Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
20.09.2014
Ders: Özel Öğretim Yöntemleri      Ünite 4      2 Nisan 2011 Ara     

Eğitimde Oyun Yoluyla Öğrenme

Eğitim sürecinde öğretmenin ve öğrenmenin temel taşı olarak oyunun seçilmesi, Jean Jacques Rousseau’nun (1712 …1778) felsefesine dayanır. Oyun, bebeklerin, çocukların sağlıklı büyümesinde önemli bir etkendir. Oyun deneyimi; yaratıcılık, sözel zeka, perspektif alma, dil gelişimi ve konuşma becerisini kazandırmakla kalmayıp, işbirliği, uyarıcı kontrolü gibi sosyal becerilerin gelişimini de sağlar (Johnson, Christie ve Yawkey 1987, s. 23). Öğretme-öğrenme sürecinde çocukların kendi seçtikleri etkinliklerle uğraşmaları, öğrenmenin gerçekleşmesinde, yetişkinler tarafından yönlendirilen etkinlerden daha etkilidir.

Oyun aracılığıyla öğrenme açık uçlu yaratıcı bir süreçtir. Oyun yoluyla öğrenmenin üç temel özelliği vardır:
- Ezbere hatırlamalar yerine fikir üretme, araştırma, inceleme, gözlem, katılım denemeler, süreci oluşturur.
- Süreç ve eylem öğretmenden çok, çocuk tarafından yönlendirilir.
- Eğitim programı doğrusal ve sıralı değildir, esnek ve yaratıcı bir süreçtir.

Tanımı

Oyun çocukların evrensel dilidir. Oyun doğal yaşamı ve formel bilgi kaynaklarını bir araya getirir. Çocuklar oyun aracılığıyla kendilerini ve dünyayı keşfederler. Küçük çocukları tanımlayan en karakteristik özelliklerden birisi “meraklı” oluşlarıdır. Çocuklar meraklarını gidermek için çevreleriyle etkileşim içinde bulunurlar. Dokunurlar, tadına bakarlar, sesini çıkarmaya çalışırlar, atarlar, tutarlar, çevirirler, açarlar, kaparlar vb. çeşitli fiziksel deneyimlerde bulunurlar. Ayrıca konuşurlar, dinlerler, sorular sorarlar, gözlerler, taklit ederler vb. çeşitli zihinsel deneyimlerde bulunurlar. Bütün bu deneyimler çocuğun davranış dağarcığını ve bilgi dünyasını zenginleştirir, derinleştirir. Oyun, çocuğun pek çok yaşamsal deneyimleri kazanılabildiği etkin bir öğrenme ortamıdır. Oyun aracılığıyla çocuk dünyayı anlamlandırır, aynı zamanda kendi dünyasını kurgular.

Oyun gerçek yaşamla hayaller arasında kurulmuş en emniyetli yoldur. Çocuklar bu yolda duygusal, sosyal, zihinsel ve fiziksel olarak beslenirler. Oyun yapılandırılmamış bir süreçtir ve çocuğun informel öğrenme ortamıdır. Çocuklar için en ciddi iş olan oyun sırasında çocuklar kendilerini çok önemli şeyler yapan biri olarak güçlü, değerli, becerili hissederler. Oyun, çocuğun gücüdür. Eğitimin amacı da çocukların güçlü yanlarının geliştirilmesidir. Oyun oynaması desteklenen çocuklar kendi güçleri yönünde gelişme fırsatı bulurlar (Jaffké, 1996).

Oyun, çocuğun kendi kişisel eğilimlerini yansıttığı, enerjisini boşaltarak rahatladığı, yeniden güç topladığı adeta şarj olduğu gelişimsel fırsatlar içerir. Oyun sırasında çocuk mutludur, eğlenir, mutlaka bir ya da birçok şeyle meşguldür. Bazen yalnız bazen arkadaşlarıyla bir etkileşim ortamında bulunur. Bu kendilerini başkalarından ayırt etmeleri, benzerlikleri ve farklılıkları anlamaları için doğal bir
fırsattır.

Oyunun iç ve dış boyutu vardır. Dış boyut geleceğe uyum sağlamayı kapsar. İç boyut ise fantezilere uyum sağlamadır (Isac, 1932). Çocuk oyun sırasında gerçek yaşam deneyimlerinin provalarını yaptığı gibi hayal ürünleriyle de uğraşır. Hayaller sembolik düşünce ürünüdür ve ileri düzeyde zihinsel yapılanmaların gerçekleştiğini işaret eder. Oyun sadece fiziksel dünyayı algılamada ve fiziksel bilginin kazanılmasında değil, aynı zamanda mantıksal bilginin oluşmasında da önemli ve doğal kaynaktır. Oyun sırasında çocuk dünyayı değiştirir, dönüştürür (Paley, 1999).

