Kayıt Ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Açıköğretim fakültesi (AÖF) e-öğrenme eğitim portalı
30.07.2014
Ders: İdare Hukuku      Ünite 10      18 Nisan 2010 Ara     

Devlet Memurluğu

Memurun Tanımı

Anayasa’da memur tanımına yer verilmemiştir. Anayasa’nın 128. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülür” hükmü, memur tanımı vermekten ziyade, kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin kimler tarafından yerine getirileceği göstermektedir. Buna karşılık, Türk Ceza Kanunu’nun 279. maddesinde, bir memur tanımı yapılmaktadır.

Buna göre, “Devamlı ve muvakkat, ücretli veya ücretsiz, ihtiyari veya mecburi olarak teşrii, idari veya adli bir amme vazifesi gören diğer kimseler memur sayılır.” Türk Ceza Kanunu’nun uygulanması açısından yapılan bu tanım, son derece geniş kapsamlı olup, kamu görevi yapan herkesi memur saymaktadır. Nihayet, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinde de, bir memur tanımı yapılmaktadır.

Bu tanımdan hareketle, devlet memuru olmanın özellikleri şunlardır:
- Memurlar, devlet ve öteki kamu tüzelkişilerinde görevlendirilirler.
- Genel İdare esaslarına göre yürütülmesi gereken kamu hizmetlerini yürütürler.
- Gördükleri görevler, asli ve süreklidir.

Memurluk Mesleği

Pek çok Kıta Avrupası ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de memurluk, bilgi ve yeteneğe göre girilebilen ve yükselinebilen bir meslek olarak kabul edilmektedir. Memurluğun bir meslek olarak kabul edilmesi, siyasal iktidar ile memurlar arasında bir bağın olmamasını gerektirir. İktidarda hangi parti bulunursa bulunsun, memurlar görevde kalır ve önceden nesnel olarak düzenlenmiş bulunan kurallara uygun olarak memurluk mesleğini sürdürürler. Kısaca, memurluk hükümete ve onu oluşturan siyasal parti veya partilere bağlı bir hizmet olmayıp, hükümetin değişmesi memurların da değişmesi sonucunu doğurmaz.

Öte yandan memurluğun bir meslek olarak kabul edilmesi, memurların tarafsız olmalarını gerektirir. Bu nedenle, devlet memurlarının siyasal faaliyette bulunmaları yasaklanmıştır. Nihayet memurluğun meslek olarak kabulü, memurların İdare karşısındaki durumlarının önceden hukuk kuralları ile nesnel bir biçimde düzenlenmesini gerektirir. Nitekim Anayasa’nın 128. maddesinin 2. fıkrasına göre memurların nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Dolayısıyla, memur ile İdare arasındaki ilişki bir sözleşme ilişkisi olmayıp, içeriği ve kapsamı yasa ile belirlenmiş ve düzenlenmiş bir statü ilişkisidir. Memurluk statüsü, 14.7.1965 tarihli olup, o tarihten bu yana yapılan pek çok değişiklik ile halen de yürürlükte bulunan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile düzenlenmiştir.

Memurluk Mesleğinin Temel İlkeleri

Amaç 2

Memurluk mesleğinin temel ilkelerini saptayabilmek.

Devlet Memurları Kanunu’nun 3. maddesi, memurluk mesleğinin temel ilkelerini; sınıflandırma, kariyer ve liyakat olarak saymaktadır.

Sınıflandırma

Sınıflandırma, devlet memurlarını görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır. Sınıflandırma, memurların yürütmekle yükümlü oldukları hizmetler ve bu hizmetler karşılığı ödenecek ücretler bakımından önem taşımaktadır. Sınıflandırmanın iki biçimde yapılması mümkündür. Sınıflandırma, ya memur ya da görev esas alınmak suretiyle yapılabilir. Memurun esas alındığı sınıflandırma rütbe sınıflandırması, görev esas alınmak suretiyle yapılan sınıflandırma ise kadro sınıflandırmasıdır. 657 sayılı Kanunun benimsediği sınıflandırma biçiminin rütbe sınıflandırması olduğu söylenebilir.

657 sayılı Kanun, devlet memurlarını on sınıf içinde toplamıştır:
- Genel idare hizmetleri sınıfı
- Teknik hizmetler sınıfı
- Sağlık hizmetleri sınıfı
- Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı
- Avukatlık hizmetleri sınıfı
- Din hizmetleri sınıfı
- Emniyet hizmetleri sınıfı
- Yardımcı hizmetler sınıfı
- Mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı
- Milli istihbarat hizmetleri sınıfı

Kural, memurların kendi sınıflarında çalışmalarıdır. Bununla beraber, geçilecek sınıfın niteliklerine sahip olmak koşulu ile eşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiyle bir sınıftan diğerine geçmek mümkündür. Ayrıca kurumlar da, görev ve ünvan eşitliği gözetmeden, memurları meslekleri ile ilgili sınıflardan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıflara kazanılmış hak aylık dereceleri ile atayabilirler.

Kariyer

Kariyer, devlet memurlarının, yaptıkları hizmetler için gerekli bilgilere ve yetişme şartlarına uygun bir şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânına sahip olmalarını ifade etmektedir. Her sınıf içinde çeşitli dereceler bulunmaktadır. Derece, belli bir sınıf içinde görevin önem ya da sorumluluğunun artışı sonucunu da doğuran bir yükselme adımıdır. Derece, memurların mali hakları bakımından önem taşımakta olup, her bir derece için öngörülen maaş farklı olduğundan, derece yükseldikçe memurun mali hakları da artmaktadır. Ancak derece aynı zamanda memurun görev ve sorumluluğu ile de bağlantılı bulunduğundan, bir alt dereceden bir üst dereceye geçildiğinde, memurun görevinin önemi ve sorumluluğu da artmaktadır. İşte kariyer, devlet memurlarına, bilgi ve yetişme şartlarına uygun olarak, bulundukları sınıf içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktadır.

Liyakat

Liyakat, memurluğa girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi ve görevin sona erdirilmesini yetenek esasına dayandırmak ve böylece memurları güvenliğe sahip kılmaktır. Liyakat ilkesi uyarınca, bireyler bilgi ve yeteneklerine göre memurluk mesleğine girerler ve memur olduktan sonra da sınıflarındaki ilerleme ve yükselmeleri hizmet süreleri ile birlikte yeteneklerine göre olur. Liyakat ilkesi, memurluk mesleğine girişte ve bu meslek içinde yükselişte kayırıcılığı ve partizanlığı önleyen ve memurların tarafsızlığını sağlayan bir ilkedir.

“Devlet Memurluğu” için 3 cevap

  1. [...] This post was mentioned on Twitter by NotOku. NotOku said: Devlet Memurluğu http://goo.gl/fb/rYueh [...]

  2. [...] Giriş Kamu Görevlisi Kavramı Devlet Memurları Kanununa Göre Kamu Görevlilerinin Türleri Devlet Memurluğu Memurluğa Giriş Memurların Değerlendirilmesi Memurların Tabi Oldukları Yükümlülükler [...]

  3. ema724. diyor ki:

    bu yorumlar kitaptakilerle aynı ama daha özet :)

Bir Cevap Yazın

*