Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
29.07.2014
Ders: Hukuka Giriş      Ünite 4      3 Mart 2010 Ara     

Devletler Özel Hukuku

Amaç 3

Aynı uyrukluğa sahip olmayan kişiler arasındaki özel hukuk ilişkilerinin niteliğini anlayabilmek ve bunlara uygulanabilecek hukuk kurallarını ne şekilde belirleneceğini anlayabilmek

Kavram

Devletler özel hukuku, çeşitli devletlere bağlı bulunan, yani aynı uyruklukta (tabiiyette) olmayan kişiler arasındaki özel hukuk ilişkilerine, hangi devletin kanununun uygulanacağını veya bu ilişkilerle ilgili davaların hangi devletin mahkemesinde görüleceğini gösteren hukuk kuralları ile kişilerin veya şeylerin uyrukluğunu (tabiiyetini) düzenleyen hukuk kurallarından oluşur.

Sıra Sizde

Devletler özel hukuku konusu içinde yer alan örnekler türetiniz.

Devletler özel hukukunun düzenlediği ilişkilere daima bir yabancı unsur karışmıştır. Bu yabancı unsur kişi veya yer unsuru olabilir. Örneğin bir Türk ile bir Alman’ın evlenmeleri, bir İtalyan’ın İsviçre’de bir Fransız’ı evlat edinmesi, bir İngiliz karı-kocanın Türkiye’de boşanmaları gibi. İşte bütün bu özel hukuk ilişkilerinde hangi devletin kanununun uygulanacağı veya bu ilişkilerle ilgili davaların hangi devletin mahkemesinde görüleceği sorunları hep devletler özel hukukunun konusuna girmektedir. Aşağıda bunlar hakkında kısaca bilgi vereceğiz.

Sıra Sizde

Devletler özel hukukunun düzenlediği ilişkilere karışan yabancı unsur ne olabilir?

Uyrukluk

Uyrukluk (Tabiiyet) , kişileri veya şeyleri devlete bağlayan hukuki ve siyasi bağ demektir. Devlete uyrukluk bağıyla bağlanacak olan kişiler, gerçek ve tüzel kişilerdir. Uyrukluk bağı ile devlete bağlanacak olan şeyler ise, gemi ve uçaklardır. Bir devlete uyrukluk bağı ile bağlı olan gerçek kişilere (insanlara) vatandaş veya “tebaa” denir. Diğer bir deyimle, bir gerçek kişiyi bir devlete bağlayan hukuki bağa vatandaşlık denilmektedir.

Uyrukluk, kazanılış biçimine göre asli uyrukluk ve kazanılmış uyrukluk olmak üzere iki türe ayrılır. Asli uyrukluk, doğumla kazanılan uyrukluktur. Nitekim Türk babadan evlilik içinde olan çocuk, nerede doğmuş olursa olsun Türk’tür. Kazanılmış (müktesep) uyrukluk, kişinin sonradan, doğumdan başka bir sebeple kazandığı uyrukluktur. Örneğin, bir Türk ile evlenen yabancı devlet vatandaşı kadının dilerse Türk vatandaşlığını kazanması gibi.

Yabancılar Hukuku

Bir devletin ülkesinde, o devletin vatandaşları ile birlikte vatandaş olmayan kimselerin de oturması mümkündür. İşte bir devletin ülkesinde oturan ve o devletin uyrukluğunu iddia etme hakkı olmayan kimselere yabancı denilmektedir. Yabancılar, ülkesinde bulundukları devletin vatandaşlarına tanınan hakların hepsinden yararlanamazlar. Anayasamız Türkiye’deki yabancıların haklarının milletlerarası hukuka uygun biçimde kanunla düzenleneceğini öngörmektedir (Any. m. 16) . Yabancılar, Türkiye’de özel (medeni) hakların tamamından yararlanırlar; fakat seçme, seçilme gibi siyasi haklardan yararlanamazlar. Yabancıların hangi haklardan yararlanacakları, hangi haklardan yararlanamayacakları, yabancılar hukukunun konusunu oluşturur.

Sıra Sizde

Türkiye’de bulunan yabancıların hakları ne şekilde düzenlenmektedir?

Kanunlar İhtilafı

Devletler özel hukukuna giren konulardan biri de kanunlar ihtilafı (yasaların çatışması) dır. Kanunlar ihtilafı, yabancı unsur taşıyan özel hukuk ilişkilerinden doğan çekişmelerin çözümlenmesinde hangi devletin kanununun uygulanacağı ve bu çekişmelerin hangi devletin mahkemesinde çözümleneceği konularını içermektedir. Yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi, özel hukuk ilişkilerine bazen “yabancı unsur” karışmış olabilir; bu yabancı unsur ise, bazen kişi bazen yer (toprak) olmaktadır. Örneğin bir Türk ile bir Belçikalının evlenmesi, bir Fransız ile bir İranlının İstanbul’daki bir malın satışına dair sözleşme yapmaları, Türk karı-kocanın İngiltere’de boşanmak istemeleri, bir Avusturyalı turistin, Türkiye’de bir Bulgar turistin arabasının camını kırması gibi olaylarda özel hukuktan doğan bu ilişkilere kişi veya yer yabancı unsuru karışmış olmaktadır.

Sıra Sizde

Kanunlar ihtilafı (yasaların çatışması) ne demektir? Bunu bir örnekle açıklayabilir misiniz?

“Devletler Özel Hukuku” için 1 cevap

  1. [...] gerekli bilgi ve becerilere sahibi olacağız.İçindekiler- Giriş Medeni Hukuk Ticaret Hukuku Devletler Özel Hukuku Özet Test Soruları Düşünelim, Tartışalım Yaşamın İçinden Başvuru Kaynakları [...]

Bir Cevap Yazın

*