Oyun bir tür düşünce biçimidir. Çocuklar tüm zamanları ve mekanları oyuna dönüştürebilirler. Bu demektir ki, oyun oynamak için uygun koşulları ve yetişkin anlayışını bulan çocuklar için “oyun” en önemli ve etkili öğrenme fırsatıdır. Öğrenmek için çocukların özgür olmaya gereksinimleri vardır. Oyun da çocuğun özgürlüğüdür.

Kapsamı

Oyun, çocuğun deneyim alanlarında yapılandırılmamış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış oyun etkinlikleri olmak üzere üç etkinlik alanını kapsar.

1. Deneyim alanlarında … oyun köşelerinde-çocukların kendi özgür seçimleriyle başlayan ve süren yapılandırılmamış “serbest oyun” ve etkinlikler: Okulöncesi çocuğunun en karakteristik özelliği sürekli bir şeylerle meşgul olması, eylem halinde olmasıdır. Çocuklar çevrelerinde olup bitenlere karşı çok ilgilidirler. Öğrenme, çevreyle etkileşim halindeyken gerçekleşir. Çocuklar deneyimlerle öğrenirler.

Anaokulunda çocuklar için en işlevsel deneyim alanı oyun köşeleridir. Oyun köşeleri, çocuklara arkadaşlarıyla beraber keşfedecekleri bireysel ve grup deneyimleri sunar. Doğrudan doğruya eylem halinde olan çocuklar, çeşitli nesnelerle etkileşim içinde deneyimlerini geliştirirler. Amaç, oyun aracılığıyla proje veya aktivite merkezinde (oyun köşelerinde-ilgi merkezlerinde) katılımda başarıyı sağlamak için gerekli olan belirli becerilerin öğretilmesi ve pratik yapılmasıdır.

Okulöncesi eğitimde oyun köşelerinin şu türleri olabilir:
- Dramatizasyon Köşeleri
- Sanat ve Yaratıcılık Köşeleri
- Müzik, Dans ve Hareket Köşeleri
- Matematik, Fen ve Bilim Köşeleri
- Edebiyat ve Okuma Yazmaya Hazırlık Köşeleri
- Yapı-İnşa ve Blok Köşeleri
- Büyük Motor/ Kas Köşeleri
- Öz bakım ve İnce Motor/ Kas Köşeleri

Bu gibi ilgi alanlarında bireysel, küçük ya da büyük gruplarla oynanan oyunlar, çocuklara etkinliklere dayalı öğrenme fırsatı sunar. Bu tür öğrenmede, çocuğun konunun özünü oluşturan bilgiyi ya da “yapıyı” keşfetmesi beklenir. Çocuğun aktif ve gönüllü olarak katıldığı bu tür etkinlikler aracılığıyla, bilgiye ulaşması, parçadan bütüne varması teşvik edilir.

2. Deneyim alanlarında yarı yapılandırılmış oyun etkinlikleri: Çocukların gelişiminin tüm boyutlarında desteklenmesini hedefleyen, öğretmen tarafından planlanmış, fakat çocuklarla aktif etkileşim içinde, açık uçlu bir süreç olarak işleyen yaratıcı oyunlar (torba tombala, çocuk bulmaca, vb. ), bu etkinlikler kapsamına girer.

3. Deneyim alanlarında yapılandırılmış oyun etkinlikleri: Belli hedefler doğrultusunda kurallara bağlanmış, küçük ve büyük grup oyunları (kutu-kutu pense, yağ satarım, istop, vb. ) yapılandırılmış oyun etkinlikler arasında yer alır (Tuğrul, 2002).

Tartışalım

Size göre, okulöncesi eğitimde daha çok hangi tür oyun etkinliklerine yer verilmelidir? Tartışınız.

Özellikleri

Oyun yoluyla öğretim yönteminin özelliklerini genel olarak şu başlıklar altında toplayabiliriz:
- Dinamik süreçler bütünüdür.
- Çocuğun gelişimsel özelliklerine uygundur.
- Çocuk için ciddi bir anlamı vardır.
- Beş duyunun eyleminin ve etkileşiminin ürünüdür.
- Bireysel gelişimi destekler.
- Yüksek düzeyde farkındalık ve dikkat becerilerini güçlendirir.
- Zenginleştirilmiş bir çevrede gerçekleşir.
- İç motivasyonu artırır.
- Bireylerin eylemde olma duygusunu artırır.
- Çocukta yaratıcılığı geliştirir.
- Çocuğun fiziksel ve zihinsel güçlerinin etkileşiminin ürünüdür.
- Esnek bir yapıya sahiptir.
- Öğrenme özelden-genele ya da tümevarım yoluyla gerçekleşir.

