analizini yapınız.

Kredi ile Tüketim Yöntemi

Esnek gelir olarak kabul edilen kredi para, mal ve hizmetlerin ödeme yapmadan alınıp, karşılığının ileride ödenmesi yöntemidir. Kredi elde hiç para olmadan ya da var olan paradan daha fazla tüketim yapılmasını sağlamaktadır. Bu durum ailelerin satın alma gücünün yükseldiği görüntüsünü vermektedir. Daha sonra tüketim karşılığı oluşan borç miktarı kredinin kullanımı ile gelişen faizle birlikte geri ödenmektedir.

Çağdaş toplumların tüketim yöntemi haline gelen kredi yönetimini günümüzde ailelerin çoğunluğu kullanmaktadır. Aileler kredi ile tüketim yöntemini, günlük, haftalık, aylık tüketimlerinin yanı sıra uzun dönemli amaçlarım gerçekleştirmek için de kullanmaktadırlar.

Bazı kurumlar standart para geliri olan aileleri hedefleyen, birçok seçenek sunan, kredi ile tüketim yöntemleri geliştirmişlerdir. Standart para geliri olan aileler bu yöntemle tüketim yaparak ev, araba, mobilya vb. ne sahip olmaktadırlar.

Kredi ile tüketim yönteminin ailenin yaşam düzeyine etkisi ekonomik planlamaya, kaynak yönetiminin etkinliğine göre farklılaşmaktadır. Kredi ile tüketim yöntemi doğru yönetildiği durumlarda olumlu yönde son derece etkin olmakta, iyi yönetilmediğinde bireylerin / ailelerin güçlükler yaşamalarına neden olmaktadır. Kredi ile tüketim yönteminin kredi kullanım süresi içinde şu durumlarda aileye/bireye olumlu etki olmaktadır.

• Eldeki paranın fon, vb. yatırım araçlarına yatırılarak miktarının artırılmasının sağlandığı,
• Ürün fiyatının, ödeme yöntemine göre değişiklik göstermediği,
• Kredi tüketim miktarına ödenecek faiz oranının enflasyon oranının altında olduğu, durumlarda kredi ile tüketim yöntemi ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarını ve mal, mülk sahibi olmalarını sağlamaktadır. Ayrıca bireyleri yanlarında para taşımanın getirdiği risklerden korumaktadır.

Kredi ile tüketim yöntemi, yukarıda belirtilen konulara dikkat edilmediği durumlarda ailelerin güçlüklerle karşılaşmalarına neden olmaktadır. Ödeme gücünün üzerinde yapılan tüketimler, zamanında ödenemeyen borçlar, biriken faizler ailelerin maddi ve manevi açıdan zor duruma girmelerine sebep olmakta, eldeki varlığın da kaybedilmesine neden olabilmektedir. Aileler ekonomik planlamalarında kredi ile tüketim yöntemini çok dikkatle uygulamalıdırlar.

Sıra Sizde

Kredi ile tüketim yönteminin olumlu yönlerini yazınız.

Gelir – Gider Oran ve Dengesi

Belirli bir zaman için ailenin / bireyin elinde var olan ve olabilecek kaynaklarının / gelirlerinin ve tüketimin / harcanan kaynağın miktarının gösterilmesidir. Gelir-gider arasında dengenin, varsa dengedeki sapmanın oranının özetlenmesidir.

Kapsamında üç bölüm bulunmaktadır. Bunlar;
• Bireyin / ailenin kaynaklan / geliri
• Bireyin / ailenin tüketimi / gideri
• Gelir ve giderin denkliği

Gelir ve gider denkliği ise üç şekilde gelişebilmektedir.
• Gelir – gider denk / eşit
• Gelir fazla – net artırım
• Gider fazla – net açık

Aile ekonomisinde gelir-gider dengesinde amaçlanan sonuç filet artırım olmaktadır. Ekonomik planlamalarda gelir-gider dengesinin en az eşitlik düzeyinde kurulması zorunludur.

Sıra Sizde

Gelir – gider oran ve dengesini açıklayınız.

