Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
02.10.2014
Ders: Gelişim ve Öğrenme      Ünite 3      17 Şubat 2010 Ara     

Doğum Öncesi Dönemde Fiziksel Gelişim

Doğum öncesi gelişimde, çok hızlı bir fiziksel gelişim gerçekleşmektedir. Ancak, bu gelişim dönemindeki fiziksel gelişim süreci doğrudan gözlenememektedir. Bununla birlikte, bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu bulgulara dayanarak, doğum öncesindeki değişim süreci, bu sürece ilişkin genetik ve çevresel etkiler betimlenebilmektedir. Doğum öncesi dönem, döllenmeyle başlamakta, normal koşullarda ortalama 38 haftalık bir süre sonucunda, bebeğin doğmasıyla son bulmaktadır. Bu gelişim dönemi; dölüt, embriyo ve fetüs olmak üzere üç evreye ayrılarak betimlenebilir.

Dölüt Evresi: Dölüt evresi, insan yaşamının başlangıcı olan döllenmeyle başlar. Döllenme; kadının yumurtalıklarında belli aralıklarla üretilen yumurta hücresinin erkeğin sperm hücresiyle birleşmesi sonucu oluşur. Bu birleşme, kadının yumurtalığını rahme bağlayan fallop borusunda gerçekleşir. Birleşme sonucunda oluşan döllenmiş yumurta hücresine “zigot” adı verilir.

Zigot, fallop borusundan rahime doğru ilerlemeye başlar. Bu sırada, hızlı bir hücre bölünmesi de gerçekleşmeye başlar. Hücre bölünmesiyle çoğalan hücreler bir top haline gelir. Bu hücre kümesine “blastosist” adı verilir. Blastosist hücreleri, gerçekleştirecekleri fonksiyonlara göre gruplaşarak farklılaşmaya başlarlar. Blastosist, rahime ulaştığı zamanda bölünmesini sürdürür ve bu şekliyle rahim çeperine aşılanır. Böylece; dölüt evresi, ikinci haftanın sonunda blastosist’in rahime aşılanması ile sona erer. Bu evre sonunda blastosist’in büyüklüğü, bir toplu iğne başı kadardır.

Embriyo Evresi: Embriyo evresi, yaklaşık ikinci haftanın sonunda başlar ve sekizinci haftanın sonuna kadar devam eder. Blastosist, bu evrede embriyo olarak adlandırılır. Bu evrenin başında embriyo, göbek kordonu yoluyla anneye bağlanır ve çok hızlı bir gelişme süreci başlar. Çeşitli doku tabakalarının gelişmesiyle birlikte organlar ayrışmaya ve biçimlenmeye başlar. Böylece, bu evre sürecinde pek çok hayati organın temel gelişimi gerçekleşir. Bu nedenle, bu evre çok önemlidir ve olumsuz çevresel etkilere karşı son derece duyarlıdır. Embriyo evresi sonunda, bebeğin organlarının büyük bir çoğunluğu oluşmuş ve bebek, minyatür bir insan yavrusu haline gelmiştir.

Fetüs Evresi: Fetüs evresi, gebeliğin yaklaşık sekizinci haftasının sonundan bebeğin doğumuna kadar geçen zaman dilimidir. Dolayısıyla, doğum öncesi dönemin en uzun evresidir. Bu evrede, henüz doğmamış olan bebek fetüs olarak adlandırılır ve embriyo evresinde oluşan yapıların büyümesi ve işlevselliğinin artışı gerçekleşir.

Örnek

Üçüncü ayda el ve ayak parmakları ile tırnaklar ve dış üreme organları şekillenir. Dış üreme organlarının şekillenmesiyle çocuğun cinsiyeti de anlaşılabilir. Dördüncü ayda anne, fetüsün hareketini belirgin bir biçimde hissetmeye başlar. Beşinci ayda, farklı uyuma ve uyanma ritimleri geliştirir. Altıncı ayda; tutma, kavrama refleksi oldukça gelişir. Yedinci ayda, bağımsız bir yaşama yeteneğine sahip olan fetüsün, doğarsa hayatta kalması olasıdır. Sekizinci, dokuzuncu aylarda, fetüs iyice kilo alır, biçimlenir, dokuzuncu ay sonunda gelişimini tamamlar ve artık doğmak için hazırdır.

Doğum öncesi dönemde, çok çeşitli genetik ve çevresel faktörler bebeğe zarar verebilir ve onun fiziksel gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Bebeğin fiziksel özellikleri, aileden ve soydan gelen genler yoluyla kalıtımsal faktörler tarafından belirlenir. Bazı bebekler, kalıtımsal faktörlerden ya da doğum öncesinde oluşan genetik anormalliklerden dolayı bazı kusurlara sahip olabilirler.

Ayrıca, doğum öncesi dönemde çevresel faktörler de bebeğin fiziksel gelişimine çok fazla zarar verici olabilmektedir. Doğum öncesi gelişimi etkileyen başlıca çevresel faktörler, annenin gebelik süresince yetersiz beslenmesi, geçirdiği hastalıklar, kullandığı ilaçlar ya da kimyasal maddeler, alınan radyoaktif maddeler, sigara, alkol kullanma, yoğun stres içeren duygusal durum ve kan uyuşmazlığı olarak belirtilebilir.

Soru

Doğum öncesi gelişim evrelerindeki gelişimsel özellikler nelerdir?

“Doğum Öncesi Dönemde Fiziksel Gelişim” için 1 cevap

  1. [...] Giriş Doğum Öncesi Dönemde Fiziksel Gelişim Bebeklik Döneminde Fiziksel Gelişim İlk Çocukluk Döneminde Fiziksel Gelişim İkinci [...]

Bir Cevap Yazın

*