Gelişimsel ve Eğitsel Katkıları

Oyun yoluyla öğrenme yönteminin çocuk yönünden gelişimsel ve eğitsel katkılarını şu başlıklar altında tartışmak olanaklıdır:
- Çocuğun kendini tanımasını ve keşfetmesini sağlar.
- Öğrenme sorumluluğunu artırır.
- Öğrenmede motivasyonu yüksek tutar.
- Kişisel ve kişiler arası ilişkileri güçlendirir.
- Somut bir öğrenme yaşantısı sunar.
- Beceri kazandırır ve yetenekleri geliştirme olanağı sunar.
- Çocuğun kendisine, diğerlerine ve çevresine duyarlılığını artırır.
- Anlamlı bir öğrenme gerçekleştirir.
- Gelişim alanlarının dinamik etkileşimine neden olur, böylece çok yönlü gelişmeyi teşvik eder.
- Çocuğun kendine olan güveni geliştirir.
- Çocukta olumlu benlik algısını güçlendirir.
- Yaratıcı düşünmeye ve yaratıcı ürünler oluşturmaya karşı istekli ve yetenekli düzeye getirir.
- Problem çözme becerisini geliştirir ve istek uyandırır.
- Duygu ve düşüncelerini ifade etmenin özgün ve çeşitli yolları olduğunu öğretir.
- Bilgiye ulaşma yollarını öğretir; araştırmaya karşı isteklilik ve beceri kazandırır.
- Dikkatini uzun süre bir konu üzerinde toplama becerisini kazandırır.
- Yeni durumlara, kişilere uyum sağlamayı ve uygun davranışlar göstermeyi destekler.
- Okul-aile ve çocuk arasında gerçek bir işbirliği başlatır.

Örnek

Torba Tombala Oyunu

Çocukların sınıf içinde bulunan ve istedikleri taşınabilen küçük nesnelerden iki tane toplamalarını daha sonrada yere oturmalarını söyleyin. Nesnelerden birini önlerine koymalarını, diğerini de ellerinde tutmalarını isteyin. Ellerindeki nesneleri elden ele geçirmelerini ve kendi nesneleri yeniden kendilerine geldiğinde oyunun tamamlanacağını belirtin. Oyunun ikinci bölümünde çocukların nesneleri değiştirmelerini ve kendi nesnelerinden başka birini seçebileceklerini söyleyin.

Oyunu tekrarlayın. Oyunun bundan sonraki aşamasında, toplanan bu nesnelerin birini bir torbaya, diğerini başka bir torbaya koymalarını isteyin. Bir ellerini bir torbaya, diğer ellerini de diğer torbaya sokmalarını ve görmeden sadece dokunarak aynı anda iki torbadan aynı nesneyi bulmalarını isteyin. “İki torbada da arabayı bul; iki torbada da mandalı bul; bir eline tebeşir, diğer eline boncuk al; her torbadan farklı iki şey seç; dokun ve dokunduğunun ne olduğunu tarif et, vb. ” yönergelerle oyunu geliştirin. Diğer zamanlarda çocukların siz olmadan da kendi başlarına bu oyunu oynamaları için “torba tombala “ oyun saati düzenleyin.

Örnek

Çocuk Bulmaca Oyunu

Çocukların vesikalık fotoğraflarını 7×10 boyutlarındaki renkli kartlara yapıştırın. Bu işi çocuklarla beraber yapabilirsiniz. Her çocuğa ait iki fotoğrafa ihtiyacınız olacaktır. Renkli kartlara yapıştırdığınız çocuk fotoğraflarını ters çevirin. Çocukların önce kendi fotoğraflarını bularak eşleştirmelerini daha sonra da, çocukların birbirlerinin fotoğraflarını bulmalarını isteyin. Sınıfınızdaki çocuk sayısına göre hazırladığınız resimli kartları birkaç gruba ayırabilirsiniz. Altı çift kart, beş yaşındaki çocuk grubu için başlangıç olabilir. Çocuklar oyunda ustalaştıkça kart sayısını artırın.

“Eğitimde Oyun Yoluyla Öğrenme” için 3 cevap

  1. [...] Gerçekleşir? Etkili Öğrenme Nasıl Gerçekleşir? Öğretim Stratejileri ve Yöntemleri Eğitimde Oyun Yoluyla Öğrenme Eğitimde Anlatım Yoluyla Öğrenme Eğitimde Soru-Yanıt Yoluyla Öğrenme Drama Yoluyla [...]

  2. Öğrenme Oyunu Keşfe Dayanır « BİLGİNİN EVRİMİ ÜZERİNE… diyor ki:

    [...] Kaynak: http://notoku.com/egitimde-oyun-yoluyla-ogrenme/#ixzz2IKIjBEit NotOku.com’a [...]

Bir Cevap Yazın

*