Kayıt ol  |  Giriş
NotOku'yu +1'le
Ders: Örgütsel Davranış      Ünite 1      14 Şubat 2011 Ara     

Davranış Bilimleri ve Disiplinlerarası Bir Yaklaşım

Örgütsel davranış bir tek disiplinin altında odaklaşan bir bilim değildir. Bu bakımdan disiplinlerarası bir yaklaşım daha uygun düşmektedir. Çünkü ilgilendiği konular tek başına hiçbir disiplinin ilgi alanına girmemektedir. Davranış bilimlerinin tek ve kesin bir tanımı da yoktur. Bu bakımdan bütün sosyal bilimlerin kolektif bir çalışmasının ürünüdür. Ancak insan davranışlarını inceleyen disiplinlerin ortak bir çalışmasıdır. Bu bakımdan seçkin, disiplinlerarası bir yaklaşım örgüt içindeki insan davranışlarını anlamak için daha uygun bir yol olmaktadır. Özellikle çalışma ortamı içindeki örgüt ve yönetim ile ilgili sorunların çözümünde bu yaklaşım daha dar bir kapsamda ancak daha etkin olarak kullanılabilmektedir.

Çeşitli sosyal bilim dallarında çakışan ilgi alanları bulunmasına rağmen, alt disiplinler bu çakışmaları giderici çabalara yönelmektedir. Davranış, sosyal bilimler içinde üç temel disiplin çerçevesinde ele alınmaktadır. Bunlar, psikoloji, sosyoloji ve antropolojidir. Her üç disiplin de örgütsel davranışın anlaşılmasında önemli katkılarda bulunmaktadır. Ancak bu üç disiplinin dışında politik bilimler, ekonomi, yönetim ve sosyal psikolojinin de çok önemli faydaları vardır. Şimdi bu temel disiplinleri ve katkılarını kısaca görmeye çalışalım.

Psikoloji bilindiği gibi insan davranışları üzerinde çalışan temel disiplinlerden biridir. Bireylerin temel tutumları, kişilik özellikleri, algı, güdü ve davranışları üzerinde çalışır. Psikolojinin temel odağı insanı bir bütün olarak ele almasıdır.

Sosyoloji ise sosyal davranışlar, sosyal gruplar arasındaki ilişkiler, toplumsal düzen ve insan ilişkileri konusunda odaklaşır. Sosyolojinin de temel ilgi alanı toplumsal yapıların analizi ve yapılar arasındaki pozisyonlardır. Örneğin; liderin davranışları ile izleyicileri arasındaki ilişkiler gibi.

Antropoloji ise daha çok insan ve insan davranışlarının bütün olarak incelenmesi üzerinde durur ve temel ilgi alanı insanın yarattığı kültür konusudur. Örgütsel davranış açısından da ilgi alanı; kültür sistemleri, inançlar, gelenek ve görenekler grup ve toplum içindeki değer sistemleri, farklı kültürler arasındaki davranış biçimleri gibi konulardır. İnsanların öğrendikleri önemli bir kavram bilindiği gibi kültürdür. Kültür insanın yaşamına düzenlilik, güven ve durağanlık getirir. İnsanoğlu yaşadığı kültür kalıplarına uyduğu ölçüde o toplumun bir parçası olur. Bu nedenle kültürüne ters düşen ortamlarda farklı tepkiler gösterebilir.

Sıra Sizde

Örgütsel davranışı oluşturan temel disiplinler nelerdir?

Yukarıda da anlatıldığı gibi psikoloji, sosyoloji ve antropoloji işletmelerde insan davranışlarının anlaşılmasında bize yardımcı ve destek olan önemli disiplinlerdir. Davranış bilimleri örgüt içinde optimum bir çalışma ortamı sağlamak için örgütü yapılandırırlar. Diğer bir deyişle örgütün ihtiyaçlarını karşılamak ve maksimum üretkenliğe çıkarmak için insanın gereksinmelerini en gerçekçi biçimde ve analiz ederek onu başarıya ulaştırmaya çabalar. Ayrıca bu zor işin başarılmasında geçerli sosyolojik ve psikolojik kuramları da kullanarak işletme içindeki örgütsel ve yönetsel sorunların çözümüne katkıda bulunur.

Sosyal bilimlerin temelinde bir kurama ulaşma çabaları bulunur. Bu nedenle sosyal bilimler örgüt içindeki çalışmalarında kuramlara varma çabalarını sürdürürler. Bütün akılcı kararlar bir kurama dayalı olarak ortaya çıkar. Kuramlar, yöneticilerin nasıl davranacaklarına ilişkin belirgin mesajlardır. Bu mesajlar yöneticilerin davranış kalıplarına ve pratiklerine yansıyarak onların akılcı kararlar almalarına yardımcı olur. Böylece kuramlar bütün örgütlerde geçerli genel modellerin oluşmasına katkıda bulunur. Hatta daha da ileri boyutlarda kavramsal bir çerçeve içinde bir bakış açısı yaratarak ilgi alanında pratik bazı faydalar sağlar. Bu bakımdan teori ve pratik birbirinden ayrılmaz bir bütündürler. İkisi birlikte insan davranışlarını etkileyen faktörlerin daha iyi bir biçimde anlaşılmasına ve örgüt içindeki yönetsel kararların alınmasına yardımcı olurlar. Şekil 1. 2’de Örgütsel Davranışı oluşturan disiplinleri ve disiplinlerarası yaklaşımı görmekteyiz. Şekil 1. 3’de ise diğer disiplinlerin örgütsel davranışa nasıl katkıda bulundukları ve ilgi alanları gösterilmektedir.

Davranış bilimleri ve disiplinlerarası yaklaşım

.

Örgütsel davranış disiplinine katkıda bulunan bilimler ve ilgi alanları