Ekonomik Yönelmeler ve Stratejiler

Başarılı ekonomik planlama; toplumun ekonomik yapısındaki yönelmelerin doğru belirlenmesini gerektirmektedir. Özellikle uzun dönemli amaçlara ilişkin ekonomik planlamalarda, ekonomik dinelmeler tespit edilmeli, akılcı ve tutarlı ekonomik stratejiler geliştirilerek birikimler, krediler doğru alanlarda kullanılmalıdır.

Sıra Sizde

Toplumun ekonomik yönelmelerini inceleyerek ailenizin küçük ve büyük ölçekli birikimleri için bir strateji geliştiriniz.

Riskin Planlanması ve Yönetimi

Risk zarara uğrama tehlikesi olarak tanımlanmaktadır. Aile ekonomisinde, ekonomik planlamanın ve uygulamasının çıktısı konusunda belirsizlik ya da beklenenden farklı gelişebileceği anlamını taşımaktadır.

Ailelerin varlıklarının bir kısmı için daima risk faktörü bulunmaktadır. Deprem, sel, yangın, kazalar, hırsızlık vb. olaylar ailelerin varlıkları için risk faktörü oluşturmaktadır. Aileler bu tür risk faktörlerini sigorta ile mülk ve hizmet alıntına ilişkin risk faktörlerini teminat mektubu ile dayanıklı tüketim mallarına ilişkin risk faktörlerini garanti belgesi ile en aza indirmeye çalışmaktadırlar.

Yatırımlara ilişkin olgularda belirsizlik, risk içermektedir. Bu durum kazanç ya da kayıp için potansiyel, oluşturmaktadır. Doğru yatırımlarda büyük kazançlar sağlanabileceği gibi yanlış yapılan yatırımlarda da büyük kayıplarla karşılaşılabilmektedir. O nedenle ekonomik planlamalarda risk faktörü daima dikkate alınarak planlanmalıdır.

Risk yönetimi, ekonomik faaliyetlerin sonucunda karşılanabilecek kayıpların etkisini en aza indirmek amacı ile yapılan çalışmalardır. Bu çalışma, risk faktörünün yönetimindeki en etkili yolların belirlenmesini ve uygulanmasını kapsamaktadır.

Risk faktörünün yönetiminde şu kriterler dikkate alınmaktadır.
• Ailenin ekonomik faaliyetlerindeki risk potansiyellerini belirlemek. Ekonomik güvenliğe etkilerini süreç ve miktar açısından değerlendirmek.
• Edinilen bilgiler ve yapılan değerlendirmeleri dikkate alarak karar vermek. Bu karar, risk kaynakları ve potansiyel kayıp miktarı, potansiyel kaybı ailenin ekonomik açıdan karşılayabilme durumu, risk faktörüne ilişkin ailenin tepkisi dikkate alınarak riskten kaçınma, riski kabul etme, riski transfer etme ve ilişki azaltma şeklinde olabilmektedir.

Risk’e ilişkin alınabilecek kararlan açıklamak gerekirse;
Riskten kaçınma: Ev, otomobil, motorsiklet vb. almama, deprem, kaza, hasar görme vb. risklerden kaçınma.
Riski kabul etme: Ev, otomobil, motorsiklet vb. alma, kullanma, risklerin yaşamın bir parçası olduğunu kabul etme ve benimseme.
Riski transfer etme: Yaşamın gerektirdiği riskleri kabul etme, benimseme, bu risklerden doğacak ekonomik kayıpların telafisini sözleşmeler yoluyla bir başka tarafa transfer etme.
• Riski azaltma: Risklerin ve potansiyel kayıpların olmamasını ya da daha az olmasını sağlayacak tedbirler almak. Gaz, yangın, kilit alarmları vb.

Risk ve potansiyel kayıplar sürekli değişim halinde olmaktadır. Ailelerin ekonomik planlamalarında bu değişimlerin getireceği riskleri ve potansiyel kayıpları sıklıkla irdelemesi ve gelişen durumlara göre yeni kararlar alması gerekmektedir.

Sıra Sizde

Riskin tanımını yapınız ve ailenizin kayıp potansiyelleri için aldıkları ödemleri sıralayınız.